/یادداشتی پیرامون هفتمین دوره جشنواره شعر فجر/
چرا ˝جشنواره شعر فجر˝ بیشترین حاشیه را دارد؟
خبرگزاری پانا: هر سال در ایام مانده به دهه فجر زمزمه های جشنواره های مردمی انقلاب اسلامی زیر عنوان «جشنواره فجر» فضای فرهنگی و هنری جامعه را فرا می گیرد و هنرمندان را در حوزه های سینما، موسیقی، شعر و ... ترغیب به شرکت در این جشنواره ها می کند که خود به نوعی یک جشن ملی به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی محسوب می شود.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، با نوع سیاست گذاری متولیان این جشنواره ها؛ هر سال عده ای از هنرمندان یا در این جشنواره شرکت نمی کنند یا بنا به مصلحت گردانندگان این جشنواره از دور رقابت ها و یا در کل از این جشن ملی کنار گذاشته می شوند که همین مسئله باعث ایجاد حواشی برای جشنواره های فجر می شود که در این میان حواشی جشنواره شعر فجر از همه جشنواره ها بیشتر است.
انتقادها به هفتمین دوره جشنواره شعر فجر از قبل از برگزاری مراسم اختتامیه این جشنواره آغاز شد و تا بعد از برگزاری این مراسم همچنان ادامه دارد. مهمترین عاملی که باعث شد جشنواره شعر فجر امسال با حواشی بیشتری مواجه شود بخش جدیدی به نام «شاعر مردمی» بود که انتخاب افرادی زیر این عنوان به بهانه نظرسنجی مردمی حواشی زیادی را به همراه داشت.
اما علت اصلی پر بحث بودن «جشنواره شعر فجر» سیاستگذاری های کلانی است که در آن صورت می گیرد به طوری که اصلا انتخاب برگزیدگان در آن معیار هنری ندارد و یا حداقل معیار هنری در اولویت نیست. حذف شاعرانی که به نوعی برچسب «عدم همسویی» به آنان می خورد در مراحل ابتدایی و انتهایی جشنواره سبب می شود که کام شاعرانی که تاکنون در صف انقلاب اسلامی مانده اند اما اندیشه های سیاسی و فکری متفاوتی نسبت به متولیان این جشنواره دارند تلخ شود و کل جشنواره با این نوع سیاستگذاری ها زیر سوال برود. اتفاقی که در حوزه جشنواره سینمایی و موسیقی و ... کمتر شاهد آن هستیم.
حاکمیت معیارهای غیرادبی بر شعر فجر مهمترین عامل تخریب اعتبار جشنواره
سید عبدالجواد موسوی در واکنش به این جشنواره، حاکمیت معیارهای غیرادبی بر جشنواره فجر را مهمترین عامل تخریب اعتبار این جشنواره دانست و اذعان کرد که ماندن نام «شعر» بر این جشنواره با توجه به این اعمال سلیقه ها و معیارهای غیرهنری جای سوال دارد! دکتر اسماعیل آذر هم در این خصوص گفت که «جشنواره شعر فجر» در جریان سازی موفق نبوده است. عبدالجبار کاکایی هم سیاست های کلان و مدیریت نامناسب این جشنواره را سبب بی اعتباری این جشنواره می داند و واکنش های دیگری که تقریباً همگی لحنی یکسان داشتند و همگی بر این موضوع تاکید داشتند که فضای حاکم بر جشنواره آزادتر شود و شاعران به خاطر افکار و عقایدشان تفکیک نشوند.
استاد مشفق کاشانی در حاشیه اختتامیه هفتمین «جشنواره شعر فجر» گفت که شعر در طول تاریخ هنری ایران مظلوم ترین شاخه هنری بود و به طبع آن شاعران نیز مظلوم ترین هنرمندان بودند. این موضوع حتی در همین امروز هم صادق است چرا که «جشنوراه شعر فجر» با بودجه ای بسیار کمتر و با محدودیت های بسیار بیشتر نسبت به نوع سینمایی و موسیقی آن برگزار می شود.
هنرمندان و به خصوص شاعران ذهن آزاد و خلاقی دارند که طبیعی است که حوزه های فکری اندیشه های متفاوت تری خواهند داشت؛ پس خیلی زیبا است که به همه سلایق در «جشنواره شعر فجر» احترام بگذاریم.
بخش "شاعر مردمی" عامل حاشیه ساز هفتمین جشنواره شعر فجر
اما انتخاب «شاعر مردمی» مهمترین عامل حاشیه ساز برای هفتمین «جشنواره شعر فجر» بود که بعد از مراسم اختتامیه واکنش هایی را در بر داشت. خود دبیر جشنواره در واکنش به انتقادات پیرامون این بخش صریحاً اعلام کرد که «همه دوست داشتند به عنوان شاعر مردمی انتخاب می شدند و اگر افراد دیگر هم انتخاب می شدند باز هم انتقادات مطرح می شد.» این واکنش دبیر هفتمین جشنواره بیشتر یک نوع لحن توهین آمیز نسبت به شاعران و منتقدان دیگر را داشت تا دفاع از جشنواره که البته می شود به پای اینکه ایشان خودشان شاعر نیستند و از موهبت الهی شعر و هنر بی بهره اند گذاشت.
اکبر اکسیر شاعر و طنزپرداز کشورمان نیز در واکنش به بخش «شاعر مردمی» گفت که اگر نام شاعران از جریان های فکری دیگر نیز بود، انتخاب های واقعی تر به نظر می رسید وی همچنین در ادامه اذعان کرد که پذیرفتن قزوه به عنوان «شاعر مردمی» قابل قبول تر است تا «برقعی»!
عبدالجبار کاکایی هم در گفت و گویی دیگر در واکنش به این بخش گفت که انتخاب «شاعر مردمی» اصلا معتبر نیست چون اولا برگزارکنندگان اعلام کرده اند که فقط به شاعران 'همسو' با خودشان جایزه می دهند و ثانیاً در این انتخاب «شاعر مردمی» تفکیک حوزه کاری صورت نگرفته و معلوم نیست «شاعر مردمی» در کدام بخش «شاعر مردمی» شده است.
بیژن ارژن که از جمله داوران جشنواره بود نیز در موضعی متعادل تر گفت: «انتقاد به داوری جشنواره شعر فجر طبیعی است». ارژن همچنین اذعان کرد که انتخاب برگزیدگان تابعی از سلایق داوران است و قطعا اگر داوران تغییر می کردند نتایج جشنواره هم تغییر می کرد او همچنین به این نکته اشاره کرد که «شاعر مردمی» بخش جدید این جشنواره بود و طبیعی است که همراه نقاط ضعفی باشد.
دقت در مدیریت بخش "شاعر مردمی" در جشنواره های آینده
در کل اگر از اظهار نظر غیر حرفه ای دبیر جشنواره چشم پوشی کنیم، می توانیم نتیجه بگیریم که در مدیریت این بخش حساس یعنی «شاعر مردمی» باید دقت بیشتری صورت بگیرد و مدیریت آن خیلی بهتر باشد و مانند انتخاب مردمی در حوزه فیلم کاندیداهایی مطرح شوند و نظرسنجی در میان کل مردم صورت بگیرد نه فقط در چند دانشگاه مشخص شده. امیدواریم متولیان جشنواره فجر به انتقادات به چشم راهکارهایی برای بهبود این جشنواره نگاه کنند تا بلکه اعتبار جشنواره شعر فجر از این بیشتر زیر سوال نرود.
امیرحسین کاکایی
ارسال دیدگاه