پژوهشگر حوزه تعزیه:
شبیه‌خوانی و تعزیه، هنری برای تقویت روحیه تاب‌آوری و توسل‌جویی ایرانیان است
مرکزی (پانا) - پژوهشگر حوزه تعزیه و مؤلف کتاب «شبیه‌نامه»، شبیه‌خوانی را نه تنها یک هنر نمایشی، بلکه ابزاری فرهنگی برای تقویت تاب‌آوری و ترویج روحیه توسل‌جویی ایرانیان در مواجهه با بحران‌های تاریخی و روزمره دانست و بر نقش این هنر در تزکیه روحی مخاطبان تأکید کرد.
اسماعیل مجللی در گفت‌وگو با پانا با اشاره به پیوند عمیق فرهنگ ایرانی با هنرهای نمایشی مذهبی اظهار کرد: «شبیه‌خوانی یا تعزیه، هنری است که در طول تاریخ، علاوه بر جنبه‌های مذهبی، کارکردهای اجتماعی مهمی همچون تقویت تاب‌آوری داشته است. ایرانیان از دیرباز در برابر یورش‌های بیگانه و بحران‌های سهمگین همچون قحطی‌ها و بیماری‌های واگیر، همواره با توسل به ساحت اهل‌بیت(ع) و بهره‌گیری از ادبیات نمایشی، برای گذر از شرایط سخت، تکیه‌گاهی معنوی برای خود تعریف می‌کردند.»
وی با تبیین نقش کاتارسیس (تزکیه روحی) در این هنر افزود: «نسخه‌های تعزیه به‌گونه‌ای تنظیم شده‌اند که رنج‌های روزمره مردم -از فقر و بیماری تا فقدان عزیزان- را در قالب زندگی بزرگان دینی بازنمایی می‌کنند. این همذات‌پنداری، مخاطب را به این باور می‌رساند که آنچه بر او می‌گذرد، پیش‌تر برای بهترین انسان‌های روی زمین نیز رخ داده است. این فرآیند، نه تنها موجب تسکین آلام، بلکه باعث ارتقای قدرت تاب‌آوری فرد در زندگی واقعی می‌شود.»
مجللی در خصوص تلفیق اسطوره‌های ملی و مذهبی در اشعار تعزیه خاطرنشان کرد: «در بسیاری از نسخه‌ها، شاهد تلفیق هنرمندانه قهرمانان شاهنامه و داستان‌های ملی با شخصیت‌های مذهبی هستیم. این تلفیق، پیامی فراتر از یک نمایش داشت؛ تعزیه‌گردانان با قرار دادن شخصیت‌های ملی و مذهبی در کنار هم، سعی داشتند مفاهیم دینی را با زبانِ قابل‌فهم و ملموس برای مردم عامه بیان کنند که این امر موجب نفوذ عمیق این هنر در فرهنگ عمومی شد.»
این پژوهشگر با ذکر مثال‌هایی از نسخه‌های تعزیه از جمله مجلس «زن علویه» و روایت‌های مربوط به وفات حضرت ام‌البنین (س) گفت: «در این مجالس، تصویر مادران دغدغه‌مند و داغ‌دیده‌ای به نمایش در می‌آید که علی‌رغم همه مشکلات، با تکیه بر ایمان و توسل، مسیر سخت زندگی را طی می‌کنند. این روایت‌ها، امروزه الگویی الهام‌بخش برای خانواده‌های شهدا و تمامی شهروندانی است که با مشکلات دست‌وپنج نرم می‌کنند تا با یادآوری بزرگی و بردباری اهل‌بیت، قدرت ایستادگی خود را بازیابند.»
مجللی در پایان ضمن معرفی منابع پژوهشی معتبر برای علاقه‌مندان به مطالعه در این حوزه، از جمله آثار دکتر سیدجعفر شهیدی و نسخه‌های خطی برجای مانده از دوران قاجار، تصریح کرد: «هنر تعزیه در گذشته به دلیل دسترسی آسان و کارکرد رسانه‌ای قوی، توانست سبک زندگی اسلامی-ایرانی را به میان مردم ببرد. امروز نیز اگرچه شکل اجراها تغییر کرده است، اما محتوا و پیام‌های تربیتی این هنر آیینی همچنان می‌تواند به‌عنوان یک منبع غنی برای تقویت روحیه و تعالی اخلاقی جامعه مورد بهره‌برداری قرار گیرد.»
ارسال دیدگاه