تکمیل پازل «نهضت عدالت آموزشی» با تصویب صندوق ملی/ عزم دولت چهاردهم برای «شناسایی و پرورش» نخبگان مناطق محروم

جلسه عصر سه‌شنبه (۱۴ مهرماه) شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست دکتر مسعود پزشکیان در حالی برگزار شد که یکی از کلیدی‌ترین تصمیمات حوزه تعلیم و تربیت کشور رقم خورد: تصویب کلیات تاسیس «صندوق توسعه عدالت آموزشی».

این مصوبه در امتداد راهبردی است که دولت چهاردهم طی دو سال گذشته آن را به عنوان یکی از خطوط مقدم اولویت‌های اجرایی کشور تعریف کرده بود: «نهضت توسعه عدالت آموزشی با مشارکت مردم».

این تمرکز مدیریتی زمینه‌ساز موج گسترده‌ای از هم‌افزایی مردمی شد؛ از ایثار خیرین مدرسه‌ساز تا مشارکت‌های خرد مردمی و حتی دانش‌آموزانی که خود در ساخت و بهسازی محیط‌های درسی سهیم شدند. برآیند این حرکت میدانی، احداث و تحویل بیش از ۱۳ هزار کلاس درس در اقصی‌نقاط کشور و به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار بوده است؛ کارنامه‌ای عینی که نشان داد عدالت آموزشی از شعار به کارگاه‌های ساختمانی و تحویل فضاهای استاندارد منتهی شده است.

دو سال تمرکز بر دو محور؛ از آجر تا اندیشه

نهضت عدالت آموزشی که با ابتکار دکتر مسعود پزشکیان در دستور کار حاکمیت قرار گرفت، از ابتدا بر دو بال اصلی استوار شد:

۱. توسعه و نوسازی فضاهای آموزشی (سخت‌افزار)

۲. کیفیت‌بخشی به محتوا، بازنگری در روش‌های تدریس و اصلاح نظام تعلیم و تربیت (نرم‌افزار)

بر اساس گزارش‌های کارشناسی ارائه شده، عمق تعهد دولت به این موضوع فراتر از رویکردهای مقطعی بوده است؛ به طوری که شخص رئیس‌جمهور طی دو سال اخیر بیش از ۸۵ جلسه اختصاصی را به ارتقا و بهبود شیوه‌های آموزشی کشور اختصاص داده و جلسات ویژه نهضت در تمامی ۳۱ استان کشور به صورت میدانی و ساختاریافته برگزار شده است.

پزشکیان: نابرابری در تغذیه پایه، جلوه تبعیض است

دکتر مسعود پزشکیان در نشست اخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، با بازتعریف مفهوم عدالت آموزشی، به یکی از مبنایی‌ترین ابعاد آن یعنی «تغذیه دانش‌آموزان» پرداخت.

رئیس‌جمهور با تاکید بر اینکه توجه به تغذیه کودکان در سال‌های ابتدایی زندگی و مدرسه، ضامن سلامت، رشد و توانمندسازی نسل آینده است، تصریح کرد:

«یکی از جلوه‌های نابرابری و تبعیض در نظام آموزشی آن است که کودکان و دانش‌آموزان در سال‌های اولیه رشد از دسترسی مناسب به تغذیه محروم باشند، اما در مراحل بعدی و در دوره‌های آموزش عالی منابع قابل‌توجهی برای حمایت‌های تغذیه‌ای اختصاص یابد؛ در حالی که بخش مهمی از مداخلات موثر برای تضمین سلامت، رشد و توانمندسازی نسل آینده باید دقیقا از سال‌های ابتدایی زندگی و دوران مدرسه آغاز شود.»

رئیس‌جمهور خواستار بازنگری اساسی در اولویت‌بندی منابع و هدفمند کردن مداخلات دولت در مدارس شد و تاکید کرد که توانمندی ذهنی و شکوفایی استعداد، نیازمند تامین حداقل‌های زیستی و تغذیه‌ای عادلانه در همان گام‌های نخست تحصیل است.

صندوق عدالت آموزشی؛ پایدارسازی حمایت‌ها و جهش به سمت نخبه‌پروری

در همین چارچوب، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، با تبیین ابعاد مصوبه جدید شورا و تشکیل «صندوق توسعه عدالت آموزشی»، ساخت مدارس را تنها گام نخست نامید و تاکید کرد:

«ساخت مدرسه و تامین تجهیزات، زیرساخت سخت‌افزاری لازم را مهیا می‌کند، اما از این مرحله به بعد نیازمند اقدامات جدی در حوزه محتوا، روش و ارتقای تربیتی هستیم.»

دبیر شورا هدف غایی این صندوق را «شناسایی و پرورش نخبگان مناطق محروم» خواند و افزود:

«هدف ما این است که حمایت‌ها در آجر و آهن متوقف نشود. نخبگانی که در دورافتاده‌ترین روستاها و مناطق کم‌برخوردار حضور دارند باید شناسایی شوند و با سرمایه‌گذاری ویژه، شرایط حضور آنان در المپیادهای ملی و بین‌المللی و صندلی‌های ممتاز دانشگاهی فراهم شود. صندوق عدالت آموزشی با پشتیبانی دولت و حضور مستمر خیرین، دقیقا برای ایجاد همین سازوکار پایدار تاسیس شده است.»

بر اساس تصمیم اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، پس از تصویب کلیات این نهاد، اساسنامه پیشنهادی برای تکمیل ملاحظات کارشناسی به دبیرخانه شورا ارجاع شده است تا پس از بازنگری نهایی، نقشه عملیاتی آن به دستگاه‌های متولی ابلاغ شود.

پیوند عینی ساختار، محتوا و مردم

گزارش اقدامات دو سال اخیر نشان می‌دهد دولت چهاردهم استراتژی آموزش و پرورش را به سمت «یک زنجیره ارزش یکپارچه» تغییر داده است؛ زنجیره‌ای که در آن ۱۳ هزار کلاس درس نوساز، پایگاهی برای اجرای شیوه‌های تدریس ارتقایافته، بستری برای حمایت تغذیه‌ای کودکان و گذرگاهی برای کشف استعدادهای پنهان در کویرها و روستاهای مرزی با اتکا به سازوکار مالی «صندوق عدالت آموزشی» خواهد بود.