پانا گزارش می‌دهد؛
سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس: توسعه صنعت در گرو تقویت آموزش‌های مهارتی و تجهیز هنرستان‌هاست+ اینفو
تهران (پانا) - سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت توسعه آموزش‌های مهارت‌محور گفت: تقویت تجهیزات و کیفیت آموزشی هنرستان‌ها می‌تواند به تربیت نیروی انسانی ماهر، افزایش فرصت‌های اشتغال پایدار و پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای صنعت کمک کند.
تحولات اقتصادی و گسترش فناوری، ماهیت بسیاری از مشاغل را تغییر داده و نیاز صنایع به نیروهای ماهر و آموزش‌دیده را افزایش داده است. در چنین شرایطی، نظام آموزشی زمانی می‌تواند نقش مؤثرتری در توسعه اقتصادی ایفا کند که علاوه بر انتقال دانش نظری، زمینه کسب توانایی‌های عملی و آمادگی برای ورود به محیط کار را نیز فراهم سازد.
در این میان، یکی از مسائل مهم، ایجاد تناسب میان آنچه دانش‌آموزان در مدارس می‌آموزند و مهارت‌هایی است که در محیط‌های حرفه‌ای و صنعتی مورد نیاز است. هر اندازه این ارتباط تقویت شود، امکان استفاده از ظرفیت دانش‌آموختگان در بخش‌های مختلف اقتصادی افزایش می‌یابد و مسیر ورود آنان به بازار کار نیز هدفمندتر خواهد شد.
هنرستان‌ها؛ حلقه اتصال آموزش به تولید
هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش از ظرفیت‌های مهم نظام آموزشی برای تربیت نیروی انسانی ماهر برخوردارند. این مراکز می‌توانند با فراهم کردن آموزش‌های تخصصی و تجربه عملی، دانش‌آموزان را با الزامات مشاغل مختلف آشنا کنند و زمینه کسب مهارت‌های مورد نیاز صنایع را فراهم آورند.
با این حال، اثربخشی آموزش‌های مهارتی تنها به انتخاب رشته‌های فنی محدود نمی‌شود. برخورداری از تجهیزات مناسب، کارگاه‌های به‌روز، ابزارهای متناسب با فناوری‌های جدید و حضور هنرآموزان توانمند، از جمله عوامل مؤثر در کیفیت این آموزش‌هاست.
هنرستانی که امکان تمرین عملی و کار با تجهیزات مرتبط با رشته تحصیلی را در اختیار هنرجویان قرار می‌دهد، می‌تواند فاصله میان آموزش نظری و تجربه حرفه‌ای را کاهش دهد. در مقابل، محدودیت امکانات عملی ممکن است فرصت یادگیری مهارت‌هایی را که برای فعالیت در محیط واقعی کار ضروری هستند، کاهش دهد.
ازاین‌رو، توسعه هنرستان‌ها باید در کنار افزایش ظرفیت پذیرش، بر ارتقای کیفیت آموزش، نوسازی تجهیزات و متناسب‌سازی رشته‌ها با نیازهای اقتصادی و صنعتی مناطق مختلف متمرکز باشد.
توسعه صنعتی به نیروی انسانی آماده نیاز دارد
بخش صنعت برای افزایش بهره‌وری، بهبود کیفیت محصولات و استفاده مؤثر از فناوری، به نیروی انسانی متخصص نیاز دارد. تربیت چنین نیرویی نیز فرایندی زمان‌بر است که باید از دوره آموزش آغاز شود و با تجربه عملی، آموزش‌های تکمیلی و یادگیری مستمر ادامه پیدا کند.
پیوند میان هنرستان‌ها و واحدهای صنعتی می‌تواند یکی از راهکارهای تقویت این فرایند باشد. آشنایی هنرجویان با محیط‌های واقعی کار، فراهم کردن فرصت‌های کارآموزی و مشارکت فعالان صنعت در شناسایی نیازهای مهارتی، به نزدیک‌تر شدن محتوای آموزشی به شرایط بازار کار کمک می‌کند.
همچنین، توسعه فناوری‌های دیجیتال و تغییر شیوه‌های تولید، ضرورت به‌روزرسانی مداوم آموزش‌های فنی را افزایش داده است. مهارت‌های مرتبط با فناوری اطلاعات، اتوماسیون، تحلیل داده و کار با تجهیزات جدید می‌توانند در کنار تخصص‌های سنتی، فرصت‌های تازه‌ای برای اشتغال و فعالیت حرفه‌ای ایجاد کنند.
در این مسیر، همکاری میان آموزش‌وپرورش، نهادهای مسئول توسعه صنعتی و بخش خصوصی اهمیت دارد؛ زیرا تربیت نیروی انسانی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که برنامه‌های آموزشی با شناخت دقیق‌تری از نیازهای فعلی و آینده مشاغل طراحی شوند.
مهارت‌آموزی؛ فراتر از آمادگی برای استخدام
نگاه مهارت‌محور به آموزش، صرفاً به معنای آماده‌سازی دانش‌آموزان برای استخدام در یک مجموعه صنعتی نیست. توانایی حل مسئله، خلاقیت، ارتباط مؤثر، کار گروهی، مسئولیت‌پذیری و قدرت تصمیم‌گیری نیز از مهارت‌هایی هستند که می‌توانند در مسیر زندگی حرفه‌ای و اجتماعی افراد نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشند.
توجه به این توانایی‌ها می‌تواند از دوران کودکی آغاز شود. بازی‌های هدفمند، فعالیت‌های گروهی، تجربه‌های عملی و مشارکت در حل مسائل متناسب با سن، فرصت‌هایی برای پرورش خلاقیت و استقلال در کودکان فراهم می‌کنند.
در دوره‌های بعدی تحصیل نیز می‌توان این رویکرد را با فعالیت‌های پژوهشی، پروژه‌های عملی، آموزش‌های فنی و تجربه کار گروهی ادامه داد. به این ترتیب، مهارت‌آموزی به بخشی پیوسته از فرایند تعلیم‌وتربیت تبدیل می‌شود و به سال‌های پایانی مدرسه یا زمان ورود به بازار کار محدود نخواهد ماند.
چنین رویکردی می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند توانایی‌های خود را بهتر بشناسند، درباره مسیر تحصیلی و شغلی آینده آگاهانه‌تر تصمیم بگیرند و برای مواجهه با مسائل واقعی زندگی آمادگی بیشتری به دست آورند.
برنامه هفتم پیشرفت و ضرورت اجرای سیاست‌های مهارت‌محور
توسعه آموزش‌های مهارتی به سیاست‌گذاری، تأمین منابع مالی و ایجاد زیرساخت‌های مناسب نیاز دارد. در این چارچوب، برنامه هفتم پیشرفت و سیاست‌های مرتبط با تقویت هنرستان‌ها و توسعه مهارت‌آموزی، از منظر ایجاد پیوند میان آموزش و نیازهای اقتصادی اهمیت دارند.
با این حال، دستیابی به اهداف تعیین‌شده مستلزم آن است که اجرای برنامه‌ها با شاخص‌های مشخص ارزیابی شود. میزان تجهیز کارگاه‌ها، دسترسی هنرجویان به آموزش عملی، کیفیت دوره‌های مهارتی، ارتباط مراکز آموزشی با صنعت و وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان، از جمله معیارهایی هستند که می‌توانند تصویری روشن‌تر از میزان اثربخشی سیاست‌ها ارائه دهند.
همچنین، تأمین منابع برای ساخت، بازسازی و تجهیز هنرستان‌ها باید با توجه به نیازهای آموزشی و ظرفیت‌های اقتصادی مناطق مختلف انجام شود. صرف افزایش تعداد مراکز آموزشی، بدون توجه به کیفیت تجهیزات و تناسب رشته‌ها با فرصت‌های شغلی، برای تحقق کامل اهداف مهارت‌آموزی کافی نیست.
از این منظر، ارزیابی مستمر برنامه‌ها و اصلاح سیاست‌ها بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، می‌تواند به استفاده مؤثرتر از منابع و افزایش کیفیت آموزش‌های فنی و حرفه‌ای کمک کند.
آینده اشتغال از مسیر سرمایه‌گذاری بر مهارت می‌گذرد
تقویت آموزش‌های مهارتی را باید بخشی از برنامه گسترده‌تر توسعه سرمایه انسانی دانست؛ برنامه‌ای که از پرورش توانایی‌های پایه در کودکی آغاز می‌شود، در مدرسه و هنرستان ادامه می‌یابد و با آموزش تخصصی و تجربه عملی تکمیل می‌شود.
در این مسیر، آموزش‌وپرورش مسئول فراهم کردن زمینه یادگیری و هدایت تحصیلی است، بخش صنعت می‌تواند نیازهای مهارتی خود را دقیق‌تر معرفی کند و نهادهای سیاست‌گذار نیز با تأمین زیرساخت‌ها و ارزیابی نتایج، شرایط اجرای برنامه‌ها را بهبود بخشند.
حرکت از مدرک‌گرایی به سمت مهارت‌محوری به معنای کم‌اهمیت دانستن دانش نظری نیست؛ بلکه هدف، ایجاد تعادل میان دانش، توانایی عملی و آمادگی برای حل مسائل واقعی است. تقویت این رویکرد می‌تواند به تربیت نیروی انسانی توانمندتر، افزایش ظرفیت تولید و فراهم شدن زمینه‌های مناسب‌تر برای اشتغال پایدار کمک کند.
زهرا سعیدی مبارکه، سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با پانا، با اشاره به اهمیت مهارت‌آموزی در مسیر توسعه صنعتی کشور اظهار کرد: «در دنیای امروز، به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته، آموزش‌ها بیش از گذشته به سمت مهارت‌محوری حرکت کرده‌اند و برخورداری از مدرک تحصیلی، بدون داشتن مهارت‌های کاربردی، برای حضور مؤثر در بازار کار کافی نیست.»
مهارت‌آموزی؛ زمینه‌ساز اشتغال پایدار
وی با بیان اینکه آموزش‌وپرورش باید توجه بیشتری به هنرستان‌ها داشته باشد، افزود: «تقویت تجهیزات، ارتقای کیفیت آموزش و فراهم کردن زمینه کسب مهارت‌های عملی، به تربیت نیروی انسانی توانمند کمک می‌کند و این موضوع در نهایت برای کشور و بخش صنعت نیز سودمند خواهد بود.»
سعیدی مبارکه با تأکید بر ضرورت فرهنگ‌سازی در میان دانش‌آموزان ادامه داد: «باید این نگاه در نسل جوان تقویت شود که کسب مهارت می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال و فعالیت حرفه‌ای باشد. هدف آن است که افراد با تکیه بر توانایی‌ها و تخصص خود، فرصت‌های شغلی مناسبی ایجاد کنند و صرفاً به دنبال یافتن شغل نباشند.»
وی همچنین افزود: «با توجه به چالش اشتغال پایدار در جامعه، توسعه آموزش‌های مهارتی در کنار رشد و توسعه اقتصادی کشور می‌تواند به بهبود شرایط اشتغال کمک کند.»
نقش معلمان در گسترش آموزش‌های کاربردی
سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی با اشاره به نقش فرهنگیان در تحقق آموزش مهارت‌محور تصریح کرد: «معلمان و مربیان باید علاوه بر انتقال دانش و مفاهیم نظری، به پرورش توانایی‌های فردی، اجتماعی و کاربردی دانش‌آموزان نیز توجه کنند.»
وی افزود: «توجه به مهارت‌های عملی در کنار آموزش‌های نظری، دانش‌آموزان را برای مواجهه با مسائل زندگی و نیازهای جامعه آماده‌تر می‌کند. از همین رو، بر خود لازم می‌دانم که از معلمان و فرهنگیانی که در مقاطع مختلف تحصیلی برای تقویت مهارت‌آموزی تلاش می‌کنند، قدردانی کنم.»
تأکید بر توسعه هنرستان‌ها در برنامه هفتم پیشرفت
سعیدی مبارکه با اشاره به اقدامات مجلس در زمینه توسعه مهارت‌آموزی گفت: «در جریان بررسی و تصویب برنامه هفتم پیشرفت، موضوع ارتقای کیفیت آموزش، تقویت آموزش‌های مهارتی و ایجاد پیوند میان نظام آموزشی و نیازهای واقعی جامعه مورد توجه قرار گرفته است.»
وی تأمین منابع لازم برای توسعه زیرساخت‌های آموزش مهارتی، تجهیز هنرستان‌ها و فراهم کردن امکانات مورد نیاز برای آموزش‌های کاربردی را از موضوعات مهم این حوزه دانست و اظهار کرد: «توسعه مهارت‌آموزی تنها به تغییر محتوای آموزشی محدود نمی‌شود، بلکه به زیرساخت مناسب، نیروی انسانی توانمند و منابع مالی کافی نیز نیاز دارد.»
این نماینده مجلس همچنین با اشاره به آیین‌نامه تقویت و توسعه مهارت‌آموزی دانش‌آموزان گفت: «در این زمینه، موضوع تأمین اعتبار برای ساخت و بازسازی هزار هنرستان، تجهیز هنرستان‌ها و کارگاه‌های آموزشی و آموزش دبیران و هنرآموزان در حوزه فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال پیش‌بینی شده است.»
آغاز مهارت‌آموزی از دوران کودکی
سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مهارت‌آموزی نباید صرفاً به دوران مدرسه محدود شود، خاطرنشان کرد: «شکل‌گیری این رویکرد باید از سال‌های نخست زندگی و دوران کودکی آغاز شود؛ زیرا بسیاری از توانایی‌های پایه، از جمله ارتباط با دیگران، همکاری، مسئولیت‌پذیری، خلاقیت، حل مسئله و استقلال در انجام امور روزمره، در همین دوره شکل می‌گیرند.»
سعیدی مبارکه افزود: «در حال حاضر کودکستان‌ها و مراکز پیش‌دبستانی هستند که با استفاده از بازی‌های هدفمند، فعالیت‌های گروهی، کارهای عملی و تجربه‌های متناسب با سن کودکان، زمینه پرورش این توانایی‌ها را فراهم کنند.»
وی با اشاره به فعالیت برخی مراکز در زمینه آموزش مهارت‌های زندگی، خلاقیت و توانایی‌های اجتماعی کودکان گفت: «حمایت از این رویکرد و تقویت برنامه‌های متناسب با سن کودکان می‌تواند به نهادینه شدن فرهنگ مهارت‌آموزی از سال‌های ابتدایی زندگی کمک کند.»
سعیدی مبارکه در پایان تأکید کرد: «آموزش باید از همان ابتدا، در کنار انتقال دانش، زمینه رشد توانایی‌هایی را فراهم کند که افراد در زندگی شخصی، اجتماعی و حرفه‌ای خود به آنها نیاز دارند؛ رویکردی که می‌تواند در بلندمدت به تربیت نیروی انسانی ماهر و پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای جامعه و صنعت منجر شود.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه