بهروز افخمی:
تفکر آوینی نیاز امروز سینمای ایران است
خبرگزاری پانا: بهروز افخمی با اشاره به این مطلب که برخی؛ از نوشته های آوینی استفاده ایدئولوژیکی می کنند، گفت: امروز جای خالی مرتضی بیشتر احساس میشود چرا که او به عنوان مربی برای بچههایش بود و آنها را پرورش میداد و بدون او نمیتوان این کار را انجام داد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، شامگاه گذشته با حضور بهروز افخمی و اکبر نبوی اندیشه های شهید آوینی در برنامه هفت بررسی شد.
در ابتدای این نشست بهروز افخمی با اشاره به تاثیرگذاری شهید آوینی در سینمای ایران گفت: اصلی ترین نکتهای که باعث میشود غیبت سید مرتضی بیشتر احساس شود، این است که او مربی بزرگی بود.
در ادامه اکبر نبوی نیز با اشاره به این مطلب که شهید آوینی جزء معدود کسانی است که به حوزه تفکر و اندیشه متعلق بوده است، اظهار کرد: در عین حال سینما برای شهید آوینی مهم بود. باید عنوان کرد سینما برای او مهم بود نه به این معنا که سینما را تقدیس کند، و آن بت را سجده کند. او از منظر دیگری به سینما نگاه میکرد؛ کدام رویکرد سینما برای شهید آوینی مهم بود و به آن میپرداخت؟ سینما سه وجه بیشتر ندارد، هنر، صنعت و رسانه. آیا سینما به خاطر اینکه یک رسانه جذاب است که با آن پیام را منتقل میکرد برای آوینی مهم بود یا چون هنر است؟ موجودیتی که سینما دارد به عنوان یک عنصر مهم، حکیم و اندیشمند امروز نمیتواند از خود دور کند.
وی یادآور شد: کسی که فرزند زمان خودش باشد میان مناسبات میان فردی در شکل گیری یک مدل از فرهنگ و خرده فرهنگها، نمیتواند نسبت به سینما بیتفاوت باشد. به همین خاطر دو وجه رسانه و هنر سینما برای آوینی قابل اهمیت بود.
در ادامه افخمی با اشاره به این مطلب که شهید آوینی تعریفی از سینما نداشت و در آن سطح و ساحتی که بود خیلی قائل به تعریف نبود؛ ادامه داد: او بیش از آنچه به نظر میآمد اهل فلسفه و اهل فن بود و به تدریج این مساله معلوم شد. سید مرتضی به لحاظ فلسفی آدم سنگینی است و مستند او را به عنوان مستند اشراقی میشناسند. رفتن به سمت حقیقت اشیاء با تعریف به سمت فلسفه تحلیلی جور درنمیآید و بیشتر این آدم ها به دنبال کشف هستند نه تعریف کردن. کوشش برای تعریف کردن و محدوده و حد و حصر قائل شدن قائل نمیشد و بیشتر دنبال طرح پرسش بود. اصل گرایش سید مرتضی همان چیزی است که در فلسفه غرب از آن به عنوان پدیدارشناسی یاد میکنند.
وی در ادامه با اشاره به این مطلب که سینما یک روشی برای نزدیک شدن به حقیقت اشیاء است؛ یادآور شد: ما باید به این شیوه عادت و آن را کشف کنیم و مناسب هر دوران باید بدانیم این شیوه چه تغییراتی میکند. سیدمرتضی روی این مساله مسلط بود. او به بچههایش میگفت سراغ خود چیزها در جبهه بروید نه پیشفرضی از چیزها. تفاوت بارز «روایت فتح» با دیگر مستندهای جبهه نیز در همین بود.
به گزارش پانا در ادامه این نشست نبوی با اشاره به دو وجه هنر و رسانه سینما تصریح کرد: وقتی می گوییم سینما هنر و رسانه است یعنی این پدیده را در شاخههای هنر استثنا تلقی میکنیم. موسیقی و نمایش هم مخاطبان مختلف دارد، اما وجه رسانهای سینما را ندارند. نزد یک حکیم مسلمان اندیشمند مثل آوینی، هنر باید به کشف حقیقت کمک کند. رسانه به کشف واقعیت کمک میکند و واقعیت و حقیقت با هم تفاوت زیادی دارند. هنر باید به بروز آزادی از خود کمک کند. یکی از تاکیدات اساسی شهید آوینی دریدن حجابهای مختلف است. اولین این حجابها، حجاب تکنیک است. آزادی از حجاب خود برای آوینی مهم بود و هنر باید به این مساله کمک کند. هنری که به کشف حقیقت کمک میکند، باید به این مساله بپردازد که ما به آزادی از خودمان برسیم.
وی تاکید کرد: هنری که نزد مرتضی است و از آن خاستگاه به سینما نگاه میکند هنر قدسی است. او یک سالک مستمر بود. کسی که سالک مستمر است با کسی که سلوک ندارد متفاوت است. آثار مستند شهید آوینی در «روایت فتح» به روایت نظربازانه نزدیک میشود و میتواند به شاخص و پایه روایت ملی ما نزدیک شود. انسان نظرباز یعنی کسی که تشرف حضور پیدا کرده است. البته آوینی خود معرف خود است و من پانوشت برخی ویژگیهای او در یک برنامه سینمایی هستم. در مجموعه آوینی در «روایت فتح» مشقهای اولیه نظربازی خودش را میکند.
بهروز افخمی نیز با اشاره به لزوم حضور شهید مرتضی آوینی در جامعه امروز، گفت:امروز جای خالی مرتضی بیشتر احساس میشود چرا که او به عنوان مربی برای بچههایش بود و آنها را پرورش میداد و بدون او نمیتوان این کار را انجام داد. بعضیها حضور بهنگام در دوران خودشان دارند و نمیتوان شیوهشان را خشک کرد و به عنوان ایدئولوژی استفاده کرد. ایراد آنهایی که سید مرتضی را مال خود کردند این است که به نوشتههای شهید آوینی به عنوان ایدئولوژی نگاه میکنند. او مثل کسی که به یک وضعیت عکسالعمل زنده نشان میدهد، رفتار کرد و با او نمیتوان این کار را کرد.
نبوی نیز در پایان افزود: سینما یک کنش جمعی از انسانهاست. وقتی کسی در مورد کنشهای انسانی حرف میزند مدعی نیست که حرف آخر را میزند و دیگران هم نباید این برداشت را کنند. من ۱۷ سال است به بعضی از دوستان میگویم، اگر اجازه ندهید آراء شهید آوینی نقد شود به مرگ یک متفکر کمک کردهاید. متفکر نیاز به بزرگداشت ندارد، نیاز به نقد دارد. افلاطون و ارسطو ماندند چون آراء آنها نقد شد. ما تلاش کردیم آوینی خودشکن را با تجلیلهای اغراقانه و صادقانه کمرنگ کنیم. من به آراء آوینی نقد جدی دارم و باید اجازه داد این نقدها وارد شود. فکر میکنم به مرتضی آوینی ظلم شده و نقد آثار او از بزرگداشتها واجبتر است.
ارسال دیدگاه