یک استاد دانشگاه در گفتوگو با پانا:
سخنرانی رئیسجمهور در سازمان ملل بازتاب قدرت و توان ایران بود/ ایران برای دفاع از خود از کسی اجازه نمیگیرد
تهران (پانا) - مدرس دانشگاه با اشاره به سخنرانی رئیسجمهور در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، تأکید کرد: بخشهایی از سخنان دکتر پزشکیان درباره جنایتهای صورتگرفته علیه مردم ایران، دفاع از حقوق فلسطینیان، ضرورت تقویت توان دفاعی کشور و نقد بیتوجهی به قواعد بینالمللی، قابل دفاع و منطبق با منافع ملی بود.
دکتر آرش منشیزادگان در گفتوگو با خبرنگار پانا، با اشاره به سخنرانی رئیسجمهور در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل و اهمیت تأکید رئیسجمهور بر اینکه «ایران تروریست نیست؛ قربانی تروریسم است»، اظهار کرد: یکی از نکات مثبت سخنرانی رئیسجمهور، اشاره به جنایتهای آمریکا و رژیم صهیونیستی، دفاع از حقوق مردم فلسطین و بازتاب گفتمان مقاومت بود همچنین در این سخنرانی به وضعیتی اشاره شد که از نگاه ایران، قواعد و سازوکارهای حقوق بینالملل در آن با معیارهای یکسان اجرا نمیشوند.
وی افزود: طرح این مسائل در صحن عمومی مجمع سازمان ملل، از این جهت اهمیت دارد که مواضع ایران در بالاترین سطح سیاسی و در یک تریبون چندجانبه بینالمللی بیان میشود و میتواند در شکلدهی به روایت ایران از تحولات منطقه و حملات صورتگرفته علیه کشور مؤثر باشد.
وی با اشاره به سخنان رئیسجمهور درباره قدرت دفاعی ایران گفت: اینکه رئیسجمهور قدرت دفاعی را لازمه حفظ استقلال کشور دانست، نکتهای مهم است؛ زیرا برخورداری از توان دفاعی میتواند برای حفظ تمامیت ارضی و بازدارندگی کشور نقش اساسی داشته باشد.
این استاد دانشگاه اظهار کرد: ایران برای حفظ منافع ملی و دفاع از تمامیت ارضی خود به توان دفاعی نیاز دارد و برخورداری از قدرت دفاعی لزوماً به معنای رویکرد تهاجمی نیست.
وی افزود: در عین حال، در عرصه روابط بینالملل باید واقعیتهای قدرت را نیز در نظر گرفت. از نظر من، دستیابی به اهدافی مانند صلح، عدالت، امنیت و برابری، علاوه بر دیپلماسی، به پشتوانه قدرت نیاز دارد و نمیتوان صرفاً با گفتوگو و تفاهم، بدون توجه به موازنه قدرت، همه اهداف سیاست خارجی را تأمین کرد.
منشیزادگان ادامه داد: رئیسجمهور در سخنرانی خود تصریح کرد که ایران قدرت را برای تجاوز نمیخواهد، بلکه برای دفاع و تضمین بقا و پیشرفت کشور به آن نیاز دارد. این موضع میتواند در تبیین نگاه ایران به توان دفاعی در عرصه بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد.
این استاد دانشگاه با اشاره به بخشی از سخنان رئیسجمهور درباره حقوق بینالملل گفت: رئیسجمهور مطرح کرد اگر حقوق بینالملل تنها زمانی اجرا شود که با منافع قدرتهای بزرگ سازگار باشد، کشورها برای تأمین امنیت خود به قدرت خویش متکی خواهند شد و این وضعیت میتواند جهان را خطرناکتر کند.
وی افزود: به اعتقاد من، مسئله این است که بخشهایی از این وضعیت همین امروز نیز در نظام بینالملل قابل مشاهده است و نباید آن را صرفاً خطری مربوط به آینده دانست. نمونههایی از اختلاف میان رفتار قدرتهای بزرگ و سازوکارهای حقوقی و بینالمللی وجود دارد که نشان میدهد نهادهای بینالمللی همیشه قادر به جلوگیری از جنگ یا تأمین امنیت کشورها نیستند.
منشیزادگان تصریح کرد: بنابراین مسئولان سیاست خارجی ایران باید واقعیتهای نظام بینالملل و نقش قدرت را در کنار دیپلماسی مورد توجه قرار دهند تا کشور بتواند در مذاکرات و تعاملات خارجی، منافع ملی خود را با پشتوانه بیشتری دنبال کند.
وی با اشاره به تأکید رئیسجمهور بر آمادگی ایران برای مذاکره بیان کرد: اصل گفتوگو به خودی خود موضوع منفی نیست، اما نوع پیام و شرایطی که مذاکره در آن انجام میشود اهمیت دارد لذا از دیدگاه من، اگر کشوری تحت فشار یا تهدید قرار داشته باشد، باید مراقب باشد که تأکید بیش از حد بر آمادگی برای مذاکره به عنوان نشانه ضعف برداشت نشود.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: ایران در سالهای گذشته تجربه مذاکرات مختلف را داشته است و بنابراین در هر مذاکره جدید باید تضمینهای روشن، منافع ملی و سازوکارهای اجرایی مورد توجه قرار گیرد تا تجربههای گذشته تکرار نشود.
وی افزود: از نگاه من، تحریم و مذاکره در سیاست خارجی آمریکا میتوانند به صورت همزمان مورد استفاده قرار گیرند؛ بنابراین ایران نیز باید ضمن حفظ مسیر دیپلماسی، از ابزارهای قدرت خود برای ایجاد موازنه در مذاکرات استفاده کند.
منشیزادگان درباره ظرفیت حقوقی سخنرانی رئیسجمهور در مجمع عمومی سازمان ملل اظهار کرد: رئیسجمهور به عنوان عالیترین مقام اجرایی کشور و نماینده نظام سیاسی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، مواضع رسمی جمهوری اسلامی ایران درباره حملات صورتگرفته علیه کشور را بیان کرده است.
وی گفت: اشاره به حملاتی که ایران آنها را خارج از چارچوب حقوق بینالملل میداند، اعتراض به حملات علیه زیرساختها و تأکید بر حق دفاع از کشور، از جمله محورهایی بود که در این سخنرانی مطرح شد و این مواضع میتوانند بخشی از سابقه دیپلماتیک و سیاسی مواضع رسمی ایران در مواجهه با تحولات اخیر باشند.
وی درباره تأکید رئیسجمهور بر اینکه ایران برای دفاع از کشور از کسی اجازه نمیگیرد، گفت: این موضع از منظر سیاسی، پیام روشنی درباره حق ایران برای دفاع از تمامیت ارضی و منافع ملی خود دارد لذا در شرایطی که یک کشور با تهدید یا حمله مواجه میشود، صرف مذاکره به تنهایی نمیتواند همه نیازهای امنیتی آن را تأمین کند و برخورداری از ظرفیتهای دفاعی و بازدارنده نیز اهمیت پیدا میکند.
منشیزادگان خاطرنشان کرد: البته اعمال هرگونه اقدام در شرایط مخاصمه باید در چارچوب قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه و سایر قواعد قابل اعمال بررسی شود و حق دفاع، به معنای نادیده گرفتن تعهدات حقوقی کشورها نیست.
وی درباره سخنان رئیسجمهور درباره تنگه هرمز اظهار کرد: تنگه هرمز به دلیل جایگاه راهبردی خود در تجارت و کشتیرانی بینالمللی اهمیت ویژهای دارد و هرگونه بحث درباره وضعیت آن باید با توجه به قواعد حقوق دریاها و وضعیت مخاصمه بررسی شود.
منشیزادگان افزود: از منظر حقوق دریاها، رژیم حقوقی تنگههای مورد استفاده برای کشتیرانی بینالمللی، حقوق و تعهدات مشخصی را برای دولتهای ساحلی و کشتیهای عبوری ایجاد میکند و بنابراین هرگونه ادعا درباره محدودیت یا اختلال در تردد باید بر اساس وضعیت حقوقی و شرایط واقعی مورد بررسی قرار گیرد.
وی ادامه داد: در همین چارچوب، دیدگاه مطرحشده از سوی رئیسجمهور مبنی بر اینکه امنیت کشتیرانی باید با امنیت کشورهای ساحلی نیز پیوند داشته باشد، ناظر بر این مسئله است که نمیتوان امنیت یک مسیر بینالمللی را بدون توجه به امنیت و منافع کشورهای ساحلی آن بررسی کرد.
این استاد دانشگاه درباره تأکید رئیسجمهور بر اینکه راهحل مسئله هستهای توافق است، گفت: اگر قرار باشد در آینده مذاکراتی درباره برنامه هستهای ایران انجام شود، باید دو اصل همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ نخست ارائه تضمینهای معتبر درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای و دوم، حفظ حقوق هستهای ایران در چارچوب تعهدات بینالمللی.
وی افزود: توافقی که صرفاً محدودیتهایی را برای ایران ایجاد کند و در مقابل، حقوق و منافع مشروع کشور را تضمین نکند، نمیتواند از منظر منافع ملی توافق متوازنی تلقی شود.
منشیزادگان ادامه داد: در هر توافق احتمالی، موضوع ادامه فعالیتهای صلحآمیز هستهای، استفاده از فناوری هستهای در حوزههای علمی، پزشکی، صنعتی و انرژی و همچنین نحوه نظارت و راستیآزمایی باید به صورت دقیق مشخص شود.
وی تأکید کرد: در کنار آن، سازوکارهای نظارتی نیز باید به گونهای طراحی شوند که اطلاعات حساس کشور و امنیت ملی ایران مورد سوءاستفاده قرار نگیرد و همکاری با نهادهای بینالمللی در چارچوبی روشن و قابل مدیریت انجام شود.
منشیزادگان اذعان کرد: آنچه از سخنرانی رئیسجمهور میتوان مورد توجه قرار داد، تأکید همزمان بر دفاع از کشور، مخالفت با جنگ و اعلام آمادگی برای گفتوگوست؛ اما برای تبدیل این رویکرد به یک چارچوب مؤثر در سیاست خارجی، باید میان دیپلماسی و قدرت توازن برقرار شود.
وی افزود: ایران برای حفظ استقلال و منافع ملی خود به توان دفاعی نیاز دارد و در عین حال دیپلماسی نیز باید در خدمت تأمین همین منافع قرار گیرد. بنابراین مذاکره زمانی میتواند نتیجهبخش باشد که با شناخت دقیق از شرایط بینالمللی، تضمینهای معتبر و پشتوانه قدرت ملی همراه باشد.
خبرنگار: محدثه رمضانی
ارسال دیدگاه