/نگاهی به مدارس کهن اصفهان/
از آجرهای ساده مدرسه بزرگ صدر تا لوح مرمر مدرسه جده کوچک
خبرگزاری پانا: شهر اصفهان تا پیش از عصر سلجوقی یعنی در زمان آل زیار و آل بویه کانون توجه و تجمع دانشمندانی چون ˝ابن سینا˝ و˝ صاحب بن عباد˝ بود، به همین جهت نخستین مدرسه در اصفهان دایر شد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، تعلیم و تربیت در ایران در پیش و پس از اسلام از اهمیت خاصی برخوردار بوده و هست به همین منظور و در اوایل قرون اسلامی درست پیش از شکل گیری مدارس، از فضای مساجد برای تعلیم و تربیت و تدریس علوم گوناگون بهره گیری می شد.
به تدریج با رشد و گسترش جمعیت شهرهای، به فضای آموزشی بیشتری نیاز شد که این مهم با احداث مراکز آموزشی متعددی برطرف گردید. شهر اصفهان تا پیش از عصر سلجوقی یعنی در زمان آل زیار و آل بویه کانون توجه و تجمع دانشمندانی چون "ابن سینا" و" صاحب بن عباد" بود، به همین جهت نخستین مدرسه در اصفهان دایر شد.
در این گزارش نگاهی به مدارس کهن اصفهان می اندازیم تا ضمن آشنایی با این مدارس؛ به قدمت مراکز آموزشی در ایران پی ببریم.
مدرسه بزرگ صدر
این مدرسه از مدارس بزرگ طلبه نشین اصفهان است كه به وسیله «حاج محمد حسین خان صد ر اصفهانی» حكمران مشهور اصفهان در دوره سلطنت فتحعلی شاه قاجار بنا شده و منظره عمومی آن آجر ساده است. از دوره حكمرانی «صدر» در اصفهان آثار دیگری نیز مانند «مدرسه صدر» در محله «پای قلعه» و «مدرسه صدر خواجو» و «چهارباغ خواجو» كه به شیوه چهارباغ دوره شاه عباس احداث شده است، در شهر اصفهان به یادگار مانده است. عمارت «صدری» و «هفت دست صدر» آثار دیگری از این مرد خیر اصفهانی عصر قاجار است كه چیزی از آنها باقی نمانده است ولی نام بانی آن آثار همچنان در اذهان مردم اصفهان باقی است.
مدرسه آقا کافور
مدرسه آقا کافور یکی دیگر از آثار دوران شاه عباس دوم می باشد که بوسیله آقا کافور یکی از خواجه های حرم شاه عباس در مجاورت بازار توپچی باشی و محمد امین ساخته شد . به نوشته مؤلف کتاب « گنجینه آثار تاریخی » از این مدرسه جز کتیبه سردر آن که بر یک لوح سنگ مرمری نوشته شده و در یکی از غرفه های مسجد خان نگاهداری می شود اثری بر جای نمانده است . در این کتیبه نفیس که به خط بسیار زیبای نستعلیق برجسته بر سنگ مرمر حجاری شده به نام شاه عباس دوم صفوی اشاره شده، اما آقا کافور ، را حاجی کافور نوشته شده است. نویسنده این کتیبه محمدرضا امامی و تاریخ آن ۱۰۶۹ هجری قمری است.
مدرسه جلالیه
مدرسه «جلالیه» كه در محله احمدآباد اصفهان واقع شده است، از آثار تاریخی دوره سلطنت شاه سلطان حسین است كه به وسیله «جلالالدین محمدحكیم» در سال ۱۱۱۴ هجری بنا شده است. سردر و پشتبغلهای صحن آن تزئینات كاشیكاری دارد و آرامگاه بانی ساختمان مدرسه در یكی از حجرههای آن واقع است.
مدرسه جده كوچك
مدرسه جده كوچك در بازار بزرگ اصفهان واقع شده است. این محل به نام (بازار قهوه كاشی ها) معروف است. همانگونه كه از نام این مدرسه مشخص می شود جده كوچك شاه عباس دوم بانی آن بوده است. كتیبه بزرگی كه بر یك لوح سنگ مرمر بر دیوار یكی از غرفه های شمالی مدرسه نصب شده است و با خط ثلث برجسته تاریخ ۱۰۵۷ هجری قمری را نشان می دهد بیانگر این مطلب است كه جده شاه عباس دوم به نام (دلارام خانم) بانی ساختمان این مدرسه بوده است. عمارت مدرسه جده كوچك دو طبقه است و حجره ها مخصوص اقامت طلاب علوم دینی است.
پشت بغل های نمای اطراف سر در این ساختمان تزئینات كاشیكاری دارد. كتیبه ای كه به خط ثلث سفید معرق بر زمینه كاشیكاری لاجوردی رنگ به تاریخ ۱۰۵۶ هجری قمری نوشته شده به نام شاه عباس دوم و پدر او شاه صفی اشاره كرده است. این كتیبه را محمدرضا امامی خوشنویس مشهور عصر صفوی نوشته است. مدرسه جده كوچك از مدارس بسیار نفیس اصفهان است كه از مدرسه جده بزرگ مساحت بیشتری دارد.
مدرسه شمس آباد
این مدرسه از مدارس طلبهنشین دوره «شاه سلطان حسین» صفوی است كه در محله «شمسآباد» اصفهان واقع شده است و به وسیله یكی از رجال آن دوره، به نام «آقا میرمحمدمهدی» تاجر عباسآبادی، در سال ۱۱۲۵ هجری قمری بنا شده است.
ارسال دیدگاه