عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در گفتوگو با پانا مطرح کرد:
تربیت نیروی ماهر کشاورزی باید از دوره مدرسه آغاز شود
تهران (پانا) - عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با تأکید بر اهمیت تربیت نیروی ماهر برای تأمین نیازهای کشور در حوزه کشاورزی گفت: آموزشهای مهارتی باید از دوره مدرسه آغاز شود و هنرستانهای کشاورزی، بهویژه در استانهایی که اقتصاد آنها بر پایه کشاورزی است، میتوانند نقش مؤثری در تربیت نیروی کارآمد داشته باشند.
امنیت غذایی یکی از مهمترین مؤلفههای استقلال و تابآوری هر کشور به شمار میرود؛ موضوعی که اهمیت آن در شرایط بحرانی و محدودیتهای بینالمللی بیش از گذشته نمایان میشود.
ایران نیز با وجود وابستگی در تأمین برخی نهادهها و کالاهای کشاورزی، بخش قابلتوجهی از نیاز غذایی خود را در داخل تولید میکند و همین ظرفیت تولید داخلی، ضرورت توجه به نیروی انسانی متخصص و ماهر در بخش کشاورزی را دوچندان کرده است.
تولید محصولات کشاورزی تنها به در اختیار داشتن زمین، آب و نهاده وابسته نیست؛ بلکه دانش و مهارت نیروی انسانی، نحوه استفاده از فناوری، مدیریت منابع و افزایش بهرهوری نیز در استمرار این تولید نقش تعیینکننده دارد. از همین رو، تربیت نیروی انسانی از سالهای مدرسه میتواند یکی از حلقههای مهم زنجیره تأمین و تقویت تولید کشاورزی کشور باشد.
امنیت غذایی؛ از تولید داخلی تا نیروی انسانی
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تکیه بر ظرفیتهای داخلی در حوزه تولید غذا، یکی از عوامل مهم تابآوری کشور در برابر بحرانها، تحریم و محدودیتهای خارجی است. در چنین شرایطی، حفظ ظرفیت تولید داخلی تنها با افزایش سطح زیرکشت امکانپذیر نیست و توجه به بهرهوری و استفاده صحیح از منابع نیز اهمیت ویژهای پیدا میکند.
کشاورزی ایران از یک سو با ظرفیتهای قابلتوجه تولید و صادرات برخی محصولات مواجه است و از سوی دیگر برای تأمین برخی محصولات، نهادهها و کالاهای اساسی همچنان به واردات نیاز دارد. این وضعیت نشان میدهد که مسئله اصلی تنها «تولید بیشتر» نیست؛ بلکه افزایش بهرهوری، کاهش اتلاف منابع و حرکت به سمت تولید دانشبنیان و مهارتمحور نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
در این میان، نیروی انسانی آموزشدیده میتواند نقش مهمی در تبدیل دانش و فناوری به محصول ایفا کند؛ نیرویی که باید از همان دوران آموزش متوسطه با اصول علمی و عملی کشاورزی آشنا شود.
هنرستان کشاورزی؛ حلقه اتصال آموزش و تولید
هنرستانهای کشاورزی را میتوان یکی از مسیرهای تربیت چنین نیروی انسانی دانست. در این هنرستانها، دانشآموزان علاوه بر آموزش مباحث نظری، با مهارتهای عملی مرتبط با بخش کشاورزی نیز آشنا میشوند و میتوانند زمینهای برای ورود به بازار کار یا ادامه تحصیل تخصصی در این حوزه به دست آورند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم کشاورزی امروز با تصویری که از کشاورزی سنتی در ذهن بسیاری وجود دارد، تفاوت زیادی پیدا کرده است. کشاورزی نوین به مهارتهایی در حوزههایی مانند گلخانهداری، آبیاری نوین، ماشینآلات کشاورزی، تولیدات دامی، آبزیپروری، مدیریت منابع آب و خاک، فرآوری محصولات و استفاده از فناوریهای جدید نیاز دارد.
بنابراین، هنرستان کشاورزی تنها محلی برای آموزش یک حرفه سنتی نیست؛ بلکه میتواند بستری برای تربیت نسلی از نیروهای ماهر باشد که با دانش روز، فناوری و نیازهای واقعی بخش تولید آشنا هستند.
کشاورزی آینده، کشاورزی بهرهور است
محدودیت منابع آب و خاک، تغییرات اقلیمی و افزایش نیاز غذایی، بخش کشاورزی را با چالشهای تازهای مواجه کرده است. در چنین شرایطی، استمرار تولید بدون توجه به افزایش بهرهوری دشوار خواهد بود.
به همین دلیل، نیروی انسانی آینده بخش کشاورزی باید بتواند علاوه بر انجام فعالیتهای عملی، روشهای صحیح مصرف منابع، استفاده از تجهیزات و فناوریهای جدید و شیوههای نوین تولید را نیز بشناسد.
از این منظر، آموزش مهارتی در هنرستانها میتواند از همان دوره متوسطه، دانشآموز را با واقعیتهای محیط کار و تولید آشنا کند؛ رویکردی که با هدف کلی توسعه آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتی نیز همراستا است.
از کلاس درس تا سفره مردم
اگر امنیت غذایی را یک زنجیره در نظر بگیریم، تولیدکننده، متخصص، فناوری، منابع طبیعی و نیروی انسانی هرکدام بخشی از این زنجیره هستند. در این میان، آموزش و تربیت نیروی انسانی یکی از حلقههایی است که میتواند آینده این زنجیره را تحت تأثیر قرار دهد.
دانشآموزی که در هنرستان کشاورزی مهارت میآموزد، در واقع تنها یک حرفه یاد نمیگیرد؛ بلکه میتواند در آینده در بخشی از فرآیند تولید غذا، مدیریت منابع، افزایش بهرهوری یا توسعه فناوریهای کشاورزی نقشآفرینی کند.
به همین دلیل، توسعه هنرستانهای کشاورزی را میتوان فراتر از توسعه یک رشته تحصیلی دید؛ موضوعی که با تولید، اشتغال، بهرهوری منابع و در نهایت امنیت غذایی کشور ارتباط دارد.
ضرورت ارتقای کیفیت هنرستانهای کشاورزی
البته صرف افزایش تعداد هنرستانها نمیتواند به تنهایی پاسخگوی نیازهای آینده بخش کشاورزی باشد. کیفیت آموزش، بهروز بودن تجهیزات، دسترسی هنرجویان به محیطهای واقعی تولید، ارتباط با بخش خصوصی و واحدهای تولیدی و حضور مربیان دارای تجربه عملی، از عواملی است که میتواند اثربخشی این آموزشها را افزایش دهد.
هنرستان کشاورزی زمانی میتواند نقش خود را در زنجیره تولید بهدرستی ایفا کند که هنرجو پس از فارغالتحصیلی، صرفاً یک مدرک در دست نداشته باشد؛ بلکه مهارتی داشته باشد که بتواند آن را در مزرعه، گلخانه، واحد دامپروری، صنایع تبدیلی یا دیگر بخشهای مرتبط به کار بگیرد.
اگر قرار است تولید داخلی در حوزه غذا حفظ و تقویت شود، سرمایهگذاری بر نیروی انسانی نیز باید در کنار سرمایهگذاری بر زمین، فناوری و زیرساخت قرار گیرد. هنرستانهای کشاورزی میتوانند یکی از مهمترین مسیرهای ورود آموزش مهارتی به این زنجیره باشند؛ مسیری که از کلاس درس آغاز میشود و میتواند در نهایت به تقویت تولید، اشتغال و امنیت غذایی کشور منتهی شود.
غلامرضا میرزایی؛ عضو کمیسیون کشاورزی در گفتوگو با پانا با اشاره به اهمیت تأمین مواد غذایی و تقویت تولید داخلی اظهار کرد: «در همه حرفهها و حوزهها نیاز داریم آموزش را از دورههای پایینتر آغاز کنیم و مدرسه باید محل شروع آموزشهای مهارتی باشد، نه اینکه فرد پس از ورود به دانشگاه برای نخستینبار با مهارتهای حرفهای آشنا شود.»
وی افزود: «طرحهایی مانند کاردانش نیز با وجود اهمیت، آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفتند و به نظر میرسد کماهمیت جلوه دادن آموزشهای مهارتی یکی از دلایل این وضعیت بوده است.»
هنرستانهای کشاورزی؛ حلقه اتصال آموزش و تولید
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با تأکید بر ظرفیت هنرستانها و مراکز کاردانش گفت: «توسعه هنرستانها و مراکز کاردانش، بهویژه هنرستانهای کشاورزی متناسب با ظرفیت استانهایی که محور اقتصاد آنها کشاورزی است، میتواند کمک بزرگی به تربیت نیروی متخصص کند.»
میرزایی ادامه داد: «دانشآموزی که در یک محیط کشاورزی رشد میکند، میتواند آموزشهای فنی مرتبط با این حوزه را از دوره آموزش و پرورش آغاز کند و در دانشگاه نیز این آموزشها را تکمیل کند.»
وی افزود: «تداوم این مسیر آموزشی میتواند به شکلگیری نیروی انسانی کارآمد و افزایش توان جامعه در بخشهای مختلف تولیدی کمک کند.»
آموزش تئوری بدون مهارت عملی کافی نیست
میرزایی با تأکید بر ضرورت تقویت آموزشهای عملی گفت: «بسیاری از فعالیتهایی که امروز تحت عنوان مهارتهای فنی دنبال میشوند، ماهیتی کاملاً کاربردی دارند و نمونههای موفقی نیز وجود دارند که افراد بدون تحصیلات آکادمیک، با تکیه بر تجربه عملی، در حوزه کاری خود موفق شدهاند.»
وی تصریح کرد: «این موضوع به معنای بیاهمیت بودن آموزش دانشگاهی نیست، بلکه آموزش آکادمیک باید با کارآموزی و تجربه عملی همراه باشد تا فرد پیش از ورود جدی به بازار کار، با حرفه، ابزارها و محیط کاری خود آشنایی کامل پیدا کند.»
ضرورت پیوند دانشگاه با محیط کار
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس خاطرنشان کرد: «فردی که آموزش عملی را در کنار آموزش علمی طی کرده باشد، ارتباط بهتری میان دانش تخصصی و نیازهای واقعی محیط کار برقرار میکند.»
میرزایی افزود: «دانشجویی که پس از طی این مسیر از دانشگاه فارغالتحصیل میشود، میتواند فردی باشد که علاوه بر دانش علمی، توانایی اثرگذاری کاربردی در محیط کار را داشته باشد و در نهایت به توسعه کشور کمک کند.»
وی تأکید کرد: «آغاز آموزشهای مهارتی از دوره مدرسه، تداوم آن در هنرستان و کارآموزی و تکمیل دانش تخصصی در دانشگاه میتواند مسیر مناسبی برای تربیت نیروی انسانی ماهر و پاسخگو به نیازهای بخش کشاورزی و سایر حوزههای تولیدی کشور باشد.»
ارسال دیدگاه