فیروزشاهیان، فعال سیاسی در گفتوگو با پانا:
تعلیم و تربیت باید به یک «فراراهبرد» در سیاستگذاری کشور تبدیل شود/ همه دستگاهها نسبت به آینده نظام تعلیم و تربیت احساس مسئولیت کنند
آموزش و پرورش باید مانند حوزههای راهبردی کشور دیده شود
تهران (پانا) - دبیر جبهه احزاب و تشکلهای حامی مقاومت فلسطین با تاکید بر اینکه بازگشایی حضوری مدارس میتواند در بازسازی نشاط و انسجام اجتماعی پس از شرایط پرتنش کشور نقشآفرین باشد، گفت: تعلیم و تربیت باید از نگاه هزینهای خارج و به یک «فراراهبرد» در سیاستگذاری کشور تبدیل شود.
حسن فیروزشاهیان، دبیر جبهه احزاب و تشکلهای حامی مقاومت فلسطین، در گفتوگو با خبرنگار پانا، با اشاره به شرایط اجتماعی کشور در ماههای گذشته، اظهار کرد: ما یک فضای بسیار پرتنش اجتماعی را در سال گذشته پشت سر گذاشتیم و در ماههای ابتدایی امسال نیز موضوع جنگ بر شرایط عمومی کشور اثر گذاشت. این جنگ با حمله ناجوانمردانه دشمن به یک مدرسه در میناب همراه شد و غم از دست دادن ۱۶۸ دانشآموز را بر دل جامعه گذاشت.
بازگشایی مدارس؛ نشانه بازگشت جامعه به شرایط عادی
وی افزود: طبیعی بود که در چنین شرایطی مدارس به شکل غیرحضوری فعالیت کنند، چراکه جامعه در وضعیت پرتنش و پرفشاری قرار داشت و از نظر امنیتی نیز شرایط متعادلی حاکم نبود. مدارس یکی از شاخصهایی هستند که میتوان از طریق وضعیت آنها، شرایط عمومی کشور را بررسی کرد.
فیروزشاهیان ادامه داد: وقتی میخواهیم وضعیت یک کشور را بررسی کنیم، باید ببینیم آموزش و مدارس، دانشگاهها و خدمات عمومی آن در چه شرایطی قرار دارند لذا اگر این بخشها فعالیت طبیعی خود را داشته باشند، میتوان گفت کشور در مسیر طبیعی خود حرکت میکند.
وی با اشاره به ضرورت بازگشت تدریجی جامعه به شرایط عادی پس از دوره جنگ تصریح کرد: در دوره پساجنگ یا پسادفاع، نخستین بخشهایی که باید فعالیت طبیعی خود را از سر بگیرند، خدمات عمومی و آموزشی هستند. بازگشایی مدارس، دانشگاهها و حوزههای علمیه و آغاز دوباره فعالیت سیستم آموزشی، بخشی از فرایند بازگشت جامعه به فضای عادی است.
مدرسه میتواند به افزایش نشاط اجتماعی کمک کند
دبیر جبهه احزاب و تشکلهای حامی مقاومت فلسطین با بیان اینکه حضور دانشآموزان در مدارس به شکلگیری نشاط اجتماعی کمک میکند، گفت: رفتوآمد دانشآموزان در مدارس، خود به ایجاد نشاط اجتماعی منجر میشود و آموزش و پرورش نیز میتواند از طریق برنامههای پرورشی، تربیتی، فرهنگی، اردوها و فعالیتهای مختلف، نقش خود را در این زمینه ایفا کند.
وی افزود: هر دانشآموز حداقل با یک خانواده در ارتباط است و هر اندازه دانشآموز در یک فضای طبیعی و نرمال قرار داشته باشد و بتواند تنشهای خود را در فضای تربیتی مدرسه تخلیه و مدیریت کند، آرامش بیشتری را با خود به خانه میآورد.
فیروزشاهیان ادامه داد: از طرف دیگر، آرامش خانه نیز بر دانشآموز اثر میگذارد و او این آرامش را با خود به مدرسه منتقل میکند؛ بنابراین مدرسه و خانواده مانند دو آینه هستند که نور را به یکدیگر بازتاب میدهند.
وی با اشاره به نقش انجمن اولیا و مربیان خاطرنشان کرد: انجمن اولیا و مربیان دقیقاً نقطه پیوند میان دانشآموز، خانواده و مدرسه است و در شرایط فعلی باید نقش ویژهای برای آن در نظر گرفته شود و اگر سیستم تربیتی خانه و مدرسه از یکدیگر منفک شود، فرایند طبیعی رشد و تربیت دانشآموز نیز با مشکل مواجه خواهد شد.
تعلیم و تربیت نباید به کنکور محدود شود
این فعال و کارشناس مسائل سیاسی درباره تأکید رهبر انقلاب بر فرا راهبردی بودن تعلیم و تربیت اظهار کرد: اگر مدارس و سیستم آموزش و پرورش کنکورمحور باشند، تمام تمرکز بر این قرار میگیرد که دانشآموز یک سری محفوظات و آموزشها را یاد بگیرد تا بتواند در یک آزمون موفق شود.
وی افزود: در چنین سیستم آموزشی، میزان فهم دانشآموز، آموزشهای اجتماعی، آموزشهای کاربردی زندگی و مهارتهای زندگی متوقف میشود و صرفاً یک سیستم آموزشی شکل میگیرد که در آن بستههای آموزشی و کنکوری به دانشآموز ارائه میشود.
فیروزشاهیان تصریح کرد: در این نگاه، دانشآموز خوب کسی است که بتواند این بستهها را دریافت، مطالعه و در آزمون موفق شود؛ در حالی که نگاه فرا راهبردی به تعلیم و تربیت، بسیار فراتر از این موضوع است.
وی ادامه داد: تعلیم و تربیت زمانی یک امر فرا راهبردی است که دانشآموز وقتی درس میخواند، هدفش این باشد که بتواند برای سربلندی و اقتدار کشور خود کاری انجام دهد. این همان نگاهی است که باید در نظام تعلیم و تربیت دنبال شود.
معلم؛ موتور محرکه نظام آموزش و پرورش
فیروزشاهیان با تاکید بر نقش معلمان در تحقق این رویکرد گفت: نمیتوان از تعلیم و تربیت فرا راهبردی صحبت کرد اما جایگاه اجتماعی و اقتصادی معلم را نادیده گرفت. معلم موتور محرکه آموزش و پرورش است و زمانی که شأن اجتماعی و اقتصادی او نادیده گرفته شود، شأن دانشآموز و خود آموزش و پرورش نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
وی افزود: اگر معلم احساس کند زمانی موفق است که خارج از محیط مدرسه بستههای کنکوری ارائه دهد و کلاس خصوصی برگزار کند، نگاه او به تعلیم و تربیت نیز ممکن است از تربیت دانشآموز به ارائه خدمات آموزشی خارج از مدرسه تغییر کند.
نباید نگاه هزینهمحور به آموزش و پرورش وجود داشته باشد
دبیر جبهه احزاب و تشکلهای حامی مقاومت فلسطین درباره ضرورت تغییر رویکرد بودجهای به آموزش و پرورش اظهار کرد: نخستین مسئله این است که نگاه به سیستم آموزش و پرورش باید از نگاه هزینهمحور به نگاه راهبردی تغییر کند.
وی گفت: در نگاه هزینهای، آموزش و پرورش سیستمی دیده میشود که هزینه زیادی دارد، کارکنان آن زیاد هستند و مدارس و ساختار گستردهای دارد؛ در حالی که باید توجه داشت این مجموعه، درآمد مستقلی مانند برخی دستگاههای دیگر ندارد و بخش عمده فعالیت آن هزینهبر است.
فیروزشاهیان ادامه داد: اگر این نگاه اصلاح شود و آموزش و پرورش سهم مناسبی از بودجه کشور دریافت کند، علاوه بر تأمین بودجه جاری مدارس، باید ارتقای معیشت کادر آموزشی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در این صورت میتوان برای آموزش ضمن خدمت فرهنگیان و دورههای تربیتی کاربردی نیز برنامهریزی کرد تا معلمان پس از گذراندن این دورهها بتوانند آموزههای خود را در مدارس به کار بگیرند. آن زمان میتوان درباره مدرسهای صحبت کرد که فقط محل انتقال دانش نیست.
احزاب نباید از دانشآموزان بهرهبرداری سیاسی کنند
فیروزشاهیان درباره نقش احزاب و جریانهای سیاسی در حوزه تعلیم و تربیت نیز گفت: اگر برای احزاب و جریانهای سیاسی در مسائل مختلف کشور نقش قائل هستیم، یکی از موضوعاتی که آنها میتوانند و باید در آن ورود کنند، آموزش و پرورش است.
وی افزود: جریانهای سیاسی باید در حوزه آموزش و پرورش، علاوه بر انتخابات، نسبت به ارائه انتقاد، پیشنهاد، راهکار و بررسی چالشهای این حوزه ورود کنند؛ اما یک آسیب جدی نیز وجود دارد و آن، بهرهبرداری سیاسی و یارکشی از بدنه آموزش و پرورش و دانشآموزان است.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: بهرهکشی سیاسی، یارکشی و به گروگان گرفتن سیستم آموزش و پرورش برای تحقق اهداف سیاسی نباید اتفاق بیفتد.
وی ادامه داد: نمایندگان مجلس نیز باید به جای اینکه بخش زیادی از تمرکز خود را صرف انتصابات در آموزش و پرورش کنند، نسبت به بودجههای راهبردی، سیاستهای کلان و نظارت بر عملکرد این وزارتخانه حساس باشند.
تشکلهای دانشآموزی؛ تمرین انسجام اجتماعی
فیروزشاهیان با اشاره به ظرفیت مدارس برای گردهم آوردن دانشآموزان با دیدگاهها و پیشینههای مختلف اظهار کرد: اگر یک هدف بلند و راهبردی برای نقشآفرینی دانشآموزان در کنار یکدیگر تعریف شود، تشکلهای دانشآموزی میتوانند یکی از ابزارهای تحقق آن باشند.
وی افزود: بسیج دانشآموزی، انجمن اسلامی دانشآموزان، شوراهای دانشآموزی، سازمان دانشآموزی، گروههای فرهنگی و اجتماعی و مجموعه هلال احمر از جمله ظرفیتهایی هستند که دانشآموزان میتوانند در آنها فعالیت کنند.
وی با تاکید بر اینکه نباید فعالیت دانشآموز فقط به کلاس درس محدود شود، گفت: نباید مدرسه به شکلی رفتار کند که دانشآموز احساس کند فقط زمانی که کتاب درسی مقابل او باز است، وقت مفیدی دارد؛ بلکه باید برای فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و تشکیلاتی نیز مشوقهایی در نظر گرفته شود.
فیروزشاهیان ادامه داد: وقتی دانشآموزان با وجود اختلاف سلیقه در یک فعالیت مشترک مانند تولید نشریه، برگزاری اردو یا اجرای یک برنامه فرهنگی در کنار هم قرار میگیرند، در واقع یک نمونه کوچک از انسجام اجتماعی را تجربه میکنند.
وی گفت: تجربه همزیستی محترمانه در مدرسه میتواند بعدها در دانشگاه، محیط کار و سایر عرصههای اجتماعی نیز به دانشآموز کمک کند تا با وجود تفاوت دیدگاهها، بتواند همکاری و مشارکت اجتماعی داشته باشد.
مقابله با تبعیض؛ پیششرط ایجاد امید اجتماعی
وی درباره نقش مدارس در تقویت امید، اعتماد اجتماعی و احساس تعلق دانشآموزان به جامعه اظهار کرد: مدارس باید از ایجاد تبعیض میان دانشآموزان برخوردار و کمبرخوردار پرهیز کنند و نوع تعامل مدرسه نباید به شکلی باشد که دانشآموزان به دلیل تفاوتهای اقتصادی، احساس تبعیض کنند.
فیروزشاهیان افزود: اگر دانشآموز در مدرسه مورد تبعیض اجتماعی قرار بگیرد، هرچقدر هم تلاش کنیم امید به آینده را در او ایجاد کنیم، ممکن است این پیام را نپذیرد.
وی تصریح کرد: امیدآفرینی زمانی محقق میشود که دانشآموز احساس کند مهارتی یاد میگیرد، فرهنگی را آموزش میبیند و تربیتی را دریافت میکند که کشور در آینده به آن نیاز دارد.
این فعال سیاسی ادامه داد: زمانی که آموزش و پرورش متناسب با نیازهای کشور باشد، دانشآموز احساس میکند در آینده میتواند برای کشور خود مفید و مؤثر باشد و همین احساس، به تقویت امید و تعلق اجتماعی او کمک میکند.
سیاستهای تعلیم و تربیت نباید با تغییر دولتها دستخوش تغییر شود
فیروزشاهیان درباره راهکارهای تبدیل تعلیم و تربیت به یک مسئله فرا راهبردی گفت: در کشور نهادهایی مانند شورای عالی آموزش و پرورش، شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس و هیئت دولت درباره سیاستهای آموزش و پرورش تصمیمگیری میکنند و در کنار آن، سیاستهای کلی و اسناد بالادستی این حوزه نیز تدوین شده است.
وی افزود: مسئله اینجاست که گاهی آنچه در سطح نخبگانی و بالادستی نوشته میشود، وقتی به سطح مدرسه میرسد، با نگاه سنتی به آموزش مواجه میشود و حتی ممکن است یک معلم یا مدیر آموزش و پرورش با آن سند آشنایی کافی نداشته باشد.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: باید نگاه سنتی به آموزش و پرورش شکسته شود؛ نگاهی که دانشآموز را صرفاً فردی میبیند که باید ساعات مشخصی را در مدرسه بگذراند، محفوظات را یاد بگیرد و برای کنکور آماده شود.
وی ادامه داد: دولت نیز باید آموزش و پرورش را از تکانههای سیاسی و کوتاهمدت مصون نگه دارد و آن را به یک وزارتخانه راهبردی و بلندنگر تبدیل کند.
آموزش و پرورش باید مانند حوزههای راهبردی کشور دیده شود
فیروزشاهیان با اشاره به ضرورت ثبات سیاستهای کلان در حوزه تعلیم و تربیت گفت: برای مثال، در حوزه دفاعی کشور، با تغییر دولتها، سیاستهای کلان دفاعی به صورت اساسی تغییر نمیکند. ممکن است میزان اعتبارات یا سطح توجه به این حوزه تغییر کند، اما اصل راهبردها استمرار دارد.
وی افزود: در حوزه آموزش و پرورش نیز دولتها باید سیاستهای کلی کشور را بپذیرند و در جهت تحقق آنها حرکت کنند. مجالس مختلف نیز باید عملکرد وزیر آموزش و پرورش را بر اساس میزان اجرای سیاستهای کلان این حوزه ارزیابی کنند.
وی تصریح کرد: آموزش و پرورش به تنهایی نمیتواند این تحول را ایجاد کند و سایر بخشهای حاکمیت نیز باید در این مسیر نقش خود را ایفا کنند؛ قوه قضائیه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجلس و دیگر دستگاهها باید برای تحقق این هدف همکاری داشته باشند.
نظام تعلیم و تربیت باید به مطالبه جدی سیاستگذاران تبدیل شود
فیروزشاهیان با تأکید بر نقش جریانهای سیاسی، رسانهای و اجتماعی در مطالبهگری از دولت گفت: مطالبهگری از دولت برای تبدیل آموزش و پرورش به یک حوزه فرا راهبردی بسیار مهم است و این مطالبه باید جدیتر دنبال شود.
دبیر جبهه احزاب و تشکلهای حامی مقاومت فلسطین خاطرنشان کرد: فراراهبردی بودن تعلیم و تربیت زمانی در عمل محقق میشود که ابتدا به یک مطالبه جدی در جامعه و میان سیاستگذاران تبدیل شود و همه دستگاهها نسبت به آینده نظام تعلیم و تربیت احساس مسئولیت کنند.
خبرنگار: محدثه رمضانی
ارسال دیدگاه