یک نماینده مجلس در گفت و گو با پانا:
آموزش سواد مالی از مدرسه، زیربنای توسعه اقتصادی کشور است
چرا سواد اقتصادی باید از مدرسه آغاز شود؟
تهران (پانا) - نماینده مردم پیرانشهر، سردشت و میرآباد در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت آموزش سواد مالی و اقتصادی به دانش‌آموزان گفت: تقویت تولید و پیشرفت اقتصادی کشور به نسلی آگاه نیاز دارد که ارزش کار، سرمایه، منابع و مسئولیت تصمیم‌های اقتصادی خود را بشناسد.
تأکید بر اقتصاد در نام‌گذاری سال‌ها، در سال‌های پایانی حیات رهبر شهید انقلاب اسلامی به یکی از محورهای پرتکرار سیاست‌گذاری عمومی تبدیل شد؛ رویکردی که در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ با تأکید بر «جهش تولید با مشارکت مردم» و «سرمایه‌گذاری برای تولید» نمود داشت. پس از آن نیز رهبر جوان انقلاب اسلامی، آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، در نخستین پیام نوروزی خود، با اشاره مستقیم به این سابقه، اقتصاد را همچنان در مرکز شعار سال قرار داد و سال ۱۴۰۵ را «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» نام‌گذاری کرد.
تداوم این تأکید، یک پرسش مهم را پیش روی نظام آموزشی قرار می‌دهد؛ اگر اقتصاد قرار است یکی از محورهای اصلی پیشرفت کشور باشد، نسل آینده از چه زمانی باید برای ایفای نقش اقتصادی خود آماده شود؟
رهبر شهید؛ اقتصاد در امتداد شعارهای سال
در سال‌های پایانی حیات رهبر شهید انقلاب اسلامی، موضوع اقتصاد و به‌ویژه تولید و مشارکت مردم در اقتصاد، جایگاه پررنگی در نام‌گذاری سال‌ها داشت. در سال ۱۴۰۳، شعار سال «جهش تولید با مشارکت مردم» انتخاب شد و در تبیین آن بر ضرورت مردمی شدن اقتصاد و فراهم شدن زمینه حضور مردم در عرصه تولید تأکید شد.
چنین نگاهی، اقتصاد را صرفاً موضوعی مربوط به دولت، دستگاه‌های اقتصادی یا فعالان بزرگ اقتصادی نمی‌داند؛ بلکه مردم نیز بخشی از ظرفیت اقتصادی کشور به شمار می‌روند.
همین نکته، موضوع آموزش را به اقتصاد پیوند می‌دهد؛ چراکه مشارکت آگاهانه در اقتصاد بدون داشتن حداقلی از شناخت اقتصادی امکان‌پذیر نیست.
دانش‌آموز امروز، در آینده بخشی از جامعه تولیدکنندگان، نیروی کار، متخصصان، کارآفرینان و مصرف‌کنندگان کشور خواهد بود. بنابراین اگر قرار است مردم در آینده نقش فعال‌تری در اقتصاد داشته باشند، بخشی از آماده‌سازی برای این نقش می‌تواند از دوران مدرسه آغاز شود.
رهبر جوان؛ ادامه مسیر با تمرکز بر اقتصاد مقاومتی
رهبر جوان انقلاب اسلامی نیز در پیام نوروزی سال ۱۴۰۵، با اشاره مستقیم به رویکرد اقتصادی رهبر شهید، گفت که ایشان در سال‌های مختلف، محور اصلی و شعار سال را متوجه اقتصاد کرده بودند.
آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای همچنین تأمین معیشت مردم، ارتقای زیرساخت‌های زیستی و رفاهی و تولید ثروت عمومی را از مسائل کانونی دانست و در ادامه، با تأسی به رهبر شهید، شعار سال ۱۴۰۵ را «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» اعلام کرد.
در اینجا می‌توان یک نکته آموزشی مهم را مورد توجه قرار داد؛ اقتصاد مقاومتی، تولید، سرمایه‌گذاری و مشارکت اقتصادی تنها مفاهیم مربوط به مدیران و سیاست‌گذاران نیستند.
این مفاهیم در نهایت با رفتار میلیون‌ها نفر در جامعه ارتباط دارند؛ از نحوه مصرف و پس‌انداز خانوار گرفته تا انتخاب شغل، استفاده از منابع، کارآفرینی، تولید و سرمایه‌گذاری.
بنابراین، اگر قرار است جامعه در آینده در برابر مسائل اقتصادی توانمندتر باشد، آموزش این مفاهیم نمی‌تواند صرفاً به زمان ورود افراد به دانشگاه یا بازار کار موکول شود.
دانش‌آموز؛ شهروند اقتصادی آینده
دانش‌آموز در دوران مدرسه ممکن است هنوز درآمد مستقلی نداشته باشد، اما از همان سال‌ها با تصمیم‌های اقتصادی مواجه است؛ خرید کردن، مقایسه قیمت‌ها، مدیریت پول، استفاده از منابع، انتخاب میان نیاز و خواسته و حتی تصمیم درباره مسیر تحصیلی و شغلی، همگی به نوعی با اقتصاد ارتباط دارند. از همین رو، سواد اقتصادی را نباید صرفاً به «بلد بودن حساب دخل و خرج» محدود کرد.
دانش‌آموز باید به تدریج بداند تولید چیست، سرمایه چه نقشی در تولید دارد، چرا اشتغال ایجاد می‌شود، بهره‌وری چه معنایی دارد، مصرف چگونه بر تولید اثر می‌گذارد و منابع محدود چگونه باید مدیریت شوند.
در چنین شرایطی، مدرسه می‌تواند به جای آنکه تنها مصرف‌کننده اطلاعات اقتصادی باشد، به محلی برای شکل‌گیری نگرش اقتصادی دانش‌آموز تبدیل شود.
سواد مالی؛ نقطه شروع سواد اقتصادی
یکی از نخستین گام‌ها در این مسیر، آموزش سواد مالی است. بودجه‌بندی، پس‌انداز، شناخت درآمد و هزینه، مفهوم ریسک و آشنایی ابتدایی با سرمایه‌گذاری می‌تواند دانش‌آموز را برای مدیریت منابع شخصی آماده کند. اما هدف نباید در همین نقطه متوقف شود. سواد مالی، بیشتر به رابطه فرد با پول مربوط است؛ در حالی که سواد اقتصادی، رابطه فرد با کل نظام اقتصادی را نیز مورد توجه قرار می‌دهد.
دانش‌آموز باید بتواند بفهمد چرا تولید اهمیت دارد، چگونه یک کسب‌وکار شکل می‌گیرد، چه عواملی بر قیمت کالاها اثر می‌گذارند و چگونه نیروی انسانی، سرمایه و فناوری در کنار یکدیگر ارزش اقتصادی ایجاد می‌کنند. این نگاه می‌تواند آموزش اقتصاد را از یک درس حفظی به یک مهارت زندگی و شهروندی تبدیل کند.
توسعه کشور از کلاس درس آغاز می‌شود؟
توسعه اقتصادی صرفاً با تزریق سرمایه یا تصویب سیاست‌های اقتصادی اتفاق نمی‌افتد؛ نیروی انسانی نیز یکی از پایه‌های آن است. کشوری که می‌خواهد در بلندمدت تولید، بهره‌وری و سرمایه‌گذاری را افزایش دهد، به نسلی نیاز دارد که نسبت به این مفاهیم شناخت داشته باشد.
از این منظر، آموزش سواد اقتصادی را می‌توان نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت آموزشی دانست. البته نمی‌توان ادعا کرد که آموزش سواد اقتصادی به‌تنهایی مشکلات اقتصادی کشور را حل می‌کند.
سیاست‌گذاری صحیح، زیرساخت، ثبات اقتصادی، حمایت از تولید، فناوری و عوامل متعدد دیگری نیز در توسعه اقتصادی نقش دارند. اما در کنار این عوامل، تربیت نیروی انسانی آگاه می‌تواند یکی از حلقه‌های زنجیره توسعه باشد.
اقتصاد آینده را چه کسانی می‌سازند؟
وقتی از تولید، سرمایه‌گذاری و اقتصاد مقاومتی سخن گفته می‌شود، معمولاً ذهن‌ها به سمت دولت، بنگاه‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاران می‌رود؛ در حالی که پشت همه این ساختارها، انسان‌ها قرار دارند.
دانش‌آموز امروز همان فردی است که در سال‌های آینده می‌تواند یک متخصص، کارآفرین، تولیدکننده، کارمند، سرمایه‌گذار یا مصرف‌کننده باشد. نوع نگاه او به کار، تولید، سرمایه، مصرف و منابع، بخشی از رفتار اقتصادی آینده جامعه را شکل خواهد داد.
از این منظر، تأکید رهبر شهید بر مسائل اقتصادی و ادامه این رویکرد در نخستین شعار سال رهبر جوان، صرفاً مسئله‌ای مربوط به سیاست‌گذاری اقتصادی امروز نیست؛ بلکه می‌تواند یک سؤال جدی را نیز پیش روی آموزش و پرورش قرار دهد؛ آیا همزمان با تأکید بر ساختن اقتصاد کشور، نباید برای ساختن «انسان اقتصادی آگاه» نیز برنامه داشت؟
پاسخ به این پرسش می‌تواند آموزش سواد اقتصادی را از یک موضوع حاشیه‌ای به بخشی از فرآیند تربیت نسل آینده تبدیل کند؛ نسلی که قرار است سال‌های بعد، نه فقط مصرف‌کننده اقتصاد، بلکه یکی از سازندگان و تصمیم‌گیرندگان آن باشد.
کمال حسین‌پور؛ نماینده مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با پانا با اشاره به تأکیدات رهبر شهید و رهبر جوان انقلاب بر مسائل اقتصادی و تولید در شعارهای سال‌های اخیر اظهار کرد: «تکرار این تأکیدات نشان‌دهنده اهمیت موضوع تولید و اقتصاد در مسیر پیشرفت کشور است و ضرورت دارد این رویکرد در نظام آموزشی نیز بازتاب عملی داشته باشد.»
وی افزود: «رونق تولید و توسعه اقتصادی تنها با فراهم کردن زیرساخت‌ها محقق نمی‌شود، بلکه به تربیت نسلی نیاز دارد که از دانش و مهارت کافی برای مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی برخوردار باشد. از این رو، آموزش سواد مالی و اقتصادی از دوران مدرسه را می‌توان یکی از پایه‌های توسعه اقتصادی کشور دانست.»
آموزش مهارت‌های مالی متناسب با سن دانش‌آموزان
نماینده مردم پیرانشهر، سردشت و میرآباد در مجلس با تأکید بر ضرورت آموزش کاربردی مفاهیم مالی گفت: «دانش‌آموزان باید متناسب با سن خود بیاموزند چگونه درآمد و هزینه‌هایشان را مدیریت کنند، برای پس‌انداز برنامه داشته باشند، نیازهای خود را اولویت‌بندی کنند و مصرف مسئولانه‌ای داشته باشند.»
حسین‌پور ادامه داد: «آشنایی تدریجی با مفاهیمی مانند تولید، بهره‌وری، تورم، مالیات و حقوق مصرف‌کننده نیز به دانش‌آموزان کمک می‌کند ارتباط میان تصمیم‌های فردی، اقتصاد خانواده و اقتصاد کشور را بهتر درک کنند.»
وی با اشاره به اهمیت روش‌های آموزشی افزود: «این مفاهیم زمانی اثربخش‌تر خواهند بود که با مثال‌های روزمره و فعالیت‌های عملی، از جمله تنظیم یک بودجه ساده، در مدارس آموزش داده شوند.»
سواد اقتصادی؛ ضرورتی برای زندگی و آینده شغلی
حسین‌پور با بیان اینکه دانش‌آموزان در آینده مسئولیت اداره زندگی خود را بر عهده خواهند داشت، گفت: «آنها ممکن است در آینده به‌عنوان کارآفرین، تولیدکننده یا مدیر اقتصادی در توسعه کشور نقش‌آفرینی کنند. هرچه شناخت و قدرت تصمیم‌گیری اقتصادی افراد افزایش یابد، بهتر می‌توانند فرصت‌ها و خطرهای اقتصادی را ارزیابی کنند.»
وی افزود: «آموزش سواد مالی همچنین به دانش‌آموزان کمک می‌کند در مواجهه با تبلیغات گمراه‌کننده و وعده‌های سود غیرواقعی، آگاهانه‌تر تصمیم بگیرند و از منابع مالی خود مسئولانه‌تر استفاده کنند.»
ضرورت حمایت مجلس از آموزش‌های اقتصادی در مدارس
این نماینده مجلس با تأکید بر نقش نهادهای سیاست‌گذار در توسعه آموزش‌های مالی اظهار کرد: «مجلس باید از تقویت این آموزش‌ها در برنامه‌های درسی، توانمندسازی معلمان و دسترسی برابر دانش‌آموزان به آموزش‌های باکیفیت، به‌ویژه در مناطق محروم، حمایت کند.»
حسین‌پور همچنین با اشاره به ظرفیت هنرستان‌ها گفت: «آموزش مفاهیمی مانند محاسبه هزینه تولید، قیمت‌گذاری و مدیریت یک کسب‌وکار کوچک در هنرستان‌ها می‌تواند مهارت‌های فنی هنرجویان را تکمیل کند و زمینه ورود آنها به عرصه کارآفرینی را فراهم سازد.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «سرمایه‌گذاری بر آموزش سواد مالی و اقتصادی از دوران مدرسه، در کنار تقویت مهارت‌های عملی و تولیدی، می‌تواند زمینه‌ساز تربیت نسلی توانمندتر و شکل‌گیری آینده‌ای بهتر در حوزه اقتصاد و تولید کشور باشد.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه