/به بهانه حضور کارگردان لیلا در جشنواره فجر/

ماندگاری میهمان مامان با کارگردانی مهرجویی/وجود موقعیت‌های تضادآمیز در آقای هالو و اجاره نشین‌ها

خبرگزاری پانا: داریوش مهرجویی در سال ۱۳۳۸ بیست سالگی را به شوق آموختن سینما به تحصیل در دانشگاه UCLA سپری کرد؛ اما سینمایی که او به آن علاقه مند بود در آنجا هواخواهی نداشت.

کد مطلب: ۴۲۹۷۰
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، خود او گفته است که «استادان دانشگاه تحت تأثیر سینمای آمریکا یعنی سینمای هالیوود به سینمای اروپا و سینمای هنری کینه می ورزیدند»

مهرجویی وقتی در می یابد که کلاس های آن دانشگاه نکته مهمی برای او ندارد رشته فلسفه را در دانشگاه کالیفرنیا انتخاب می کند، و به تدریج متوجه می شود که همه نویسندگان و فیلمسازان مورد علاقه اش در اعماق بینش خود دارای گرایش های فلسفی ژرفی هستند، و همین گرایش ها مایه تعلق خاطر او به آن نویسندگان و فیلمسازان است.

در این ایام فیلمنامه ای می نویسد و برای پدرش می فرستد، پدر مهرجویی که با تقی ظهوری دوستی قدیمی داشت، از ظهوری تقاضا می کند فیلمنامه پسرش را به دست یکی از تهیه کنندگان سینما برساند. ظهوری فیلمنامه را به پارس فیلم می برد و دکتر کوشان اعلام می کند به دلیل مخارج سنگین فیلم ساختن آن از عهده انها خارج است. مهرجویی در سال های نیمه دوم دهه ۱۳۴۰ پس از بازگشت به ایران تصمیم میگیرد یک فیلم پر زرق و برق از جنس فیلم فارسی بسازد.

این بار نیز پدرش به ظهوری متوسل می شود که دست فرزندش را در یکی از استودیوهای فیلمسازی بند کند. ظهوری مهرجویی را به پارس فیلم می برد و دکتر کوشان به کمک برادرش محمود از مهرجویی می خواهد که ده دقیقه فیلم به عنوان تست کارگردانی کند؛ اما پس از گرفتن فیلم آزمایشی از دادن پاسخ صریح به او اجتناب می شود؛ تا اینکه نصرت الله منتخب، صاحب سینمای پلازای تهران، حاضر می شود امکانات وسیعی برای تهیه یک سوپر پروداکشن جنجالی در اختیار مهرجویی بگذارد، با این امید که فیلم سطح جهانی عرضه شود و استقبال سینما دوستان غیر ایرانی را برانگیزد.

در آن سال ها ورود یک سینماگر تحصیلکرده با بینش غیر متعارف، در محدوده همان دایره بسته بسازد و مهرجویی همان کار را کرد. وقتی فیلم با نام الماس۳۳ در سال ۱۳۴۶ساخته شد، خود مهرجویی هم، البته مدتی بعد، اعتراف کرد که الماس ۳۳ فیلم فوق العاده بدی است.(مهرجویی به پاس ادای دین به ظهوری یکی از نقش های اصلی فیلمش را به او سپرد.)

مهرجویی پس از شکست تجاری الماس۳۳ به فکر چاره می افتد، به این معنی که هر طور شده فیلمی با سرشت و طبیعت ذهنی خودش بسازد.

مطالعه مجموعه داستان عزاداران بیل نوشته غلامحسین ساعدی مهرجویی را وا میدارد فیلمی با مضمونی روستایی اما متفاوت از آنچه تاکنون ساخته شده بود، عرضه کند. با فیلم گاو سال ۱۳۴۸ مرز قاطعی بین سینمای تجاری و غیرتجاری، سینمای متعارف و غیرمتعارف کشیده شد، و همگان فیلم را ستودند و برای بار نخست اتفاق نظری در ستایش از یک فیلم ایرانی پدید آمد.

آنچه نظر بسیاری از منتقدان داخلی و خارجی را به خود جلب کرد، رابطه عاطفی و آکنده از شور و شیدایی مش حسن و گاوش بود رابطه ای که در نمونه آرمانی آن در ادبیات و عرفان ایرانی فراوان یافت می شود.

مهرجویی در فیلم آقای هالو بر ماهیت کمیک رفتار آدم محجوب شهرستانی در رویارویی با قلمروهای مخاطره انگیز شهر تأکید کرد، و در فیلم پستچی به موضوع سلطه پذیری و عقیم بودن و زوال اشرافیت زمین داری پرداخت.

دایره مینا تصویری هول آور از گوشه های پرت و تاریک جامعه بود، و مدرسه ای که می رفتم نخستین فیلم مهرجویی در سال های پس از انقلاب بود تصویری استعاری و نمادین از مدرسه به عنوان جامعه و مدیر به عنوان صاحب قدرت سیاسی ارایه داد.

اجاره نشین ها از لحاظ سبک و لحن طنز تا حدودی به آقای هالو شباهت دارد، و آدمها را در موقعیت های تضاد آمیزی قرار می دهد.

شیرک در سال ۱۳۶۶ اثری است با ساختار کلاسیک و مایه ای حماسی که خود مهرجویی گفته است او خواسته فیلمی سرراست و شسته در قالب داستانی حماسی بسازد. هامون در واقع یک سینمای ذهنی و شخصی است؛ نوعی جست و جو برای یافتن پاسخی که با پرسش های متعدد و متفاوت و وسوسه انگیز طرح می شود.

بانو در سال ۱۳۷۰با این اعتقاد ساخته شد که انسان موجودی است ورای طبقه بندی های موجود.

مهرجویی در فیلم های چهارگانه بانو، سارا، پری، لیلا و بمانی که همگی از حیث درون مایه اصلی، کمابیش در امتداد هم قرار دارند، کش مکش شخصیت زن فیلم هایش را با محیط اطراف، عشق و ایثار و صدق و خلوص آن ها نشان می دهد. علت اصلی کش مکش یا اعتراض آنها نسبت به وضعیت یا موقعیت فردی و اجتماعی شان دست یابی به بصیرت بیشتری برای غلبه بر تنهایی درون است.

سرگذشت یک روز خانواده ای ایرانی در میهمان مامان مهرجویی توانست توجه بسیاری از مخاطبان را به خود جلب کند و نشان دهد هنوز کارگردانان بزرگ در این سینمای ایران می توانند آثاری ماندگار خلق کنند.

علی سنتوری که هیچ گاه نتوانست در سینماهای کشور اکران شود فیلمی دیگر از مهرجویی بود که شاید تنها به دلیل حضور ستارگان و یا عدم اجازه اکران توانست فروش قابل توجهی داشته باشد چرا که این فیلم جز بازی زیبای رادان حرفی برای گفتن نداشت.

«داریوش مهرجویی» با فیلم «چه خوبه که برگشتی» برای سومین سال متوالی است که در جشنواره فجر حضور دارد. مهرجویی دو سال گذشته نیز با فیلم های «نارنجی پوش» و «آسمان محبوب» در جشنواره حاضر شد و توانست توجه داوران جشنواره را به خود جلب کند. او با ساخت فیلم «چه خوبه که برگشتی» در میان فیلمسازان مطرح سینمای ایران رکورد حضور متوالی برای سومین سال را از آن خود کرد.


ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار