آزمون های غربالگری و استعدادیابی، دو ابزار کلیدی در نظام آموزشی و شغلی هستند

حسین پوررحیمی، معاونت پرورشی - تربیت بدنی به همراه ریحانه مرادی، کارشناس مشاوره - مراقبت از آسیب های اجتماعی اداره آموزش و پرورش در جریان اجرای طرح غربالگری در آموزشگاه های دارستانی، علی بن ابیطالب، شهید سلیمانی، اندیشه، شهدای کربلا، شهدای گلشهر - معراج، بحرالعلوم ، ریحانه النبی و سردار جنگل بازدید قرار گرفتند.

کارشناس مشاوره  اظهار کرد: در حوزه آموزش و پرورش (مانند آزمون ورودی تیزهوشان یا نمونه دولتی)، غربالگری به دنبال پیدا کردن دانش‌آموزانی با توانمندی‌های شناختی بالا یا آمادگی تحصیلی بیشتر است. در حوزه روان‌شناسی و سلامت، غربالگری به دنبال نشانه‌های اولیه اختلالات یادگیری یا مشکلات عاطفی می‌گردد تا مداخله به موقع انجام شود.

مرادی با توصیف اینکه بسیاری از دانش‌آموزانی که در دروس مدرسه نمره‌ی بالایی ندارند،عنوان کرد: ممکن است دارای استعداد خارق‌العاده‌ای در موسیقی، ورزش، طراحی یا حل مسئله‌های عملی باشند. غربالگری اولیه و سپس استعدادسنجی تخصصی، این گنج‌های پنهان را آشکار می‌کند.از این آزمون به عنوان فرصتی برای شناخت نقاط ضعف و تقویت آن‌ها استفاده کنید. موفقیت واقعی در گرو ترکیب استعداد، تلاش مستمر و مهارت‌های فراتر از کتاب درسی (هوش هیجانی و تاب‌آوری) است.

وی عنوان کرد: این آزمون‌ها را یک «مشاور» بدانید، نه یک «قاضی». اگر نتیجه‌ی استعدادسنجی شما نشان می‌دهد که در رشته‌ی ریاضی استعداد بیشتری دارید، اما عاشق ادبیات هستید، باز هم می‌توانید ادبیات را انتخاب کنید؛ زیرا «عشق به مسیر» معمولاً از «استعداد صرف» به موفقیت‌های بزرگ‌تری منجر می‌شود.

 کارشناس مشاوره و مراقبت آموزش و پرورش، از انجام حدود ۶۰ درصدی آزمون‌های غربالگری و استعداد در هر سه دوره تحصیلی ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم خبر داد.

وی با اشاره به روند اجرای این طرح گفت: تاکنون در هر سه مقطع تحصیلی حدود ۶۰ درصد دانش‌آموزان در آزمون‌های غربالگری و استعداد شرکت کرده‌اند و انتظار می‌رود سایر دانش‌آموزان نیز در فرصت تعیین‌شده نسبت به تکمیل آزمون‌ها اقدام کنند.

مرادی با بیان اینکه انجام آزمون‌های غربالگری و استعداد از الزامات ثبت‌نام و ارتقای دانش‌آموزان به پایه تحصیلی بعدی است، افزود: لازم است دانش‌آموزان و خانواده‌ها نسبت به انجام این آزمون‌ها در زمان مقرر توجه لازم را داشته باشند.

کارشناس مشاوره و مراقبت در ادامه هدف از اجرای این آزمون‌ها را شناسایی به‌موقع مسائل و نیازهای دانش‌آموزان عنوان کرد و گفت: نتایج غربالگری می‌تواند به شناسایی مشکلات روانی و اجتماعی دانش‌آموزان کمک کند و زمینه را برای ارائه خدمات مشاوره‌ای و انجام مداخلات بهنگام فراهم سازد.

وی خاطرنشان کرد: توجه به بهزیستی روانی و اجتماعی دانش‌آموزان و شناسایی به‌موقع نیازهای آنان، از اهداف مهم اجرای طرح غربالگری است و می‌تواند در حمایت بهتر از دانش‌آموزان و پیشگیری از آسیب‌های احتمالی مؤثر باشد.

مرادی افزود: آزمونهای غربالگری و استعدادیابی، دو ابزار کلیدی در نظام آموزشی و شغلی هستند، اما اهداف و کاربردهای بسیار متفاوتی دارند. درک این تفاوت، اولین قدم برای استفاده درست از آنهاست. هدف آنها کشف توانایی های نهفته و پتانسیل های آینده فرد است، نه فقط وضعیت فعلی او و یافتن نقاط قوت ذاتی و استعدادهای خاص برای هدایت مسیر آینده (تحصیلی یا شغلی) است. استعدادیابی ورزشی (مثل تستهای دوندگی و چابکی نوجوانان)، سنجش هوشهای چندگانه (گاردنر) برای انتخاب رشته تحصیلی، آزمونهای شایستگی در استخدامهای مدیریتی و خلاق.

وی ادامه داد: ممکن است افراد بااستعدادی به دلیل اضطراب در آزمون، غربال (حذف) شوند. استعداد، بدون پشتکار و محیط مناسب، به سرنوشت تبدیل نمی شود. بسیاری از این آزمونها (به ویژه در هوش) تحت تأثیر طبقه اجتماعی - اقتصادی و زبان مادری قرار دارند. ابتدا با غربالگری، جمعیت را محدود میکنند و سپس با استعدادیابی، برای افراد انتخاب شده، مسیر رشد اختصاصی ترسیم می کنند. یادتان باشد که نتیجه این آزمون ها، برچسب نهایی نیست؛ فقط یک چراغ راهنما برای شروع یک مسیر جدید است.