از حافظ تا فردوسی؛ ردپای مفاهیم حقوقی در گنجینه ادبیات فارسی/از دادرسی سیاوش تا مفهوم پول‌شویی؛ شاهنامه چه می‌گوید؟
تهران (پانا) - دبیر همایش ادبیات و حقوق، با اشاره به ظرفیت‌های حقوقی شاهنامه فردوسی گفت: روایت رسیدگی کیکاووس به اتهام سودابه علیه سیاوش، نمونه‌ای قابل تأمل از فرایند دادرسی کیفری در این اثر حماسی است، روایتی که در نهایت به صدور حکم بی‌گناهی سیاوش می‌انجامد.
به گزارش مؤسسه فرهنگی و حقوقی بزرگمهر حکیم، همایش ادبیات و حقوق، با حضور جمعی از استادان، حقوقدانان و پژوهشگران برگزار شد و طی آن، ابعاد کمتر شناخته‌شده مفاهیم حقوقی در شاهنامه فردوسی و آثار شاعران بزرگی همچون حافظ و سعدی مورد بررسی قرار گرفت.
استاد علی کاکاافشار، پژوهشگر و گردآورنده مجموعه ماتیکان هزار دادستان، با اشاره به پیشینه حقوق در ایران باستان اظهار داشت: شناخت تاریخ حقوق ایران بدون توجه به میراث مکتوب و ادبی این سرزمین امکان‌پذیر نیست و متون کهن، گنجینه‌ای ارزشمند برای بازشناسی اندیشه حقوقی ایرانیان به شمار می‌روند.
دکتر رضا وطن‌خواه، ادیب، نویسنده آثار ادبی و حقوقی و رئیس کانون وکلای دادگستری البرز، نیز با تأکید بر پیوند میان دو حوزه ادبیات و حقوق گفت: حقوق و ادبیات هرچند دو رشته مستقل علوم انسانی هستند، اما ارتباط و همگرایی مستمری میان این دو وجود دارد.
وی در ادامه با اشاره به نمونه‌هایی از شعر شاعران قدیم و معاصر، به بازتاب مفاهیمی همچون قضاوت، حقوق و حرفه وکالت در ادبیات فارسی پرداخت.
دکتر محمدرضا کیان‌پور، حقوقدان و پژوهشگر ادبیات، نیز با خوانش ابیاتی از شاعران ایرانی اظهار داشت: ادبیات و حقوق از پیشینه‌ای مشترک برخوردارند و شناخت این پیوند، به‌ویژه در حوزه حقوق عمومی، می‌تواند افق‌های تازه‌ای برای پژوهش در میراث ادبی و فکری ایران بگشاید.
در بخش دیگری از همایش، مفاهیم حقوق کیفری در اشعار حافظ مورد توجه قرار گرفت. در این زمینه، واژه «محتسب» به‌عنوان مفهومی مرتبط با نظارت و تعقیب قضایی و همچنین مضامینی ناظر بر اصل برائت و قاعده «قبح عقاب بلا بیان» بررسی شد. بیت «دلبرم شاهد طفل است و به بازی روزی / بکشد زارم و در شرع نباشد گنهش» نیز از منظر شرایط تحقق مسئولیت کیفری و موضوع سن مسئولیت مورد استناد قرار گرفت.
دکتر محمد رسولی، شاهنامه‌پژوه و حقوقدان و دبیر همایش، با اشاره به نمونه‌هایی از شاهنامه فردوسی گفت: در روایت رسیدگی کیکاووس به ادعای سودابه علیه سیاوش، می‌توان مؤلفه‌های مهمی از آیین دادرسی کیفری، از جمله طرح اتهام، بررسی ادعا و صدور حکم را مشاهده کرد؛ فرایندی که در نهایت به اثبات بی‌گناهی سیاوش منتهی می‌شود.
وی همچنین با طرح دیدگاهی پژوهشی درباره پیشینه مفهوم پول‌شویی در دوره پادشاهی هما در شاهنامه، این اثر را منبعی قابل تأمل برای بررسی تاریخ مفاهیم اقتصادی و حقوقی دانست.
رسولی در پایان با دعوت از استادان، حقوقدانان و پژوهشگران برای مشارکت در گسترش این حوزه مطالعاتی اظهار داشت: علاقه‌مندان می‌توانند آثار و نوشته‌های خود را درباره ارتباط ادبیات و حقوق از طریق شماره ۰۹۱۰۲۲۲۱۴۰۹ به مؤسسه فرهنگی و حقوقی بزرگمهر حکیم ارسال کنند تا پس از بررسی، در مجموعه‌ای مکتوب با همین موضوع منتشر شود.
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه