امیرحسین اشرفی*
تفاهمنامهای برای پایان یک سوء تفاهم
تهران (پانا) - تفاهمنامهها معمولاً قرار است اختلافها را پشت سر بگذارند یا اتفاق جدیدی را برای شکل گیری یک رویداد رقم بزنند، اما درباره جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان و شهرداری اصفهان، سؤال این است که تفاهم جدید دقیقاً کدام مشکل قدیمی را حل خواهد کرد.
روز گذشته و در آستانه روز ملی سینما، خبر امضاء تفاهمنامه برگزاری سیوهشتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان با حضور رئیس سازمان سینمایی، استاندار اصفهان، شهردار اصفهان و مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی به رسانههای کشور مخابره شد؛ تفاهمنامهای که بار دیگر اصفهان را در جایگاه میزبان یکی از مهمترین رویدادهای سینمای کودک و نوجوان کشور قرار میداد.
اما اهمیت این تفاهمنامه فقط در اعلام میزبانی اصفهان خلاصه نمیشود. مسئله اصلی، تجربه سالهای گذشته و نوع رابطه میان مدیریت شهری اصفهان و بدنه برگزارکننده جشنواره است. رابطهای که در مقاطعی با همکاری گسترده همراه بوده و در مقاطعی نیز با ابهام و اختلاف نگاه درباره نحوه برگزاری و میزبانی روبهرو شده است.
سال گذشته در افتتاحیه و روزهای نخست برگزاری جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان شاهد این موضوع بودیم که تضادهایی در نوع رفتار مدیران فارابی و شهرداری اصفهان دیده میشد. به شکلی که تمام خبرنگارهای حاضر در نشست خصوصی که در طبقه نخست هتل کوثر با مدیرعامل فارابی (دبیر جشنواره کودک و نوجوان) از این موضوع گلایه داشتند.حال به نظر میرسد با بستن این تفاهم نامه باید شاهد اتفاقات جدیدی در این امر باشیم.
اصفهان؛ میزبان همیشگی، اما نه همیشه بدون حاشیه
جشنواره کودک سالهاست با نام اصفهان گره خورده است؛ شهری که بخش قابل توجهی از ظرفیت اجرایی و شهری خود را در اختیار این رویداد قرار داده است. با این حال، در سال گذشته حتی موضوع میزبانی اصفهان با ابهام روبهرو شد.
در تیرماه ۱۴۰۴، فراخوان سیوهفتمین جشنواره در حالی منتشر شد که نامی از اصفهان بهعنوان میزبان در آن دیده نمیشد؛ اتفاقی که با توجه به سابقه طولانی این شهر در میزبانی جشنواره، پرسشهایی درباره آینده این همکاری ایجاد کرد.
البته چند هفته بعد، تفاهمنامه همکاری میان بنیاد سینمایی فارابی و شهرداری اصفهان برای میزبانی سیوهفتمین دوره امضا شد و جشنواره بار دیگر در اصفهان برگزار شد.
همین فراز و فرودها نشان میدهد که موضوع فقط «برگزاری جشنواره در اصفهان» نیست؛ بلکه مسئله مهمتر، چگونگی تعریف یک رابطه پایدار، شفاف و قابل پیشبینی میان جشنواره و مدیریت شهری است.
شهرداری؛ فقط میزبان یا شریک فرهنگی جشنواره؟
شهرداری اصفهان در سالهای گذشته تلاش کرده نقش خود را از یک میزبان صرف فراتر ببرد و از ظرفیت جشنواره برای ایجاد نشاط و برنامههای فرهنگی در سطح شهر استفاده کند.
برای نمونه، در سیوششمین دوره جشنواره، علاوه بر اکران فیلمها، صدها برنامه جنبی در محلهها و مناطق مختلف شهر برگزار شد؛ در آن دوره از ۳۷۰ برنامه جنبی در ۲۲۰ محله و مناطق ۱۵گانه شهرداری سخن گفته شد.
همچنین در سیوهفتمین دوره نیز شهرداری اصفهان از برگزاری ۳۷۰ رویداد فرهنگی در مناطق پانزدهگانه شهر خبر داد.
اصل این اتفاق را نمیتوان یک نقطه ضعف دانست؛ اتفاقاً اگر یک جشنواره تخصصی بتواند از ظرفیت شهر استفاده کند و مخاطب کودک و نوجوان را از سالن سینما به محلهها، فرهنگسراها و فضاهای شهری ببرد، میتواند به یک رویداد واقعی شهری تبدیل شود. اما مسئله از جایی آغاز شد که برنامههای شهری، به جای آنکه در امتداد جشنواره طراحی شوند، به برنامههایی موازی تبدیل شدند و جشنواره فیلم کودک عملا در سایه آنها قرار گرفت.
جشنواره یا چند جشنواره همزمان؟
وقتی همزمان با جشنواره اصلی، صدها برنامه فرهنگی، هنری، نمایشی و سرگرمی در سطح شهر برگزار می شد، یک سؤال مهم شکل میگرفت: آیا همه این برنامهها بخشی از یک «جشنواره واحد» است یا صرفاً برنامههایی هستند که همزمان با جشنواره برگزار میشوند. این تفاوت شاید در ظاهر کوچک باشد، اما از نظر هویت یک رویداد فرهنگی بسیار مهم است زیرا جشنواره فیلم کودک و نوجوان خود یک رویداد مهم فرهنگی است که باید اصل ماجرا باشد و تبدیل به زیر مجموعه یک چریان فرهنگی قرار نگیرد.
به همین دلیل است که باید عنوان کرد جشنواره فیلم کودک و نوجوان، یک رویداد تخصصی سینمایی است و باید بتواند هویت، برند و پیام خود را حفظ کند. البته از سوی دیگر، شهرداری نیز حق دارد از ظرفیت این رویداد برای ارتباط با کودکان و خانوادهها استفاده کند اما نقطه مطلوب جایی است که این دو ظرفیت در کنار یکدیگر و زیر یک نقشه راه مشترک قرار بگیرند، نه اینکه هر کدام مسیر خود را طی کنند و اگر قرار است مسئولان شهری اصفهان به فکر برگزاری جشنواره فرهنگی و هنری باشند آن را به زمان دیگری موکول کنند که برند جشنواره کودک زیر سوال قرار نگیرد.
اصل تفاهمنامه جدید کجاست؟
حال بار دیگر به تفاهم نامه مدیران سینمایی و شهرداری اصفهان باز میگردیم. تفاهمنامه سیوهشتمین جشنواره با امضای استاندار اصفهان، رئیس سازمان سینمایی، شهردار اصفهان و مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی نهایی شده است. در توضیحات منتشرشده درباره این تفاهمنامه نیز بر همافزایی ظرفیتهای ملی، استانی و شهری و استفاده از ظرفیتهای اجرایی، فرهنگی و تبلیغاتی شهر تأکید شده است.
این یعنی در دوره جدید، قرار است ظرفیت شهرداری فقط به فراهم کردن چند امکان اجرایی محدود نباشد و شهر نیز در معرفی و دیدهشدن جشنواره و مشارکت کودکان و خانوادهها نقش فعالتری داشته باشد.
به عنوان مثال بیلبوردهای و المانهای شهری در زمان برگزاری جشنواره همه از جشنواره فیلم کودک و نوجوان سخن بگویند. اما درست در همین نقطه، پرسش اصلی شکل میگیرد:
این تفاهمنامه قرار است چه چیزی را متفاوت کند، آیا سهم هر طرف در تأمین هزینهها، اجرا و برنامهریزی دقیقتر شده است، آیا قرار است برنامههای فرهنگی شهرداری با دبیرخانه جشنواره هماهنگ و در قالب یک برنامه واحد تعریف شوند، چه نهادی درباره برنامههای اصلی و جنبی تصمیم نهایی میگیرد و مهمتر از همه، آیا این تفاهمنامه میتواند میزبانی اصفهان را از یک توافق دورهای به یک همکاری پایدار تبدیل کند.
پول؛ بخش مهمی که نباید پشت تفاهم پنهان بماند
یکی از مهمترین موضوعات در رابطه میان جشنواره و شهرداری، مسئله منابع مالی و هزینههای میزبانی است. در سالهای گذشته، گزارشهایی از تقسیم کار میان طرفین منتشر شده که بر اساس آن، هزینههای میزبانی بر عهده اصفهان و بخش تخصصی جشنواره بر عهده بنیاد سینمایی فارابی قرار داشته است.
بنابراین در تفاهمنامه جدید، شفاف شدن این سهمها اهمیت زیادی دارد. نه فقط برای مشخص شدن میزان مشارکت هر دستگاه، بلکه برای اینکه مشخص شود در برابر هزینهای که شهر میکند، چه سهمی از تصمیمگیری، اجرا و دستاورد فرهنگی جشنواره نیز به اصفهان میرسد.
این پرسش بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که بدانیم شهرداری در کنار حمایت از جشنواره، حجم قابل توجهی برنامه فرهنگی ویژه کودکان و نوجوانان نیز در سطح شهر برگزار میکند.
یک فرصت برای اصفهان و جشنواره
حالا که تفاهمنامه سیوهشتمین دوره امضا شده، شاید بهتر باشد تجربه سالهای گذشته نه به عنوان نقطه اختلاف، بلکه به عنوان یک تجربه مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.
اصفهان میتواند صرفاً «محل برگزاری» جشنواره نباشد؛ میتواند به شهر جشنواره کودک تبدیل شود. اما رسیدن به چنین جایگاهی نیازمند آن است که جشنواره، شهرداری، بنیاد سینمایی فارابی و مدیریت استان از ابتدا یک برنامه مشترک داشته باشند.
برنامهای که در آن تکلیف پول، اجرا، تبلیغات، برنامههای جنبی، استفاده از ظرفیت هنرمندان اصفهانی و مهمتر از همه هویت جشنواره روشن باشد.
تفاهمنامه جدید میتواند پایان یک دوره از ابهامها و آغاز یک همکاری جدیتر باشد؛ به شرط آنکه این تفاهم فقط روی کاغذ باقی نماند و در میدان عمل، سهم هر طرف، مسئولیت هر دستگاه و جایگاه خود جشنواره روشن باشد.
حالا باید منتظر ماند و دید سیوهشتمین جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان در اصفهان، فقط یک میزبانی دیگر خواهد بود یا آغاز مدل تازهای از همکاری میان سینمای کودک و مدیریت شهری.
ارسال دیدگاه