دیپلماسی پارلمانی ایران در قلب بریکس؛ از افشای جنایات تا ائتلاف‌سازی علیه تحریم

هیات ایرانی با راهبرد مشخص و شعار اختصاصی «اقتدار ایرانیان؛ سامان نوین بین‌المللی و مقابله با یکجانبه‌گرایی»، فراتر از سخنرانی‌های روتین، تریبون بریکس را به ابزاری برای به چالش کشیدن هژمونی غرب، مستندسازی جنایات جنگی علیه غیرنظامیان ایرانی و ارائه راهکارهای عینی در مسیر نظم نوین چندجانبه تبدیل کرد.

ترکیب هیات و آغاز ماموریت در دهلی‌نو

عصر یکشنبه (۳ آبان)، هیات پارلمانی کشورمان به ریاست احمد نادری (عضو هیأت رئیسه مجلس) و همراهی عباس مقتدایی (رئیس گروه دوستی پارلمانی ایران و هند) و علی حدادی (نایب‌رئیس گروه دوستی)، با استقبال رسمی «غلامعلی خاتانا» و «یوسف پاتان» از نمایندگان پارلمان هند و محمد فتحعلی سفیر کشورمان وارد دهلی‌نو شدند. پیش از افتتاحیه رسمی، اعضای هیأت در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران با سفیر و نماینده مقام معظم رهبری در هند دیدار و راهبردهای عملیاتی این حضور را هماهنگ کردند.

محمد فتحعلی، سفیر کشورمان در هند، در تبیین اهمیت این حضور تصریح کرد: «یکی از افتخارات جمهوری اسلامی این است که حتی در سخت‌ترین شرایط و تحولات بین‌المللی، مسیر دیپلماسی و تعامل با جهان را متوقف نکرده و بریکس بستری کم‌نظیر برای تبیین رویکرد سیاسی ما در نفی یکجانبه‌گرایی است.»

نطق‌های تریبون مجمع؛ دفاع تمام‌قد از حقوق ملت

هیات پارلمانی ایران در جریان نشست‌های تخصصی دوازدهمین مجمع، با ایراد سخنرانی‌های کلیدی چند محور اساسی را به بحث گذاشت:

۱. نادری: «صلح را با تسلیم اشتباه نمی‌گیریم»‌/ هشدار درباره امنیت تاسیسات هسته‌ای و تنگه هرمز

احمد نادری در نخستین نطق خود با عنوان «تاب‌آوری نهادی» تاکید کرد که تاب‌آوری صرفا یک مفهوم بروکراتیک نیست، بلکه با استقلال سیاسی و حاکمیت ملی پیوند خورده است. وی با اشاره به تجاوزات نظامی و تروریستی آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان گفت:

«در این حملات، کودکان در مدرسه میناب، جوانان در سالن ورزشی لامرد و خانواده‌ها در جشن عروسی کوهستک قربانی شدند و زیرساخت‌های درمانی آسیب دیدند. پیام ملت ایران روشن است؛ ما اجازه نخواهیم داد رنج قربانیان در محاسبات سیاسی جهان به فراموشی سپرده شود.»

نادری در نشست چهارم مجمع با موضوع «پایداری و توسعه فراگیر» نیز بار دیگر تریبون را در دست گرفت و هشدار داد: «جنگ تنها ویرانی امروز نیست، بلکه سرقت فرصت‌های فرداست.» وی با اشاره به حمله به تاسیسات صلح‌آمیز هسته‌ای ایران اظهار داشت:

«اگر تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز از تعرض نظامی مصون نباشند، چگونه می‌توان از اعتبار حقوق بین‌الملل سخن گفت؟ امنیت این مراکز مسئولیتی مشترک و فرامرزی است. ملت ایران صلح‌طلب است، اما صلح را با تسلیم‌ و مذاکره را با چشم‌پوشی از حقوق مشروع خود اشتباه نمی‌گیرد. انتظار خویشتن‌داری از کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته، راه‌حل بحران نیست.»

وی همچنین با تاکید بر اینکه امنیت تنگه هرمز باید توسط کشورهای ساحلی و به دور از مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای تامین شود، بر استقلال عملیاتی بانک توسعه جدید بریکس (NDB)، ضرورت دلارزدایی و لزوم پیگیری حقوقی تحریم‌های یکجانبه تاکید کرد.

۲. اقدام نمادین حدادی در صحن اجلاس؛ «کوله پشتی صورتی» کودکان میناب

علی حدادی در نشست «نوآوری و هوش مصنوعی انسان‌محور»، تریبون مجمع را به صحنه افشاگری تبدیل کرد. وی در حالی که یک کوله‌پشتی صورتی‌رنگ متعلق به کودکان شهید مدرسه شجره طیبه میناب را روی دست گرفته بود، خطاب به نمایندگان پارلمان‌های جهان گفت:

«هیچ فناوری نوینی نمی‌تواند هدف قرار دادن غیرنظامیان، کشتار زنان و کودکان بی‌گناه و تخریب زیرساخت‌های علمی و درمانی کشورمان را توجیه کند. نوآوری باید در خدمت کرامت انسانی و صلح باشد، نه ابزاری برای ارعاب، سلطه‌گری و تبعیض بین ملت‌ها.»

حدادی همچنین با اشاره به تصویب قوانین راهبردی هوش مصنوعی در مجلس شورای اسلامی، خواستار تاسیس دبیرخانه و سازوکار منظم پارلمانی در بریکس برای تدوین قواعد الزام‌آور حقوقی در مدیریت هوش مصنوعی و امنیت سایبری شد.

۳. نقشه راه چهارگانه مقتدایی برای همگرایی بریکس

عباس مقتدایی نیز در صحن مجمع، موفقیت بریکس را در تبدیل تفاوت‌ها به فرصت‌های اقدام مشترک دانست و نقشه راه چهارمحوره همکاری پارلمانی را پیشنهاد داد:

1. اصلاح ساختار حکمرانی جهانی: بازنگری اساسی در ساختار شورای امنیت سازمان ملل، صندوق بین‌المللی پول (IMF) و بانک جهانی برای افزایش سهم جنوب جهانی.
2. نهادسازی پارلمانی: تشکیل کارگروه‌های تخصصی تقنینی در زمینه‌های تجارت، سرمایه‌گذاری، امنیت غذایی و انتقال فناوری.
3. حق توسعه پایدار و مقابله با ابزارسازی از اقتصاد: مقابله جمعی با تحریم‌ها و فشارهای فرامرزی.
4. مردم‌محوری در تصمیم‌سازی‌های بین‌المللی: تقویت پیوند میان مصوبات بین‌المللی با معیشت و رفاه شهروندان.

دیپلماسی فشرده در حاشیه؛ رایزنی‌های استراتژیک با قدرت‌های عضو

در حاشیه این اجلاس، هیات پارلمانی ایران رایزنی‌های دوجانبه فشرده و سرنوشت‌سازی را به پیش برد:

• دیدار با نایب‌رئیس کنگره ملی خلق چین:

  احمد نادری در دیدار با «ژنگ جیان بنگ»، از مواضع پکن در وتوی قطعنامه‌های ضدایرانی آمریکا در شورای امنیت و مخالفت با تحریم‌ها قدردانی کرد و روابط تهران–پکن را راهبردی و تغییرناپذیر خواند. نایب‌رئیس کنگره چین نیز با تمجید از شجاعت و ایستادگی ملت ایران تصریح کرد: «جنگ آمریکا علیه ایران مخل ثبات جهانی است. شگرد واشنگتن این است که اول حمله می‌کند و بعد خواهان مذاکره تحمیلی می‌شود؛ ما این رفتارها را به خوبی می‌شناسیم و در کنار ملت ایران و حاکمیت قانون خواهیم ایستاد.»

• دیدار با رئیس هیأت پارلمانی برزیل:

  رئیس هیات برزیلی در این دیدار، جنگ تحمیل‌شده علیه ایران را محکوم کرد و با بیان اینکه دولت برزیل رسما خواهان پایان فوری این تهاجمات است، گفت رفتارهای مداخله‌جویانه واشنگتن را نمی‌پذیرد. طرفین همچنین بر جهش تبادلات تجاری در چارچوب ظرفیت‌های اقتصادی بریکس تاکید کردند.

• مذاکرات راهبردی با رئیس مجلس نمایندگان هند:

  احمد نادری در دیدار با «اوم بیرلا»، رئیس لوک‌سابها، با اشاره به پیشینه تمدنی و تاریخی دو ملت، از تدوین پیش‌نویس سند روابط راهبردی ایران و هند خبر داد. اوم بیرلا نیز روابط دو کشور را ریشه‌دار دانست و بر نقش تسهیل‌گر مجالس برای پیشبرد پروژه‌های اقتصادی، تجاری و برقراری صلح منطقه‌ای تاکید کرد.

چشم‌انداز دستاوردها: بریکس؛ پیشران دلارزدایی و مهار هژمونی غرب

اعضای هیات پارلمانی کشورمان در جمع‌بندی حضور خود در رسانه‌های حاضر در هند تاکید کردند که بریکس تنها یک ائتلاف تشریفاتی نیست. احمد نادری در ارزیابی این سفر خاطرنشان کرد: «شاید اعضای بریکس اولویت‌های اقتصادی و سیاسی متفاوتی داشته باشند، اما همه آن‌ها بر سر ضرورت شکستن انحصارطلبی غرب و نفی یکجانبه‌گرایی اشتراک نظر دارند؛ ما با هدف نقدینه‌سازی این ظرفیت‌ها برای منافع ملی وارد عمل شده‌ایم.»

همچنین علی حدادی مولفه اصلی را «توسعه مبادلات تجاری، دلارزدایی و تقویت اقتصاد دیجیتال» معرفی کرد و عباس مقتدایی تاکید داشت که پیوندهای تمدنی «ایران بزرگ فرهنگی» با شبه‌قاره، بستری بی‌بدیل برای توسعه مناسبات راهبردی در دوران گذار نظم جهانی پدید آورده است.

حضور هیات پارلمانی ایران در دهلی‌نو نشان داد که دیپلماسی چندجانبه کشورمان حتی در شرایط جنگ و فشارهای سنگین بین‌المللی، فعال، مبتکر و در تراز یک قدرت مستقل منطقه‌ای با صدای رسا ادامه دارد.