گروسی خواستار بازگشت بازرسان آژانس به ایران شد

گروسی در نشست امروز سه شنبه به وقت نیویورک (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ برابر با ۵ آبان ماه ۱۴۰۵) شورای امنیت سازمان ملل که به درخواست کشورهای غربی و نیز بحرین تشکیل شده است، گفت: ایران را ترغیب می‌کنم اقدام‌های فنی و تدریجی‌ را مدنظر قرار دهد که به فراهم شدن شرایط لازم برای بازگشت بازرسان ما به ایران بیانجامند.

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی با بیان اینکه ایران اجازه دسترسی به تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده را برای بازرسی نداده است، مدعی شد: چنین گام‌های تدریجی، فنی و مرحله‌به‌مرحله‌ می‌توانند راه را برای اجرای عادی پادمان‌ها در ایران هموار کنند.

گروسی که نامزد دبیرکلی سازمان ملل نیز است، طی سخنانی در شورای امنیت در تلاش بود تا نقش بی طرفانه ای از خود به نمایش بگذارد، در گزارشی به شورای امنیت سازمان ملل گفت: نظام جهانی عدم اشاعه، بخش جدایی‌ناپذیر و ضروری امنیت بین‌المللی را تشکیل می‌دهد و این نظام به راستی‌آزمایی فنی بی‌طرفانه‌ای وابسته است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه می‌کند.

وی افزود: سال گذشته، بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بیش از ۱۴ هزار روز را در محل انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی در بیش از ۱۴۰۰ تاسیسات و مکان‌های خارج از آن‌ها گذراندند. حدود ۲۵۰ هزار «مقدار قابل‌توجه» از مواد هسته‌ای تحت پادمان‌های آژانس قرار دارند. در نتیجه بازرسی‌های خود، توانستیم درباره اجرای پادمان‌ها در ۱۷۹ کشوری که پادمان‌ها در آن‌ها اعمال می‌شد، نتیجه‌گیری‌های پادمانی انجام دهیم.

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی مدعی شد: در مواردی که پرسش‌های بی‌پاسخ وجود داشته است، ما در تلاش‌های خود برای تعامل و پیگیری، قاطع، منصف و استوار بوده‌ایم. این وضعیت در مورد جمهوری اسلامی ایران نیز صدق می‌کند.

گروسی گفت: همان‌گونه که در قطعنامه GOV/۲۰۲۶/۶۱، مصوب ۹ سپتامبر سال جاری شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آمده است، من پیش‌تر مطابق با اساسنامه آژانس، آخرین قطعنامه یادشده و قطعنامه‌های پیشین هیات حکام آژانس، مندرج در اسناد GOV/۲۰۲۵/۳۸ و GOV/۲۰۲۶/۴۰ و همچنین گزارش مدیرکل مندرج در سند GOV/۲۰۲۶/۵۰ را به این شورا و مجمع عمومی گزارش کرده‌ام.

وی در عین حال مدعی شد: آژانس همچنان با جدیت به تعامل با ایران ادامه می‌دهد و در پی یافتن راه‌هایی برای ترغیب این کشور به روشن ساختن تمامی مسائل پادمانی باقی‌مانده است. این مسائل اکنون بیش از پنج سال است که حل‌نشده باقی مانده‌اند.

گروسی بدون محکوم کردن حملات متجاوزانه به ایران افزود: در ژوئن ۲۰۲۵، هم‌زمان با آغاز حملات نظامی، آژانس دیگر قادر نبود فعالیت‌های راستی‌آزمایی خود را در ایران ادامه دهد و تا پایان آن ماه، به دلایل ایمنی، ناچار شد تمامی بازرسان خود را از این کشور خارج کند. اکنون چندین ماه است که بازرسان برای بازگشت آمادگی دارند.

مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی ادامه داد: در چارچوب تلاش‌های مختلف میانجی‌گری، اقدامات فنی مقدماتی لازم پیشرفت داشته و مبانی دستیابی به یک توافق دیپلماتیک که بازگشت بازرسان به ایران را ممکن سازد، روشن است.

وی افزود: هر مسیری برای پیشبرد برنامه هسته‌ای ایران باید شامل نقش حیاتی و غیرقابل‌جایگزین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در زمینه راستی‌آزمایی باشد؛ چرا که بدون آن، هیچ راهکاری قابل راستی‌آزمایی و در نتیجه، پایدار نخواهد بود. همکاری ما با تیم‌های مذاکره‌کننده و فنی ایالات متحده، بسیار دقیق و جامع بوده است.

گروسی ادامه داد: بسیاری از کشورهای عضو از جمله عمان، پاکستان، قطر و مصر، تلاش‌های مهمی برای یافتن راهی جهت ازسرگیری تعامل با ایران انجام داده‌اند تا بتوان به ترتیباتی قابل قبول دست یافت.

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی اضافه کرد: در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵ با  حمایت عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهوری مصر و با مساعدت بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه این کشور، من توافقی را با دکتر عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران امضا کردم.

وی افزود: موضوع این توافق، گام‌های عملی برای اجرای پادمان‌ها در ایران، در راستای توافق‌نامه پادمانی پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و در پی حملات مسلحانه به تاسیسات هسته‌ای تحت پادمان بود. «توافق‌نامه قاهره» رویکردی عملی برای رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی ایران و تسهیل انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی ضروری در ایران پس از آن حملات محسوب می‌شد.

گروسی اضافه کرد: بازنگری و بررسی مجدد  این توافق می‌تواند به ما در رسیدگی به مسائل عملی مرتبط با اجرای پادمان‌ها بر اساس موافقت‌نامه جامع پادمان ایران (CSA) کمک کند؛ به‌ویژه در خصوص تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده از حملات نظامی و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها.

مدیر کل آژانس سپس به کارخانه غنی‌سازی سوخت فردو، کارخانه آزمایشی غنی‌سازی سوخت و کارخانه غنی‌سازی سوخت نطنز و شماری از تاسیسات مجتمع اصفهان و راکتور تحقیقاتی آب‌سنگین خنداب اشاره کرد.

وی مدعی شد: تعهدات حقوقی در این زمینه تحت هیچ شرایطی قابل تعلیق یک‌جانبه نیستند. این یک اصل بنیادین حقوق بین‌الملل است.حفظ تداوم آگاهی و اطلاعات درباره وضعیت مواد و فعالیت‌های هسته‌ای، در هر فرایند راستی‌آزمایی و نظارت، اهمیتی حیاتی دارد.

گروسی بار دیگر مدعی شد: ایران اطلاعات و دسترسی درخواست‌شده را فراهم نکرده است تا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بتواند مواد هسته‌ای‌ای را که پیش‌تر در تاسیسات ایران اعلام شده و تحت پادمان قرار دارند، راستی‌آزمایی کند؛ چه تاسیساتی که تحت تاثیر حملات نظامی قرار گرفته‌اند و چه تاسیساتی که از این حملات آسیب ندیده‌اند.

وی گفت: تنها استثنا، نیروگاه هسته‌ای بوشهر  ات که بازرسان ما در حال حاضر در آن مشغول انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی هستند. در ارتباط با نیروگاه بوشهر، سازمان انرژی اتمی ایران (AEOI) به‌صورت سازنده با آژانس همکاری کرده است تا تحویل تجهیزات پادمانی موردنیاز برای راستی‌آزمایی سوخت مصرف‌شده، پیش از انتقال آن به یک تتسیسات جدید نگهداری خشک، ترتیب داده شود. انتظار می‌رود این انتقال در اوایل سال آینده انجام شود.

گروسی ادامه داد: اگرچه ارتباطات میان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و ایران در سطح فنی ادامه دارد، فعالیت‌های عادی بازرسی از سر گرفته نشده‌اند. من از ایران خواسته‌ام با ما همکاری کند، تمامی اطلاعات موردنیاز را در اختیار ما قرار دهد و انجام تمامی فعالیت‌های پادمانی ضروری را که آژانس برای راستی‌آزمایی مواد هسته‌ای پیش‌تر اعلام‌شده ایران برنامه‌ریزی کرده است، تسهیل کند؛ همان‌گونه که موافقت‌نامه جامع پادمان (CSA) مقرر می‌دارد.

مدیر کل آژانس همچنین مدعی شد: مایلم بار دیگر تاکید کنم که آژانس در اجرای فعالیت‌های بازرسی خود همچنان آمادگی دارد نگرانی‌های مشروع ایران در زمینه ایمنی و امنیت را که ممکن است این کشور مطرح کند، مدنظر قرار دهد. روح توافق قاهره دقیقا معطوف به رسیدگی به چنین نگرانی‌هایی بود؛ آن هم کاملا در چارچوب مفاد موافقت‌نامه جامع پادمان.

گروسی گفت: همان‌گونه که در گزارش‌هایم به شورای حکام آژانس بیان کرده‌ام، تا امروز آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نتوانسته است راستی‌آزمایی کند که هیچ انحرافی در مواد هسته‌ای‌ که مطابق موافقت‌نامه جامع پادمان ایران باید تحت پادمان قرار گیرند، صورت نگرفته است. این وضعیت را می‌توان و باید اصلاح کرد.

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی افزود: تجربه همکاری‌های پیشین ما با ایران نشان می‌دهد که تعامل سازنده امکان‌پذیر است.

وی در ادامه سخنانش گفت: یکی از حوزه‌هایی که موجب نگرانی ویژه است، مواد هسته‌ای است که پیش‌تر توسط ایران اعلام شده بود؛ این مواد شامل ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا است. آژانس همواره بر تعامل با ایران پافشاری کرده است تا این کشور اطلاعات لازم را ارائه دهد و به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به تاسیسات را بدهد؛ امری که طبق «توافق‌نامه پادمان‌های پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای» (NPT) الزامی است.

گروسی ادعا کرد: ارائه اطلاعات درباره کارخانه غنی‌سازی سوخت اصفهان و فراهم کردن دسترسی به آن ضروری است. ایران این تاسیسات را بلافاصله پیش از حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرده بود. این اطلاعات و دسترسی لازم است تا بازرسان ما بتوانند وضعیت تأسیسات را از منظر پادمانی راستی‌آزمایی کنند و مشخص سازند که آیا این تاسیسات حاوی مواد هسته‌ای است یا خیر.

وی گفت: ایران پیش‌تر در سال ۲۰۲۵ موافقت کرده بود که به بازرسان ما اجازه دسترسی به این تأسیسات را بدهد. با این حال، آغاز حملات مانع از حضور بازرسان ما در این مکان شد و از آن زمان تاکنون، ایران درخواست‌های مکرر آژانس برای دسترسی را نپذیرفته است.

گروسی اضافه کرد: همان‌طور که در گزارش‌هایم به شورای حکام ذکر شده، آژانس همچنان به نظارت بر فعالیت‌ها در تاسیسات هسته‌ای اعلام‌شده‌ ایران و همچنین مکان‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای اعلام‌نشده‌ی پیشین این کشور ادامه می‌دهد.

مدیر کل آژانس ادامه داد: علاوه بر این، از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون، ما هیچ‌گونه فعالیتی مبنی بر تعمیر یا بازسازی تاسیساتی که در جریان حملات نظامی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ آسیب دیده‌اند، مشاهده نکرده‌ایم.

وی در عین حال گفت: با این حال، هیچ‌چیزی جایگزین دسترسی مستقیم به تاسیسات برای راستی‌آزمایی وضعیت واقعی آن‌ها نمی‌شود. من از ایران دعوت می‌کنم بدون هیچ تاخیر بیشتری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کند تا «سوالات معوقه پادمان‌ها» را روشن کند و اطلاعات و دسترسی مورد نیاز آژانس را در اختیار آژانس قرار دهد تا بتواند تمام تاسیسات و مواد مربوطه را تایید کند، همانطور که تعهد قانونی ایران است.

گروسی ادامه داد: من ایران را ترغیب می‌کنم اقدام‌های فنی و تدریجی‌ را مدنظر قرار دهد که به فراهم شدن شرایط لازم برای بازگشت بازرسان ما به ایران بیانجامند. چنین گام‌های تدریجی، فنی و مرحله‌به‌مرحله‌ می‌توانند راه را برای اجرای عادی پادمان‌ها در ایران هموار کنند و در عین حال به ایجاد فضایی اعتمادساز و مساعد برای توافق گسترده‌تر کمک کند.

گروسی با بیان این ادعا که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنان به اجرای ماموریت ضروری خود، به‌صورت بی‌طرفانه، استوار و مؤثر، متعهد است، گفت: تنها دیپلماسی، با پشتوانه راستی‌آزمایی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، می‌تواند در بلندمدت از اشاعه تسلیحات هسته‌ای در ایران و سراسر جهان جلوگیری کند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آماده است. بیایید از این فرصت استفاده کنیم.