گفتوگوی پانا با نویسنده و کارگردان نمایش «ساعت ملاقات»:
مرتضی وکیلیان: تئاتر خیابانی باید صدای مردم باشد/ «ساعت ملاقات» روایت ایثار شهید پاکبان است
تهران (پانا) - مرتضی وکیلیان، نویسنده و کارگردان نمایش «ساعت ملاقات»، با اشاره به شکلگیری این اثر با الهام از زندگی و ایثار شهید عظیم دوستیفر، شهید پاکبان، تئاتر خیابانی را فرصتی برای پیوند دوباره مردم با هنر نمایش دانست و تأکید کرد: «نمایش خیابانی باید صدای مردم باشد و امکان بیان اعتراض و نقد اجتماعی را فراهم کند.»
به گزارش پانا، نمایش «ساعت ملاقات» به نویسندگی و کارگردانی مرتضی وکیلیان، روز سهشنبه ۲۶ آبانماه ساعت ۱۹:۲۰ در نخستین روز از بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت، در محوطه باز تئاتر شهر تهران اجرا شد. این اثر با محوریت ایثار و رشادتهای شهید عظیم دوستیفر، شهید پاکبان، به روی صحنه رفت. وکیلیان در گفتوگو با پانا، ضمن تشریح چگونگی شکلگیری ایده این نمایش، به بیان دیدگاههای خود درباره جایگاه تئاتر خیابانی، ضرورت حمایت از تئاتر اعتراضی و نقش این هنر در ارتباط با مردم پرداخت.
«من از سال ۷۱ در خدمت استاد فرهنگ بودم»
مرتضی وکیلیان، نویسنده و کارگردان این نمایش، در گفتوگو با پانا با اشاره به سابقه طولانی فعالیت خود در عرصه هنرهای نمایشی اظهار کرد: «من از سالهای بسیار دور در تئاتر خیابانی حضور داشتهام و با افتخار خودم را یکی از پیشکسوتان این عرصه میدانم. از سال ۷۱ که جناب آقای محمود فرهنگ این کار را شروع کردند، در خدمت ایشان بودم و در تمام این سالها مسیر هنریام را در همین حوزه ادامه دادهام.»
تخصص اصلی و علاقه قلبی من در نمایش خیابانی است
این هنرمند پیشکسوت با بیان اینکه در عرصههای مختلف هنری فعالیتهای گوناگونی داشته است، افزود: «من کارهای زیادی انجام دادهام و در تلویزیون و سینما نیز فعالیتهای متعددی داشتهام، اما با اطمینان کامل میگویم که تخصص اصلی و علاقه قلبی من در نمایش خیابانی است.»
«شهید پاکبان در خواب به من گفت یادی هم از ما بکن»
کارگردان این اثر با اشاره به نحوه شکلگیری ایده اولیه نمایش تصریح کرد: «من برای جشنواره مقاومت در پی یافتن سوژهای بسیار مناسب بودم و در ذهنم با خودم میگفتم خدایا، چه چیزی بنویسم که شایسته این رویداد و در شأن شهدا باشد.»
وی در تشریح روند شکلگیری این ایده ادامه داد: «برای جشنواره مقاومت میخواستم نمایشی ترتیب دهم و در حال جستوجو بودم که چه بنویسم. در همین حین دیدم عکسی از شهید عظیم دوستیفر، شهید پاکبان، وجود دارد که ایشان را در حالی نشان میدهد که یک جارو در دست دارند. ایشان نیز در همین مسیر به شهادت رسیدهاند.»
این نویسنده و کارگردان با بیان اینکه این تصویر تأثیر عمیقی بر وی گذاشته است، خاطرنشان کرد: «با دیدن آن تصویر با خودم فکر کردم که باید درباره ایشان بنویسم و دین خودم را به این شهید ادا کنم.»

وکیلیان با اشاره به تصمیم خود برای نگارش این داستان و رؤیایی که دیده است، گفت: «شب ایشان را در خواب دیدم که به من گفتند: یادی هم از ما بکن. درست است که ما پاک میکنیم، اما به خدا شما شهدا در بهشت برزخ هستید و جایگاه بسیار بالایی دارید.»
این هنرمند با بیان اینکه این رؤیا جرقه نهایی نگارش نمایشنامه را در ذهنش ایجاد کرده است، اضافه کرد: «صبح که بیدار شدم، این فکر به سرم زد که یک کار روایی انجام دهم و درباره این پاکبان شهید عزیز نمایشنامهای بنویسم تا یاد و خاطره ایشان برای همیشه زنده بماند.»
«نمایش خیابانی مقاومت باید برای اهلش اجرا شود»
این هنرمند تئاتر با تأکید بر اینکه این اثر برای مخاطب عام نوشته نشده است، اظهار کرد: «من این نمایش را در مکانهای دیگری نیز اجرا کردهام و بهخوبی میدانم که مخاطب ما یک مخاطب خاص است و این اثر برای هر بینندهای قابل درک نیست.»
وی در همین زمینه با اشاره به بازخوردهای دریافتشده گفت: «ما این نمایش را در جای دیگری هم اجرا کردیم و مخاطب ما مخاطب خاصی است. دیشب به نظر خودم فقط یک مخاطب خاص داشتم و آن هم خانمی بود که جلو آمد و گفت شما به شهید، به ولایت رهبری و به اصل ولایت فقیه احترام گذاشتید.»
کارگردان «ساعت ملاقات» با اشاره به واکنش احساسی این تماشاگر افزود: «او به من احترام نظامی گذاشت و من از او تشکر کردم. این رفتار برای من بسیار ارزشمند بود.»
وی با بیان اینکه این تجربه درس مهمی برای او داشته است، تصریح کرد: «من فهمیدم که این نمایشها باید برای اهلش اجرا شوند و همهپسند نیستند؛ بلکه باید کسانی آنها را ببینند که پیامشان را بهدرستی درک میکنند.»
«مردم باید واقعیتهای جامعه را باور کنند»
نویسنده این نمایش با اشاره به بخشی از روایتهای موجود در اثر تأکید کرد: «من در این نمایش به سبک زندگی و سادهزیستی مسئولان نیز پرداختهام و معتقدم این سبک زندگی باید برای مردم بازگو شود تا الگویی برای جامعه باشد.»
وی در توضیح این بخش با اشاره به سبک زندگی رهبری ادامه داد: «من میگویم آقا وقتی خواست خورشت قیمه بخورد، به پاکبان هم تعارف کرد تا با او همسفره شود.»
این هنرمند با بیان اینکه این روایت حاوی پیامهای مهمی برای مخاطب است، اضافه کرد: «آشپزخانه گفت: گوشت آقا را گرفتی؟ گفت: از کجا فهمیدی؟ گفت: آقا دستور داده در غذای من گوشت نگذارید؛ چون آحاد مردم نمیتوانند گوشت بخورند، من هم نمیخورم و باید در سختیها با مردم شریک باشم.»
وکیلیان با اشاره به اینکه بیان این روایتها میتواند به درک بهتر جامعه کمک کند، یادآور شد: «این حرفها باید شنیده شود تا مردم بدانند مسئولانشان چگونه زندگی میکنند.»
وی با اذعان به اینکه باور این سطح از سادهزیستی برای برخی دشوار است، گفت: «خیلیها این حرفها را باور نمیکنند، اما ایشان که ۳۶ میلیارد دلار ثروت در اختیار داشتند و در آن جایگاه قرار دارند، این موضوع برای برخی باورپذیر نیست و باید برای مردم تبیین شود.»
این کارگردان تئاتر در پایان این بخش اظهار کرد: «ما این موارد را عنوان میکنیم تا مردم متوجه شوند و با این واقعیتها بیشتر آشنا شوند.»
«نمایش خیابانی سرآغاز ورود مردم به سالنهای نمایش است»
این هنرمند پیشکسوت با تأکید بر اینکه ریشه تئاتر در خیابان شکل گرفته است، تصریح کرد: «من معتقدم این هنر میتواند مخاطبان تازه و نادیدهای را جذب کند و آنها را با دنیای نمایش آشتی دهد و این بزرگترین کارکرد آن است.»
وی در تشریح این دیدگاه و تاریخچه تئاتر تأکید کرد: «به اعتقاد من، نمایش از ابتدا خیابانی بوده و بعدها به قفس سالنها رفته و محدود شده است.»
کارگردان «ساعت ملاقات» با اشاره به نقش این هنر در جذب مخاطب عام گفت: «کسی که از اینجا عبور میکند، نمایشی میبیند و با خود میگوید این چیست که این افراد دورش جمع شدهاند و برای دقایقی میایستد تا تماشا کند.»
وی با بیان اینکه این مواجهه اولیه بسیار تعیینکننده است، افزود: «او فرهنگ دیدن نمایش را یاد میگیرد و این سرآغاز ورودش به سالنهای نمایش میشود و مسیر هنری او را تغییر میدهد.»
«ایران سرای من است و از حضور هنرمندان شهرستانی خوشحالم»
وکیلیان با اشاره به حضور خود در پایتخت و اجرای آثار هنرمندان شهرستانی، خاطرنشان کرد: «من نسبت به تعامل هنرمندان استانها با پایتخت دیدگاه بسیار مثبتی دارم و این رفتوآمدهای هنری را به فال نیک میگیرم.»
وی با یادآوری این نکته که مرزهای جغرافیایی در هنر معنایی ندارند، گفت: «من بچه تهران هستم، ساکن تهرانم و همیشه در این شهر زندگی کردهام.»
این هنرمند پیشکسوت با تأکید بر پیوند هنر و سرزمین اظهار کرد: «اینکه نمایشی از شهرستانهای دیگر میآید و در تهران اجرا میرود، حس بسیار خوبی به من میدهد و باعث خوشحالی من است.»
وی با اشاره به تعاملات هنری میان تهران و شهرستانها تصریح کرد: «فکر میکنم تمام ایران سرای من است و همه ما از این سرا هستیم و نباید مرزی بین هنرمندان وجود داشته باشد.»
کارگردان این نمایش در پایان این بخش گفت: «من خوشحالم که به تهران میآیم و ما هم به شهرستانها میرویم. جشنواره مریوان از یکم تا هفتم آغاز میشود و شاید ما هم برویم تا در آن رویداد حضور پیدا کنیم.»
«دولت باید بودجهای برای تئاتر اعتراض در نظر بگیرد»
وکیلیان با اشاره به اینکه نمایشهای سفارشی نمیتوانند در جذب مخاطب موفق باشند، تأکید کرد: «من به کارکردهای انتقادی تئاتر خیابانی باور دارم و فکر میکنم این هنر باید صدای مردم باشد، نه سفارشدهنده.»
وی با بیان دیدگاه خود درباره این هنر و نقد وضعیت موجود ادامه داد: «نمایشهایی که سفارشی و دولتی هستند، به نظر من نمیتوانند چندان فرهنگسازی کنند و مردم از آنها استقبال نمیکنند؛ چون صداقت را در آنها نمیبینند.»
این نویسنده و کارگردان با اشاره به کارکرد انتقادی این هنر اضافه کرد: «نمایش خیابانی یعنی نمایش اعتراض. ما نمایش میسازیم تا به یک ساختار، یک داستان، گرانی یا موضوع دیگری اعتراض کنیم و مشکلات را بازگو کنیم.»
وکیلیان با بیان انتظارات خود از متولیان فرهنگی خاطرنشان کرد: «من میگویم کاش دولت بودجهای اختصاص دهد و نمایشگاه اعتراض برگزار کند؛ هر کسی میخواهد حرفش را بزند. اعتراض هم اشکالی ندارد و باید فضای نقد باز باشد.»
وی در پایان با اشاره به حق قانونی اعتراض برای عموم اقشار جامعه یادآور شد: «قانون اساسی میگوید شما میتوانید اعتراض کنید و ما هم بلدیم چطور اعتراض کنیم و آن را در قالب هنر به مردم نشان دهیم. اصلاً نمایش خیابانی، نمایش اعتراض است.»
ارسال دیدگاه