پانا گزارش می‌دهد؛
عضو کمیسیون صنایع مجلس: هنرستان‌ها باید به حلقه اتصال آموزش و تولید تبدیل شوند
هنرستان‌ها؛ حلقه اتصال ظرفیت‌های صنعتی کشور به نیروی انسانی متخصص
تهران (پانا) - نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون صنایع و معادن، با تأکید بر ضرورت بازنگری در نظام تربیت نیروی انسانی کشور گفت: توسعه اقتصادی و صنعتی بدون نیروی ماهر و متخصص امکان‌پذیر نیست و هنرستانهای فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش باید با تجهیزات به‌روز، رشته‌های متناسب با نیاز بازار و ارتباط مستقیم با واحدهای تولیدی، به یکی از مسیرهای اصلی تربیت نیروی انسانی تبدیل شوند.
بهره‌برداری از ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی کشور، تنها به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و توسعه واحدهای تولیدی وابسته نیست؛ بلکه دسترسی به نیروی انسانی ماهر و برخوردار از دانش فنی نیز یکی از پیش‌نیازهای اصلی تحقق این هدف است. در شرایطی که صنایع مختلف با تحولات فناوری و نیازهای تخصصی تازه روبه‌رو هستند، هنرستان‌ها می‌توانند از طریق تربیت نیروی کار متناسب با نیازهای هر منطقه، نقش مؤثری در تقویت تولید، توسعه اشتغال و افزایش بهره‌وری اقتصادی ایفا کنند.
آمایش سرزمینی؛ مبنای طراحی رشته‌های مهارتی
یکی از چالش‌های نظام آموزش مهارتی، فاصله احتمالی میان رشته‌های ارائه‌شده در مراکز آموزشی و نیازهای واقعی بازار کار است. در حالی که ظرفیت‌های اقتصادی مناطق مختلف کشور یکسان نیست، برنامه‌ریزی آموزشی نیز نباید با الگوی مشابه و بدون توجه به ویژگی‌های هر منطقه انجام شود.
هر استان و شهرستان با توجه به ظرفیت‌های صنعتی، معدنی، کشاورزی، خدماتی و فناورانه خود به مجموعه‌ای از تخصص‌ها نیاز دارد. بنابراین، شناسایی فرصت‌های اقتصادی هر منطقه و بررسی نیازهای فعلی و آینده بنگاه‌های تولیدی می‌تواند مبنای مناسبی برای توسعه رشته‌های هنرستانی باشد.
این رویکرد علاوه بر افزایش تناسب آموزش با فرصت‌های شغلی، امکان استفاده بهتر از استعدادهای بومی را فراهم می‌کند و می‌تواند به ماندگاری نیروی انسانی متخصص در مناطق مختلف کشور کمک کند.
هنرستانهای جوار صنعت؛ تجربه آموزش در محیط واقعی کار
یکی از راهکارهای کاهش فاصله میان آموزش و اشتغال، گسترش همکاری میان هنرستان‌ها و واحدهای صنعتی و تولیدی است. در این الگو، محیط صنعت می‌تواند به بخشی از فرایند یادگیری تبدیل شود و هنرجویان در کنار آموزش‌های نظری، با تجهیزات، استانداردها و شرایط واقعی فعالیت حرفه‌ای آشنا شوند.
ارتباط مستمر هنرستان‌ها با کارخانه‌ها، شهرک‌های صنعتی، معادن و بنگاه‌های اقتصادی همچنین به شناسایی سریع‌تر نیازهای جدید بازار کار کمک می‌کند. صنایع می‌توانند در معرفی مهارت‌های مورد نیاز، فراهم‌کردن فرصت‌های کارآموزی و مشارکت در به‌روزرسانی محتوای آموزشی نقش داشته باشند.
البته اثربخشی این الگو به همکاری سازمان‌یافته و پایدار میان آموزش‌وپرورش و بخش تولید وابسته است؛ همکاری‌ای که باید با نظارت آموزشی، رعایت الزامات ایمنی و فراهم‌کردن فرصت یادگیری واقعی برای هنرجویان همراه باشد.
کیفیت آموزش مهارتی؛ فراتر از افزایش تعداد هنرستان‌ها
گسترش کمی هنرستان‌ها زمانی به تربیت نیروی متخصص منجر می‌شود که زیرساخت‌های آموزشی نیز متناسب با آن توسعه پیدا کند. تجهیزات کارگاهی، مواد اولیه، ابزارهای تخصصی، هنرآموزان توانمند و محتوای آموزشی به‌روز، از عناصر اصلی کیفیت آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای هستند.
با توجه به سرعت تغییر فناوری در صنایع مختلف، تجهیزات آموزشی نیز باید امکان آشنایی هنرجویان با شیوه‌های جدید تولید و ارائه خدمات را فراهم کنند. در غیر این صورت، ممکن است دانش‌آموختگان با وجود گذراندن دوره‌های آموزشی، برای فعالیت در محیط‌های کاری جدید به آموزش‌های تکمیلی گسترده نیاز داشته باشند.
از این رو، برنامه‌ریزی برای توسعه هنرستان‌ها باید هم‌زمان بر تأمین منابع مالی، نوسازی کارگاه‌ها، توانمندسازی هنرآموزان و ارزیابی مستمر کیفیت آموزش متمرکز باشد.
قانون‌گذاری و نظارت؛ دو ضلع تحقق آموزش مهارتی
توسعه آموزش‌های مهارتی به سیاست‌گذاری منسجم و تقسیم مسئولیت روشن میان دستگاه‌های مرتبط نیاز دارد. قوانین و برنامه‌های توسعه‌ای می‌توانند مسیر گسترش هنرستان‌ها و مشارکت بخش صنعت را مشخص کنند؛ اما تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده، به اجرای دقیق احکام، تأمین اعتبارات و ارزیابی نتایج وابسته است.
در این میان، نظارت بر میزان تحقق برنامه‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. بررسی وضعیت تجهیزات، ظرفیت پذیرش، کیفیت آموزش‌های عملی، میزان مشارکت صنایع و وضعیت اشتغال فارغ‌التحصیلان می‌تواند تصویری روشن از عملکرد نظام آموزش مهارتی ارائه دهد.
همچنین لازم است میان سیاست‌گذاری آموزشی و نیازهای بخش تولید هماهنگی بیشتری برقرار شود تا توسعه رشته‌ها صرفاً بر اساس ظرفیت مراکز آموزشی انجام نگیرد و تقاضای واقعی بازار کار نیز در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ شود.
کرمان؛ نمونه‌ای از ضرورت پیوند آموزش با ظرفیت‌های منطقه‌ای
ظرفیت‌های صنعتی و معدنی استان کرمان، ضرورت توجه به آموزش‌های تخصصی متناسب با نیازهای این بخش‌ها را برجسته می‌کند. فعالیت معادن و صنایع وابسته به آن‌ها، زمینه نیاز به تخصص‌هایی در حوزه برق صنعتی، مکانیک، جوشکاری، تعمیر و نگهداری ماشین‌آلات، فرآوری مواد معدنی و اتوماسیون صنعتی را فراهم می‌کند.
توسعه این رشته‌ها در صورت انطباق با نیازسنجی دقیق واحدهای اقتصادی منطقه، می‌تواند مسیر ورود جوانان به مشاغل تخصصی را هموارتر کند. در چنین شرایطی، هنرستان‌ها علاوه بر ایفای نقش آموزشی، به یکی از زیرساخت‌های پشتیبان توسعه اقتصادی منطقه تبدیل می‌شوند.
این الگو قابلیت بررسی در سایر استان‌ها را نیز دارد؛ به‌گونه‌ای که رشته‌های مهارتی هر منطقه بر اساس مزیت‌های اقتصادی و چشم‌انداز توسعه آن طراحی و تقویت شوند.
سرمایه‌گذاری در مهارت؛ سرمایه‌گذاری در آینده تولید
توسعه پایدار صنعتی بدون تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای تولید امکان‌پذیر نیست. هنرستان‌ها می‌توانند با ایجاد پیوند میان آموزش، فناوری و بازار کار، بخشی از نیاز کشور به نیروی متخصص را تأمین کنند؛ اما تحقق این نقش به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ نیاز دارد.
توسعه آموزش‌های جوار صنعت، نوسازی تجهیزات، تربیت هنرآموزان متخصص، طراحی رشته‌ها بر اساس آمایش سرزمینی و نظارت بر اجرای برنامه‌های قانونی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند جایگاه آموزش مهارتی را در نظام تعلیم و تربیت تقویت کنند.
هنرستان‌ها زمانی به پشتوانه‌ای مؤثر برای اقتصاد کشور تبدیل می‌شوند که خروجی آن‌ها با نیازهای واقعی بخش تولید تناسب داشته باشد و فارغ‌التحصیلان بتوانند دانش و مهارت خود را در محیط‌های حرفه‌ای به کار بگیرند. چنین نگاهی، مهارت‌آموزی را از یک مسیر آموزشی صرف به بخشی از راهبرد توسعه صنعتی و اشتغال پایدار تبدیل می‌کند.
شهباز حسن‌پور بیگلری؛ نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی؛ در گفت‌وگو با پانا، با اشاره به ضرورت حرکت نظام آموزشی به سمت مهارت‌آموزی و تخصص‌گرایی اظهار کرد: «یکی از نیازهای اساسی امروز کشور، بازنگری در نظام تربیت نیروی انسانی و آموزش نیروهایی متناسب با نیازهای واقعی اقتصاد و صنعت است. توسعه اقتصادی بدون برخورداری از نیروی انسانی ماهر، متخصص و توانمند امکان‌پذیر نیست و هنرستانهای فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش از مهم‌ترین زیرساخت‌های تحقق این هدف به شمار می‌روند.»
وی افزود: «کشور در حوزه‌های مختلف صنعتی، معدنی، کشاورزی، فناوری، انرژی و تولید ظرفیت‌های گسترده‌ای دارد؛ اما بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت‌ها مستلزم تربیت نیروی انسانی متخصص است. هنرستان‌ها می‌توانند حلقه اتصال نظام آموزشی با بازار کار و بخش تولید باشند و زمینه ورود جوانان توانمند به عرصه اشتغال و کارآفرینی را فراهم کنند.»
توسعه هنرستان‌ها باید با ارتقای کیفیت آموزش همراه باشد
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تأکید بر اینکه افزایش تعداد هنرستان‌ها به‌تنهایی پاسخ‌گوی نیاز کشور نیست، بیان کرد: «برای تحقق مأموریت هنرستان‌ها باید به کیفیت امکانات آموزشی، تجهیزات کارگاهی، به‌روزرسانی رشته‌ها، تأمین مواد اولیه آموزشی و جذب هنرآموزان متخصص توجه ویژه شود.»
حسن‌پور بیگلری ادامه داد: «هنرستانی که از تجهیزات به‌روز و امکانات متناسب با فناوری‌های جدید برخوردار نباشد، نمی‌تواند نیروی انسانی مورد انتظار صنعت امروز را تربیت کند. بنابراین، توسعه کمی این مراکز باید هم‌زمان با ارتقای زیرساخت‌ها و کیفیت آموزش‌های عملی دنبال شود.»
وی با اشاره به ظرفیت هنرستانهای جوار صنعت خاطرنشان کرد: «ایجاد هنرستان در کنار کارخانه‌ها، شهرک‌های صنعتی و مراکز تولیدی، فرصتی ارزشمند برای پیوند آموزش با محیط واقعی کار است. در چنین شرایطی، دانش‌آموزان علاوه بر فراگیری آموزش‌های نظری، می‌توانند مهارت‌های مورد نیاز بازار را به‌صورت عملی بیاموزند و با فضای فعالیت حرفه‌ای آشنا شوند.»
ماده ۸۹ برنامه هفتم؛ تأکید بر پیوند آموزش مهارتی با نیازهای منطقه‌ای
نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به جایگاه آموزش‌های مهارتی در برنامه هفتم پیشرفت گفت: «قانون‌گذار در ماده ۸۹ این قانون، بر بازطراحی رشته‌های هنرستانی بر اساس آمایش سرزمینی و آینده‌پژوهی، توسعه زیرساخت‌های کمی و کیفی و استفاده از ظرفیت صنایع، شهرک‌های صنعتی، اصناف و بنگاه‌های اقتصادی تأکید کرده است.»
وی افزود: «این رویکرد نشان می‌دهد که مهارت‌آموزی موضوعی حاشیه‌ای در نظام تعلیم و تربیت نیست، بلکه یکی از الزامات توسعه کشور و تحقق اشتغال پایدار محسوب می‌شود.»
حسن‌پور بیگلری با تأکید بر نقش نظارتی مجلس در این زمینه تصریح کرد: «وظیفه مجلس تنها تصویب قوانین نیست؛ بلکه باید بر اجرای دقیق آن‌ها، تأمین اعتبارات مورد نیاز و عملکرد دستگاه‌های مسئول نیز نظارت کند. باید مشخص شود احکام قانونی تا چه اندازه در میدان عمل محقق شده‌اند و چه میزان از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده برای تجهیز و توسعه هنرستان‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.»
ضرورت تربیت نیروی متخصص متناسب با ظرفیت‌های صنعتی و معدنی کرمان
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اشاره به ظرفیت‌های استان کرمان و شهرستان‌های کرمان و راور اظهار کرد: «با توجه به توانمندی‌های گسترده صنعتی و معدنی این مناطق، لازم است رشته‌های مهارتی متناسب با نیاز صنایع و معادن توسعه پیدا کنند.»
وی افزود: «رشته‌هایی مانند برق صنعتی، مکانیک، جوشکاری تخصصی، ماشین‌آلات معدنی، فرآوری مواد معدنی، اتوماسیون صنعتی و فناوری‌های نوین می‌توانند متناسب با نیاز واحدهای تولیدی و صنعتی منطقه مورد توجه قرار گیرند.»
حسن‌پور بیگلری در پایان با تأکید بر ضرورت ارتقای جایگاه هنرستان‌ها در نظام آموزشی کشور گفت: «هنرستان نباید انتخاب دوم دانش‌آموزان باشد، بلکه باید به یکی از مسیرهای اثرگذار و پرافتخار برای ساخت آینده شغلی جوانان تبدیل شود. اگر به دنبال رونق تولید، کاهش بیکاری و رفع کمبود نیروی متخصص در صنایع کشور هستیم، باید از دوران دانش‌آموزی برای تربیت نیروی انسانی ماهر سرمایه‌گذاری کنیم؛ چراکه هزینه‌کرد در هنرستان‌ها، سرمایه‌گذاری راهبردی برای آینده اقتصاد ایران است.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه