سواد فضای مجازی به شناخت شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای ارتباطی محدود نمی‌شود
تهران (پانا) - فضای مجازی در کنار فرصت‌های ارتباطی و آموزشی، گاهی به بستری برای نقض حریم خصوصی افراد تبدیل می‌شود. انتشار یک تصویر، بازنشر فیلم یا به اشتراک گذاشتن اطلاعات شخصی دیگران ممکن است ساده به نظر برسد، اما می‌تواند پیامدهای جدی اجتماعی، روانی و حقوقی داشته باشد.
این موضوع برای نوجوانان اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه حضور گسترده آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی، احتمال انتشار ناآگاهانه اطلاعات شخصی خود یا دیگران را افزایش می‌دهد.
در دسترس بودن تصاویر و اطلاعات شخصی افراد، به معنای مجاز بودن انتشار آن‌ها نیست. هر فرد حق دارد درباره انتشار تصاویر و اطلاعات خصوصی خود تصمیم بگیرد و دیگران موظف‌اند به این حق احترام بگذارند.
بر اساس ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای (ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی)، انتشار صوت، تصویر یا فیلم خصوصی و خانوادگی دیگران بدون رضایت آن‌ها، در صورتی که موجب ضرر یا هتک حیثیت شود، جرم محسوب می‌شود.
این ماده برای مرتکب مجازات حبس از ۹۱ روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۶۶ میلیون تا ۵۰۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات را پیش‌بینی کرده است.
همچنین مطابق ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای، تغییر یا تحریف تصویر، فیلم یا صوت دیگران و انتشار آن به شکلی که موجب هتک حیثیت شود، جرم است. بنابراین ساخت تصاویر جعلی و انتشار محتوای دستکاری‌شده با هدف تخریب شخصیت افراد نیز می‌تواند پیگرد قانونی داشته باشد.
حریم خصوصی کودکان و نوجوانان نیز در قوانین مورد توجه قرار گرفته است. ماده ۱۹ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹، افشای هویت و اطلاعات طفل یا نوجوان بزه‌دیده یا در وضعیت مخاطره‌آمیز را در شرایط مقرر ممنوع کرده و برای آن ضمانت اجرای کیفری در نظر گرفته است.
اما در کنار قوانین، آگاهی نوجوانان نقش مهمی در پیشگیری از نقض حریم خصوصی دارد. خودداری از انتشار شماره تلفن، نشانی محل سکونت، موقعیت مکانی، اطلاعات مدرسه و رمزهای عبور از جمله اقداماتی است که می‌تواند امنیت اطلاعات شخصی آن‌ها را افزایش دهد.
استفاده از حساب‌های کاربری خصوصی، انتخاب رمز عبور قوی و فعال‌سازی تأیید هویت دومرحله‌ای نیز از دیگر راهکارهای محافظت از اطلاعات شخصی است.
از سوی دیگر، نوجوانان باید بدانند انتشار یا بازنشر تصاویر دیگران بدون رضایت آن‌ها می‌تواند به آبرو و امنیت افراد آسیب بزند. مسئولیت کاربران تنهابه تولیدمحتوا محدود نمی‌شودو بازنشر آگاهانه محتوای خصوصی نیز بسته به شرایط می‌تواند مسئولیت قانونی ایجاد کند.
در نهایت، سواد فضای مجازی تنها به شناخت شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای ارتباطی محدود نمی‌شود؛ بلکه احترام به حقوق فردی و حریم خصوصی دیگران نیز بخش مهمی از آن است. باید به نوجوانان آموزش داد همان‌طور که انتظار دارند دیگران به زندگی شخصی آن‌ها احترام بگذارند، خودشان نیز در برابر حریم خصوصی دیگران مسئول هستند.
الهه کلهری
ارسال دیدگاه