جهاد به میدان نظامی محدود نیست؛ هر تلاش هدفمند در مسیر خدا مجاهدت است

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدرضا تقوی در یازدهمین اجلاسیه بین‌المللی مجاهدان در غربت که در مشهد برگزار شد، با اشاره به جایگاه جهاد در منظومه احکام و آموزه‌های اسلامی اظهار کرد: جهاد از جایگاه ویژه‌ای در دین اسلام برخوردار است و در کنار فرایض مهمی همچون نماز و روزه قرار دارد. در روایات اسلامی نیز از جهاد به‌عنوان دری از درهای بهشت یاد شده که خداوند آن را برای بندگان و اولیای خاص خود گشوده است.

وی با بیان اینکه برداشت از مفهوم جهاد نباید صرفاً به حضور در میدان نبرد و استفاده از سلاح محدود شود، افزود: جهاد مفهومی گسترده‌تر دارد و هر حرکت و تلاشی که با نیت الهی و در مسیر دفاع از ارزش‌ها و مقابله با دشمن صورت بگیرد، می‌تواند مصداقی از مجاهدت باشد. البته صرف تلاش و فعالیت، به‌تنهایی عنوان جهاد را به همراه ندارد؛ بلکه هدف، انگیزه و جهت‌گیری حرکت است که به آن ماهیت جهادی می‌بخشد.

عضو شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه ادامه داد: مجاهدت می‌تواند در عرصه‌های گوناگون از جمله فرهنگ، اقتصاد، فعالیت‌های اجتماعی و میدان دفاعی و نظامی ظهور پیدا کند. بنابراین، جهاد را باید به‌عنوان یک فرهنگ و رویکرد فراگیر در زندگی فردی و اجتماعی شناخت؛ فرهنگی که محور اصلی آن حرکت در مسیر خداوند و ایستادگی در برابر دشمنان و تهدیدکنندگان ارزش‌های الهی است.

تقوی با تأکید بر اینکه جامعه اسلامی برای حفظ ارزش‌ها به روحیه مجاهدت نیاز دارد، خاطرنشان کرد: اگر جهاد به‌درستی شناخته و در عرصه‌های مختلف تبیین شود، می‌تواند به تقویت مسئولیت‌پذیری و حضور مؤثر افراد در مسیر تحقق اهداف دینی و اجتماعی کمک کند.

معرفی مجاهدان؛ راهی برای ماندگاری ارزش‌ها در حافظه نسل جدید

وی با اشاره به اهمیت تجلیل از ارزش‌های دینی و اجتماعی اظهار کرد: پاسداشت ارزش‌ها مسئولیتی عمومی است و همه افراد جامعه باید متناسب با توانایی و جایگاه خود در حفظ و تقویت آن‌ها نقش‌آفرینی کنند. همان‌گونه که تقوا، علم‌آموزی و خدمت به مردم از ارزش‌های بنیادین جامعه محسوب می‌شوند، جهاد و مجاهدت نیز جایگاهی برجسته دارند و نباید اجازه داد این مفاهیم در گذر زمان به فراموشی سپرده شوند.

عضو شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه یکی از کارکردهای مهم اجلاسیه مجاهدان در غربت را انتقال همین ارزش‌ها به نسل‌های آینده دانست و افزود: جامعه در برابر نسل جوان مسئولیت دارد و باید آرمان‌ها، تجربه‌ها و سرمایه‌های معنوی و فرهنگی خود را به نسل جدید منتقل کند. این انتقال نباید به بیان کلیات محدود شود، بلکه لازم است جوانان با نمونه‌های واقعی ایثار، فداکاری و مجاهدت آشنا شوند.

تقوی با هشدار نسبت به پیامدهای گسست نسلی تصریح کرد: فاصله گرفتن نسل‌های جدید از تجربه‌ها و ارزش‌های نسل‌های پیشین می‌تواند پیوندهای هویتی جامعه را تضعیف کند. گردهمایی‌هایی مانند اجلاسیه مجاهدان در غربت فرصتی برای نزدیک کردن نسل‌ها، بازخوانی تجربه‌های تاریخی و فراهم کردن زمینه آشنایی جوانان با مسیر و دستاوردهای مجاهدان است.

وی ادامه داد: انتقال ارزش‌ها زمانی اثربخش خواهد بود که نسل جوان بتواند ارتباط میان آرمان‌های گذشته و مسئولیت‌های امروز خود را درک کند. معرفی شخصیت‌ها و جریان‌های اثرگذار، فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم دینی و فرهنگی از حالت انتزاعی خارج شده و در قالب الگوهای ملموس در اختیار جوانان قرار گیرد.

دانشگاه‌ها و حوزه‌ها در انتقال میراث فرهنگی مسئولیت دارند

عضو شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه با تأکید بر ضرورت حفظ و معرفی میراث فرهنگی ملت‌ها بیان کرد: هر ملتی دارای مجموعه‌ای از سرمایه‌های تاریخی، فرهنگی و معنوی است که هویت آن را شکل می‌دهد. این میراث باید به‌درستی شناخته شود و با زبان و شیوه‌ای متناسب با نیازهای نسل جدید در اختیار آنان قرار گیرد.

وی افزود: دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه و مراکز آموزشی در این زمینه مسئولیت مهمی بر عهده دارند و نباید نقش خود را صرفاً به انتقال دانش تخصصی محدود کنند. این مجموعه‌ها می‌توانند با تبیین ریشه‌های فرهنگی و تاریخی جامعه، زمینه شناخت عمیق‌تر نسل جوان از هویت و داشته‌های ملی و دینی را فراهم آورند.

تقوی با اشاره به نقش فعالان فرهنگی در این مسیر خاطرنشان کرد: معرفی میراث فرهنگی و ارزش‌های جامعه نیازمند مشارکت مجموعه‌های مختلف است. فعالان عرصه فرهنگ عمومی نیز باید در کنار مراکز علمی و آموزشی برای شناساندن شخصیت‌ها، رویدادها و تجربه‌های ارزشمند تاریخی تلاش کنند تا این سرمایه‌ها در حافظه جمعی جامعه باقی بمانند.

حاج قاسم سلیمانی؛ الگویی برای هویت‌یابی نسل جوان

وی الگوسازی را از دیگر ضرورت‌های تربیتی و فرهنگی جامعه دانست و اظهار کرد: یکی از مسئولیت‌های مهم ما در برابر نسل جوان، معرفی الگوهای شایسته و شخصیت‌هایی است که زندگی و عملکرد آنان می‌تواند راهنمای نسل‌های بعدی باشد. قرآن کریم پیامبر اسلام(ص) را به‌عنوان اسوه حسنه معرفی کرده و این موضوع نشان می‌دهد که الگوهای عملی در تربیت و هدایت انسان‌ها جایگاهی اساسی دارند.

عضو شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه با اشاره به ضرورت معرفی شخصیت‌های برجسته معاصر به جوانان افزود: نسل جدید برای شناخت مسیر زندگی و انتخاب الگوهای خود به نمونه‌های واقعی و قابل اتکا نیاز دارد. اگر جامعه در معرفی چهره‌های اثرگذار و شخصیت‌های برخوردار از هویت دینی و فرهنگی کوتاهی کند، ممکن است جوانان برای یافتن الگو و پاسخ به نیازهای هویتی خود به سراغ نمونه‌هایی بروند که با ارزش‌ها و پیشینه فرهنگی آنان تناسبی ندارند.

تقوی با اشاره به شخصیت شهید حاج قاسم سلیمانی به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته مقاومت تصریح کرد: حاج قاسم سلیمانی از جمله شخصیت‌هایی است که می‌توان او را به‌عنوان الگویی ارزشمند به نسل جوان معرفی کرد. زندگی و مجاهدت چنین شخصیت‌هایی ظرفیت آن را دارد که در شکل‌گیری هویت فرهنگی و تقویت روحیه مسئولیت‌پذیری جوانان مؤثر باشد.

وی با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر معرفی الگوهای برجسته به جامعه، خاطرنشان کرد: جوانان باید با شخصیت‌هایی آشنا شوند که در عمل، نمایانگر ارزش‌ها و آرمان‌های جامعه هستند؛ چراکه برخورداری از الگوهای ریشه‌دار و متناسب با هویت دینی و فرهنگی، در مسیر رشد فکری و اجتماعی نسل جدید اهمیت فراوانی دارد.

پیام اجلاسیه باید فراتر از فضای مراسم به جامعه منتقل شود

تقوی با تأکید بر ضرورت تبدیل دستاوردهای چنین نشست‌هایی به جریان فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: برگزاری همایش و گردهمایی زمانی می‌تواند به هدف اصلی خود نزدیک شود که آثار و پیام‌های آن در محدوده محل برگزاری باقی نماند و به بخش‌های مختلف جامعه انتقال پیدا کند.

وی افزود: هدف از برگزاری اجلاسیه‌هایی مانند مجاهدان در غربت باید فراتر از گردهم آمدن شخصیت‌ها و تجلیل از مجاهدان باشد؛ این برنامه‌ها باید زمینه شناخت عمیق‌تر ارزش‌های دینی و فرهنگی، انتقال تجربه‌های تاریخی و معرفی الگوهای برجسته به نسل جوان را فراهم کنند.

عضو شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه تأکید کرد: تداوم چنین فعالیت‌هایی می‌تواند به تثبیت فرهنگ مجاهدت، تقویت پیوند میان نسل‌ها و حفظ سرمایه‌های هویتی جامعه کمک کند؛ به‌شرط آنکه پیام‌های این نشست‌ها در قالب برنامه‌های فرهنگی و آموزشی به فضای عمومی جامعه راه پیدا کند.