سریالهای˝جم تی وی˝، مجموعههای فاقد جذابیت فنی
خبرگزاری پانا: با نگاهی به مجموعه سریال هایی شبکه جم تی وی به این تیجه می رسیم؛ جدای از مشکلات فرهنگی که این سریال ها دارد؛ این مجموعه ها فاقد ساختارهای فنی سینمایی و تلویزیونی است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، شاید این سؤال پیش آید که مگر میشود چندین سریال را یک جا مورد نقد و تحلیل قرار داد؟! پاسخ در نگاهی یک روزه به نمونهای از کل برنامههای شبکه Gem مشهود بوده و بیننده سینماشناس یا حتی مخاطب عام با تماشای یک قسمت هر کدام از این سریالها بلادرنگ متوجه جنس کلی و فضای تولیدی مشترکی در همه آنها شده که به راحتی میتواند سبک ساخت همه را نقد کند. با شنیدن خلاصه قصه این سریالها از تماشاگران پر و پا قرصشان هم میشود آنها را از لحاظ ساختار داستانی مورد بررسی قرار داد.
سریال نویسی و سریال سازی، یک هنر مستقل است و برای خود دارای تعاریف و قواعدی بوده و جدای تمام ابداعات هنری، یک سری دستور کلی دارد که به عنوان ساختار و مبنای این حرفه محسوب میشود. تک تک این عوامل اصولی در جذابیت، درستی و بازتاب یک سریال اهمیت داشته و هر مخاطبی صرف نظر از سلایق، با تماشای یک سریال بسته به سطح آگاهی هنری و نگرش شخصی قادر به تشخیص نقاط ضعف و قوت آن سریال خواهد بود.
چنانچه مثلاً در مورد یک فیلم سینمایی حداقل انتظار مخاطب، جذابیت آن فیلم است در مورد یک سریال هم نکاتی که در نهایت به کیفیت سریال میانجامد باید مدنظر باشد. در خصوص بیشتر سریالهای جم تی وی که نمیتوان دقیقاً آنها را در یک ژانر قرار داد عدم بسیاری از امتیازات و اصول کلی یک هنر تصویری، باعث شده تا آنچه روی آنتن تماشا میشود، در خور کلاس و کیفیت یک سریال نباشد ولی به هرحال مردم عادی جامعه آنها را به چشم سریال میشناسند.
گاهی یک اثر به قدری بدون ریتم، بدون مبنا، بی اصول، بی قاعده (یا بدون هر آنچه باید داشته باشد)، دیده میشود که منتقدان هم نمیتوانند در مورد آن بحث کنند. آنچه در حال حاضر فضای شبکه Gem را (به غیر از آگهی تبلیغاتی) پر کرده، چندین سریال با این خصوصیات است که به قولی ارزش نقد کردن هم ندارند.
از لنز فیلمنامه نویسی، پایه بیشتر این سریالها روی آب است؛ قصهها مبنا ندارند یعنی اصلاً قصهای نداریم. به عنوان مثال در یکی از این مجموعهها یک کاراکتر بر خلاف شخصیتی که از او در ادامه تعریف میشود یک فعل را انجام داده و حال باعث جریان داستان و شکل گیری ماجرایی طویل است. نه آن عمل مناسب آن کاراکتر است و نه عکسالعمل مقابل با تعریف شخصیت فاعل، همخوانی دارد. (مثل رابطه لامیا و حسین کنان در یک سریال یا اقدام یوسف در سریالی دیگر)
گاهی هم (به اصطلاح فیلمنامه نویسی) یک "تصادف" یعنی اتفاقی بسیار دور از ذهن و غیر منطقی باعث شکل گیری قصهای شده و در واقع بنیان ماجرای سریال، امری محال است (مثل کلیت داستان حریم سلطان یا اقدام توبراک بعد از طلاق چنار) گاهی همه آدمهای سریال سعی دارند تمایز یک شخصیت خاص را بفهمانند که آن فرد اصلاً کاراکتر نیست چه رسد به کاراکتری خاص (مثل خرم سلطان، چنار یا لامیا)
از اختلالات شخصیت سازی گذشته، همه کاراکترهای این سریالها به زبان قشر عوام بی ادبی صحبت میکنند که این در هر گونه اجتماعی اصلاً باورپذیر نیست. میبینیم که وکیل، دکتر، شهردار و تاجر بین المللی همه به همان ادبیات صحبت میکنند که یک فرد خلافکار و بی سواد جامعه؛... با لحن و عباراتی با هم ارتباط برقرار میکنند که قشر عوام جامعه ما هم با این ادبیات حرف نمیزنند؛ بلکه تنها واژه "بی ادب" در خور شأن این شخصیت هاست و به هر حال این با کلیت داستان نویسی مغایرت دارد که همه شخصیتها، حتی آن کاراکتری که مثلاً درقصه نقش مثبت دارد، همه با یک ادبیات تکلم کنند.
گفتیم نقش مثبت؛ ضعف جالبی که به شدت در خلاصه داستان این سریالها به چشم میخورد این است که گویی اصلاً در نمونه انسانی این ماجراها، آدم خوب وجود ندارد. شبه قصههایی با مضامینی (که مورد بحث ما نیستند) در جریان است و همه افراد در روندی به سمت خصلتهای بد پیش میروند. مخاطب به واسطه کنش و واکنشها، صرفاً شاهد پیشرفت کاراکترها به سمت سیاهی است. نه عاقبتی نه نتیجهای نه پیامی و نه حتی درامی آماتور! این خصیصه البته یک فایده دارد و آن اینکه اگر مخاطب بیست قسمت سریال را هم تماشا نکند، چیزی از داستان را هدر نداده است.
در مورد مسائل فنی هم شاهد بسیاری اقدامات دوربین، تدوین، نور، موسیقی و ابزار دیگر هستیم که بی لزوم و نا به جا استفاده شدهاند. مثلاً نماهای سر دست که هیچ دلیلی ندارند؛ موزیکوارههای بدون همخوانی (موزیک استرس میزنند برای صحنهای غمگین؛ موسیقی ملایم روی ضربآهنگ ترس...) حرکات آهسته(اسلوموشن) که بسیار نا به جا استفاده شدهاند، نورهای به شدت شفاف که بیشتر برای ویترین لباس کارآمد است تا ایجاد ضربآهنگ سکانسی عاطفی؛ و بسیاری اقدامات دیگر که هیچ پشتوانه تخصصی یا فکری ندارند.
و اما بازیها؛ گاهی بعضی بازیها واقعاً حیف شده، آنچه مشخص است عدهای از اکتورهای آماتور این شبکه، قطعاً آینده درخشانی در سینمای جهان خواهند داشت. بازیهای خوب و کاملی میکنند؛ نقششان را حتی در مورد بعضی کاراکترهای غیر مستقل در قصه چنان ایفا میکنند که به راحتی در نظرسنجی میتوان فهمید بعضی از مخاطبان تنها به خاطر آن نقش، سریال را دنبال میکنند. (مثل ابراهیم و بالی خان در حریم سلطان یا علی و عامر در ایزل)
البته به جز چند نقشی انگشت شمار، دیگر بازیگران بسیار سطحی و ضعیف بازی میکنند که نشان دهنده ضعف کلی کارگردان و بازیگردانی است. در مورد بعضی که اصلاً واژه "بازیگری" اتلاق نمیشود. بیشتر نقشهای حاشیهای حتی در حد تئاتر دبیرستان هم پرداخت نشده است.
فیلمنامه و دیالوگهای ضعیف، قصه بدون فهوا، کارگردانی و عوامل تولیدی ماقبل آماتور، بازیهای ابتدائی و در نهایت ترجمه و دوبلهای بسیار غیرهنری و به دور از زیبایی شناسی سمعی و بیان مناسب، ترجمه ضعیف با استفاده از اصطلاحاتی که نه به فرهنگ ترکها یا اعراب میخورد (تولیدکنندگان این سریالها) و نه با فرهنگ و ادبیات فارس زبانها هماهنگی دارد؛ اینها همه دست به دست هم داده که شبه سریالهایی در پست ترین سطح کیفی تولید و باعث رونق GemTV شوند.
سید حسین حسینی
ارسال دیدگاه