دانش‌آموزان؛ محور برنامه‌های فرهنگ‌سازی مصرف بهینه آب

علیرضا جزءقاسمی در نشستی خبری در پاسخ به سوال خبرنگار پانا  با اشاره به اهمیت فرهنگ‌سازی برای مدیریت مصرف آب اظهار کرد: فرهنگ‌سازی در زمینه مصرف بهینه آب، اقدامی مستمر، پویا و زمان‌بر است و نمی‌توان انتظار داشت که با اجرای چند برنامه کوتاه‌مدت، الگوی مصرف جامعه به‌طور کامل تغییر کند. به همین دلیل، لازم است برنامه‌های آموزشی و ترویجی با استمرار و هدف‌گذاری مشخص دنبال شوند.

وی دانش‌آموزان را یکی از مهم‌ترین گروه‌های هدف در برنامه‌های فرهنگ‌سازی شرکت آب و فاضلاب استان تهران دانست و افزود: معتقدیم اگر فرهنگ مصرف بهینه آب را از مدارس آغاز کنیم، دانش‌آموزان می‌توانند این آموزش‌ها را به خانواده‌های خود منتقل کنند. از این طریق، پیام مدیریت مصرف آب از محیط مدرسه به خانه‌ها راه پیدا می‌کند و دامنه اثرگذاری برنامه‌های آموزشی افزایش می‌یابد.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران ادامه داد: با توجه به شرایط و مشغله‌های روزمره بزرگسالان، ممکن است اثرگذاری برخی برنامه‌های آموزشی بر این گروه به اندازه‌ای نباشد که انتظار داریم. همچنین برنامه‌های فرهنگی در اماکن مذهبی و مساجد نیز با توجه به ترکیب مخاطبان و شرایط حضور افراد، محدودیت‌هایی از نظر دسترسی به همه گروه‌های هدف دارند. بر همین اساس، دانش‌آموزان را به‌عنوان یکی از گروه‌های اصلی مخاطب برنامه‌های فرهنگ‌سازی انتخاب کرده‌ایم و برای آموزش این گروه برنامه‌ریزی ویژه‌ای انجام داده‌ایم.

همکاری با آموزش و پرورش برای ترویج فرهنگ مدیریت مصرف

وی با اشاره به ظرفیت وزارت آموزش و پرورش برای گسترش آموزش‌های مرتبط با مصرف بهینه آب گفت: همکاری با آموزش و پرورش یکی از ظرفیت‌های مهم ما در این زمینه است. تلاش کرده‌ایم از طریق مدارس و ارتباط مستقیم با دانش‌آموزان، آموزش‌های لازم را ارائه کنیم و فرهنگ صرفه‌جویی و استفاده صحیح از منابع آب را در میان نسل نوجوان و جوان گسترش دهیم.

جزءقاسمی با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای آغاز سال تحصیلی افزود: در برنامه‌های آموزشی خود، موضوع «جنگ آب» و ضرورت توجه به وضعیت منابع آبی را نیز مورد توجه قرار داده‌ایم. همکاری با آموزش و پرورش در مناطق مختلف استان تهران ادامه دارد و امیدواریم با باز بودن مدارس و فراهم بودن امکان حضور دانش‌آموزان در کلاس‌های درس، دسترسی مستقیم و مؤثرتری به این گروه داشته باشیم.

وی با بیان اینکه آموزش حضوری در انتقال مفاهیم و برقراری ارتباط با دانش‌آموزان نقش مهمی دارد، تصریح کرد: در شرایطی که آموزش‌ها به‌صورت مجازی برگزار می‌شود، دسترسی مستقیم به دانش‌آموزان دشوارتر خواهد شد. هرچند از شبکه‌های اجتماعی، صداوسیما و سایر رسانه‌ها نیز برای انتقال پیام‌های آموزشی استفاده می‌کنیم، اما ارتباط چهره‌به‌چهره و حضور در محیط مدرسه می‌تواند تأثیر قابل توجهی در انتقال مفاهیم و جلب مشارکت دانش‌آموزان داشته باشد.

توسعه طرح همیاران آب و تولید محتوای آموزشی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران با اشاره به فعالیت‌های آموزشی این شرکت گفت: در کنار همکاری با مدارس، طرح همیاران آب را نیز دنبال می‌کنیم و به‌صورت ویژه روی آموزش و مشارکت دانش‌آموزان کار می‌کنیم. این برنامه‌ها باید به شکل مستمر پیگیری شوند تا مفاهیم مربوط به مدیریت مصرف، به‌تدریج در رفتار روزمره دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان نهادینه شود.

وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های موجود در آموزش و پرورش استان تهران افزود: این ظرفیت بسیار مهم است و باید با همکاری مجموعه‌های مرتبط، از جمله مسئولان آموزش و پرورش، به شکل مؤثرتری مورد استفاده قرار گیرد. استمرار همکاری میان دستگاه‌های مسئول می‌تواند به گسترش دامنه آموزش‌ها و افزایش اثربخشی برنامه‌های فرهنگ‌سازی کمک کند.

جزءقاسمی همچنین از آماده‌سازی محتوای آموزشی و رسانه‌ای برای ترویج مصرف بهینه آب خبر داد و گفت: در این زمینه، برنامه‌های مناسبی تهیه شده است؛ از جمله تولید تیزرهای آموزشی، برنامه‌های کوتاه ویژه دانش‌آموزان و اقلام فرهنگی که می‌توانند در انتقال مفاهیم مرتبط با مدیریت مصرف آب مورد استفاده قرار گیرند.

وی با تأکید بر ضرورت مشارکت رسانه‌ها در این مسیر اظهار کرد: فرهنگ‌سازی برای مصرف بهینه آب نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها و بخش‌های جامعه است. شرکت آب و فاضلاب استان تهران نیز تلاش می‌کند با استفاده از ظرفیت آموزش و پرورش، رسانه‌ها و ابزارهای مختلف اطلاع‌رسانی، زمینه آگاهی‌بخشی بیشتر به شهروندان را فراهم کند. انتظار داریم رسانه‌ها نیز با همراهی در این مسیر، به ترویج فرهنگ مصرف صحیح آب و انتقال این پیام به خانواده‌ها کمک کنند.

 مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با تشریح سهم منابع زیرزمینی در تأمین آب شرب پایتخت، از کاهش سهم این منابع از ۵۰ درصد در دوره اوج خشکسالی به ۳۵ درصد در شرایط فعلی خبر داد و گفت: برنامه‌ریزی برای کاهش بیشتر برداشت از منابع زیرزمینی در نیمه دوم سال و رساندن سهم آن به محدوده ۲۵ تا ۳۰ درصد در دستور کار قرار دارد.

 جزءقاسمی با اشاره به وضعیت منابع آب سطحی و ضرورت مدیریت برداشت از منابع زیرزمینی اظهار کرد: با توجه به شرایط منابع آب سطحی تهران، در سال‌های گذشته ناچار شدیم برای جبران بخشی از کمبودها، میزان استفاده از منابع آب زیرزمینی را افزایش دهیم. در مقطعی، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد آب مورد نیاز تهران از منابع زیرزمینی تأمین می‌شد، اما با تداوم خشکسالی‌ها و کاهش منابع آب سطحی، این سهم در سال‌های اخیر افزایش یافت و حتی به حدود ۵۰ درصد رسید.

وی افزود: با توجه به حساسیت‌های موجود درباره وضعیت منابع آب زیرزمینی، از سال گذشته برنامه کاهش تدریجی برداشت از این منابع را آغاز کردیم. در حال حاضر، حدود ۳۵ درصد آب مورد نیاز تهران از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود و تلاش داریم در نیمه دوم سال نیز با اجرای برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، این سهم را به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش دهیم.

کاهش برداشت از منابع زیرزمینی؛ ضرورتی برای پایداری منابع آب

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران با تأکید بر ضرورت مدیریت برداشت از منابع آب زیرزمینی خاطرنشان کرد: موضوع بهره‌برداری از این منابع را نمی‌توان صرفاً به عملکرد شرکت آب و فاضلاب محدود کرد؛ چراکه این شرکت تنها یکی از مصرف‌کنندگان منابع زیرزمینی در استان تهران است.

جزقاسمی با اشاره به تعدد مصرف‌کنندگان این منابع گفت: علاوه بر شرکت آب و فاضلاب، شهرداری‌ها برای تأمین بخشی از نیازهای خود، صنایع و بخش کشاورزی نیز از منابع آب زیرزمینی استفاده می‌کنند. بنابراین، بررسی وضعیت این منابع و مدیریت برداشت از آن‌ها باید با در نظر گرفتن مجموع مصارف و سهم بخش‌های مختلف انجام شود.

وی با بیان اینکه بخش کشاورزی نیز از مصرف‌کنندگان مهم منابع آب به شمار می‌رود، افزود: شرکت آب و فاضلاب استان تهران به سهم خود تلاش کرده است وابستگی به منابع زیرزمینی را کاهش دهد و سهم این منابع را از حدود ۵۰ درصد به ۳۵ درصد برساند. برنامه ما این است که این روند کاهشی در نیمه دوم سال نیز ادامه پیدا کند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران همچنین بر اهمیت توجه به پیامدهای برداشت از منابع زیرزمینی تأکید کرد و گفت: مدیریت این منابع و کاهش وابستگی به آن‌ها از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار آب تهران است و تحقق این هدف نیازمند همراهی و هماهنگی همه بخش‌های مصرف‌کننده آب خواهد بود.

با تشریح آخرین وضعیت منابع آبی استان تهران اظهار داشت: برای عبور نرمال از یک سال آبی در استان تهران نیازمند دست‌کم ۸۰۰ میلیون مترمکعب ذخیره آبی هستیم، در حالی که سال آبی گذشته این رقم زیر ۵۰۰ میلیون مترمکعب بود و در عمل با اتکا به ۲۵۰ میلیون مترمکعب ذخیره وارد مدار خدمت‌رسانی و تامین آب شدیم.

وی با اشاره به وضعیت بارش‌ها افزود: اگرچه میزان بارندگی‌های سال آبی گذشته در مقایسه با سال قبل از آن ۱۱ درصد رشد داشت، اما در مقایسه با میانگین بلندمدت همچنان با عقب‌ماندگی ۳۶ درصدی همراه هستیم.

جزءقاسمی با یادآوری اینکه وضعیت سال آبی گذشته در پهنه کشوری مثبت ارزیابی شده است، افزود: با این وجود، حوضه آبریز دریاچه نمک شامل استان‌های تهران، البرز و سمنان با افت شدید بارش روبه‌روست و از آنجا که بارندگی در سایر حوضه‌ها تاثیری در منابع محلی تهران ندارد، مدیریت منابع با حساسیت مضاعف دنبال شد.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران با قدردانی از رفتار مصرفی شهروندان گفت: مصرف روزانه آب در شهر تهران از چهار میلیون مترمکعب طی ۲ سال گذشته، اکنون به سه میلیون مترمکعب کاهش یافته است که معادل صرفه‌جویی روزانه ۲ میلیارد بطری نیم‌لیتری آب که دستاوردی راهبردی برای پایداری سفره‌های زیرزمینی و سدها به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: در همین راستا، سرانه مصرف انفرادی شهروندان تهرانی از ۲۵۰ لیتر در شبانه‌روز به ۱۸۰ لیتر کاهش یافته است.

جزءقاسمی خاطرنشان کرد: با وجود این افت ۷۰ لیتری که حاصل اصلاحات هوشمند فشار شبکه و همراهی مستقیم مشترکان بوده، همچنان تا استاندارد مطلوب یعنی مصرف روزانه ۱۳۰ لیتر برای هر نفر فاصله داریم.

ترمیم ۲۰۰ نقطه از تاسیسات آسیب‌دیده در جنگ

وی با اشاره به تاب‌آوری زیرساخت‌های آبرسانی در روزهای جنگ تحمیلی سوم گفت: در سالی که گذشت بیش از ۲۰۰ نقطه از تاسیسات کلیدی آبفای استان تهران مورد آسیب‌های سنگینی قرار گرفت که می‌توانست مدار خدمات را متوقف کند اما با استقرار گروه‌های امدادی و واکنش سریع، ترمیم آسیب‌ها بدون قطع آب یا ایجاد کوچک‌ترین دغدغه و تنش برای ساکنان استان انجام شد و پایتخت با آرامش کامل و بدون نوسان از پیک گرمای تابستان عبور کرد.

جزءقاسمی منابع تامین آب شرب تهران را شامل پنج سد طالقان، کرج، لار، لتیان و ماملو در کنار چاه‌های زیرزمینی خواند و اعلام کرد: کیفیت منابع آبی خط قرمز شرکت است. علاوه بر نظارت‌های مستمر ۲۵ آزمایشگاه تخصصی آبفا، شبکه‌های بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی هم به‌طور مستمر و مستقل بر فرایند سلامت آب نظارت دارند. در طول سال بالغ بر ۲ میلیون آزمون کیفی روی آب استان اجرا می‌شود تا استانداردها در سخت‌گیرانه‌ترین سطح ممکن تضمین شود.

بهره برداری از چهار تصفیه خانه فاضلاب در اولویت است

مدیرعامل آبفای تهران مهمترین اولویت اجرایی را بهره‌برداری از چهار تصفیه‌خانه فاضلاب شامل فازهای ۷ و ۸ جنوب تهران، پرند، رودهن و ارتقای تصفیه‌خانه شهرک غرب دانست و گفت: این پروژه‌ها با سرمایه‌گذاری ۲۶ هزار میلیارد تومانی اکنون پیشرفت فیزیکی ۸۵ تا ۹۰ درصد دارند و تا پایان سال جاری وارد مدار بهره‌برداری می‌شوند.

وی یادآور شد: با ورود این واحدها به مدار، ۱۱۸ میلیون مترمکعب در سال به ظرفیت بازچرخانی پساب استان اضافه خواهد شد که نه فقط ضریب پوشش فاضلاب کشور را هفت تا هشت درصد ارتقا می‌دهد، بلکه در تهران تراز شبکه جمع‌آوری را با ظرفیت تصفیه متوازن می‌کند و پوشش تصفیه را به نزدیک ۸۰ درصد می‌رساند.

جزءقاسمی به ساماندهی خطوط انتقال و تکمیل رینگ آب تهران اشاره کرد و اذعان داشت: تکمیل رینگ غربی تا پایان امسال در اولویت قرار دارد تا با رفع ناترازی ذخیره میان سامانه‌های شرق و غرب پایتخت، امکان مانور و جابه‌جایی شبکه در تمامی مناطق بیش از پیش فراهم شود.