بازی‌وارسازی می‌تواند به کاهش استرس و خستگی کارکنان بانک کمک کند/کمبود منابع پژوهشی، بررسی بازی‌وارسازی برای کاهش خستگی کارکنان بانک را دشوار کرد

مسابقه ملی و مسئله‌محور «راهی شو» با هدف پیوند توان علمی دانشجویان و دانش‌آموختگان با نیازهای واقعی صنعت، بستری برای تجربه حل مسئله، کار تیمی و به‌کارگیری دانش دانشگاهی در عرصه عمل فراهم کرده است.

این رویداد در چارچوب طرح شهید بابایی بنیاد ملی نخبگان، تلاش می‌کند فاصله میان آموزش دانشگاهی و اقتضائات بازار کار را کاهش دهد و زمینه مشارکت استعدادهای جوان را در پاسخ‌گویی به مسائل واقعی کشور فراهم کند.

در این میان، تجربه شرکت‌کنندگان برگزیده این مسابقه می‌تواند تصویری روشن‌تر از ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و چالش‌های چنین رویدادهایی ارائه دهد؛ از چگونگی مواجهه با مسائل تخصصی و مسیر دستیابی به راه‌حل گرفته تا تجربه کار گروهی و آموخته‌هایی که می‌تواند در ادامه مسیر علمی و حرفه‌ای آنان مؤثر باشد.

راهکاری نو برای کاهش استرس و خستگی کارکنان بانک

کارکنان بانک‌ها در طول روز با مجموعه‌ای از مسئولیت‌ها از جمله پاسخ‌گویی به مشتریان، انجام عملیات مالی، رعایت مقررات و دستورالعمل‌ها و حفظ دقت در انجام امور مواجه‌اند. تداوم این فعالیت‌ها در کنار فشار زمانی و ضرورت پاسخ‌گویی مستمر، می‌تواند زمینه‌ساز خستگی ذهنی و افزایش فشار روانی شغلی شود؛ موضوعی که توجه به راهکارهای بهبود محیط کار را به یکی از محورهای مهم مدیریت منابع انسانی تبدیل می‌کند.

در این میان، بازی‌وارسازی(Gamification) به‌عنوان یکی از رویکردهای قابل بررسی در مدیریت محیط کار، تلاش می‌کند با استفاده از عناصر بازی، تجربه فعالیت‌های حرفه‌ای را جذاب‌تر کند. این روش به معنای تبدیل محیط بانک به فضای بازی نیست، بلکه از سازوکارهایی مانند امتیازدهی، تعیین اهداف کوتاه‌مدت، نمایش میزان پیشرفت، ارائه بازخورد و طراحی فعالیت‌های گروهی برای افزایش مشارکت افراد بهره می‌گیرد.

بازی‌وارسازی چگونه به کاهش خستگی کمک می‌کند؟

یکی از کاربردهای احتمالی بازی‌وارسازی، ایجاد تنوع در فعالیت‌های روزمره و تقویت احساس پیشرفت در کارکنان است. در محیط‌هایی که بخشی از وظایف به‌صورت تکراری انجام می‌شود، طراحی فعالیت‌های آموزشی تعاملی و چالش‌های کوتاه می‌تواند مشارکت کارکنان را افزایش دهد و تجربه یادگیری را از حالت یک‌طرفه خارج کند.

برای نمونه، بانک‌ها می‌توانند در دوره‌های آموزشی کارکنان از آزمون‌های تعاملی، سناریوهای شبیه‌سازی‌شده و نظام امتیازدهی استفاده کنند تا یادگیری مقررات جدید، آشنایی با خدمات بانکی و تمرین شیوه مواجهه با مسائل مشتریان با مشارکت بیشتری همراه شود. همچنین، طراحی چالش‌های گروهی با محوریت همکاری، حل مسئله و انتقال تجربه میان همکاران می‌تواند به تقویت تعاملات حرفه‌ای کمک کند.

از سوی دیگر، ارائه بازخورد روشن درباره میزان پیشرفت در فعالیت‌های آموزشی و تعیین اهداف قابل دستیابی، ممکن است احساس اثربخشی و انگیزه را در کارکنان تقویت کند. این عوامل در کنار توجه به نیازهای واقعی کارکنان می‌توانند بخشی از رویکرد سازمان برای بهبود تجربه کاری باشند.

ضرورت توجه به سلامت روان در محیط‌های بانکی

کاهش فشار روانی شغلی صرفاً به افزایش انگیزه یا جذاب‌تر کردن فعالیت‌ها محدود نمی‌شود. حجم کار، ساعات کاری، کیفیت ارتباط با مدیران، تناسب نیروی انسانی با وظایف و میزان اختیار کارکنان از جمله عواملی هستند که در تجربه کاری افراد نقش دارند.

بر همین اساس، بازی‌وارسازی زمانی می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مکمل مورد توجه قرار گیرد که در کنار آن، عوامل اصلی ایجادکننده فشار شغلی نیز بررسی شوند. استفاده از نظام‌های رقابتی مبتنی بر سرعت انجام تراکنش‌ها یا تعداد مشتریان پاسخ‌گویی‌شده، برای مثال، ممکن است فشار بیشتری بر کارکنان وارد کند و حتی کیفیت خدمات را تحت تأثیر قرار دهد.

در مقابل، تمرکز بر یادگیری، همکاری تیمی، بهبود مهارت‌های ارتباطی و مشارکت داوطلبانه می‌تواند مسیر مناسب‌تری برای طراحی چنین برنامه‌هایی باشد. همچنین، حفظ حریم خصوصی کارکنان و پرهیز از تبدیل امتیازها به ابزار نظارت تنبیهی، از ملاحظات مهم در اجرای این رویکرد به شمار می‌رود.

بازی‌وارسازی؛ مکمل اصلاح شرایط کار

بازی‌وارسازی را نمی‌توان راهکاری قطعی یا مستقل برای درمان فرسودگی شغلی دانست؛ اثربخشی آن به نحوه طراحی، ویژگی‌های محیط کار و نیازهای کارکنان وابسته است. از این رو، اجرای آزمایشی برنامه‌ها، دریافت بازخورد از کارکنان و بررسی تغییرات در میزان مشارکت، رضایت شغلی و تجربه کاری می‌تواند به ارزیابی واقع‌بینانه نتایج کمک کند.

در مجموع، توجه به بازی‌وارسازی در نظام بانکی می‌تواند فرصتی برای بازنگری در شیوه آموزش، تعاملات سازمانی و طراحی فعالیت‌های روزمره فراهم کند. با این حال، بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت مستلزم آن است که رفاه کارکنان و بهبود واقعی شرایط کار در اولویت قرار گیرد و عناصر بازی به ابزاری برای افزایش فشار و رقابت ناسالم تبدیل نشوند.

کمبود منابع پژوهشی در زمینه چالش طرح بازی‌وار‌سازی در نظام بانکداری بود

نرگس صفاری، دانشجوی رشته کامپیوتر دانشگاه امام رضا(ع) مشهد، در گفت‌وگو پانا درباره موضوع پروژه پژوهشی خود اظهار کرد: «این پروژه با هدف بررسی امکان استفاده از بازی‌وارسازی برای کمک به کاهش استرس و خستگی کارکنان بانک طراحی شده بود. ایده اصلی این بود که با استفاده از سازوکارهای بازی، وضعیت کارکنان بهتر شناسایی شود و زمینه کاهش فشارهای کاری آن‌ها فراهم آید.»

نوآوری طرح و کمبود منابع پژوهشی

وی با بیان اینکه جدید بودن موضوع، اجرای پروژه را دشوار کرده بود، افزود: «از آنجا که پژوهش‌های پیشین کافی درباره این موضوع در دسترس نبود، برای دستیابی به اطلاعات موردنیاز با مشکلاتی مواجه شدیم. همچنین در برخی بخش‌ها، از جمله بررسی‌های مالی و موضوعات مرتبط، لازم بود تحقیقات به‌صورت حضوری انجام شود.»

صفاری ادامه داد: «با وجود این محدودیت‌ها، تلاش کردیم بخش‌های مختلف پروژه را پیش ببریم و به خروجی مناسبی برسیم. تقسیم کار میان اعضای گروه نیز انجام شد و هر یک از اعضا مسئولیت بخش‌هایی از پژوهش را بر عهده گرفتند.»

تلاش برای دستیابی به نتیجه عملی

این دانشجو با اشاره به تقسیم وظایف در گروه پژوهشی گفت: «من مسئولیت بررسی و تحقیق درباره بخش بازی‌وارسازی را بر عهده داشتم. علاوه بر کارهای پژوهشی، بخش عملی پروژه نیز مورد توجه قرار گرفت و تلاش شد ایده مطرح‌شده به مرحله اجرا و نتیجه عملی برسد.»

وی ابراز امیدواری کرد که استفاده از چنین راهکارهایی بتواند به افزایش بهره‌وری کارکنان و کاهش فشارهای ناشی از محیط کار کمک کند.

اختلال در ارتباطات گروه پس از آغاز جنگ

صفاری با اشاره به تأثیر شرایط جنگی بر روند اجرای پروژه بیان کرد: «پیش از بروز این شرایط، اعضای گروه که در شهرهای مختلف حضور داشتند، از طریق جلسات مجازی با یکدیگر در ارتباط بودند و برای انجام وظایف و تحویل بخش‌های مختلف پروژه برنامه‌ریزی می‌کردند.»

وی افزود: «پس از آغاز جنگ و بروز محدودیت‌هایی در دسترسی به اینترنت، ارتباط میان اعضای گروه به‌شدت کاهش یافت. حتی در مقطعی، مدت زیادی طول کشید تا اعضا بتوانند دوباره با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.»

این دانشجو خاطرنشان کرد: «کاهش ارتباطات باعث شد هماهنگی برای انجام مراحل پایانی پروژه دشوارتر شود و بخش بیشتری از کارهای نهایی بر عهده سرگروه قرار بگیرد؛ هرچند اعضا در مراحل ابتدایی و بخش‌های نخست پروژه همکاری مناسبی داشتند.»

صفاری در پایان تأکید کرد: «با وجود نو بودن موضوع، کمبود منابع پژوهشی و مشکلات ناشی از شرایط جنگی، اعضای گروه تلاش کردند پروژه را تا حد امکان پیش ببرند و به نتیجه‌ای کاربردی دست پیدا کنند.»