آمادگی بهزیستی برای ارائه خدمات روانشناختی در مناطق درگیر جنگ

به گزارش سازمان بهزیستی کشور، سید جواد حسینی در جلسه کمیسیون اصلی فرهنگی و اجتماعی دولت که به ریاست سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و با حضور حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، زهرا بهروزآذر معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، شینا انصاری معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، عبدالکریم حسین‌پور معاون رئیس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم، الیاس حضرتی رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، علی ربیعی دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور، سیدمحمد بطحایی رئیس سازمان امور اجتماعی کشور و سید احمد موسوی رئیس بنیاد شهید برگزار شد، با اشاره به موضوع تاب‌آوری اجتماعی در ایام جنگ و پس از جنگ اظهار کرد: جامعه هدف سازمان بهزیستی حتی پیش از وقوع بحران نیز از سپر دفاعی کافی در حوزه امنیت اقتصادی برخوردار نبود. جنگ آسیب‌پذیری جدیدی ایجاد نکرد بلکه به‌عنوان یک ضریب فزاینده شکنندگی اقتصادی موجود را تشدید کرد.

وی افزود: به همین دلیل سازمان بهزیستی بلافاصله پس از پایان جنگ نخستین پیمایش ملی خود را با اتکا به دانش و توان کارشناسی درون‌سازمانی اجرا کرد تا تصویری دقیق از وضعیت جامعه هدف و پیامدهای جنگ به دست آورد.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به نتایج این پژوهش گفت: پیش از بحران نیز بخش قابل توجهی از جامعه هدف با درآمدی کمتر از ۱۰ میلیون تومان و نرخ بیکاری ۳۶ درصدی مواجه بودند بنابراین حاشیه امنیت اقتصادی آنان بسیار پایین بود در چنین شرایطی هرگونه شوک تورمی یا اختلال در درآمد، صرفاً به کاهش رفاه منجر نمی‌شود بلکه خانواده‌ها را با بحران جدی معیشتی روبه‌رو می‌کند.

حسینی ادامه داد: نتایج این پیمایش نشان می‌دهد حدود نیمی از جامعه هدف در مدت جنگ با کاهش درآمد مواجه شده‌اند و بخش قابل توجهی از آنان در تأمین نیازهای اولیه زندگی با مشکلات جدی روبه‌رو هستند مهم‌ترین پیامد اقتصادی جنگ نیز نه صرفاً کاهش درآمد بلکه افزایش همزمان و شدید هزینه‌های زندگی بوده است.

وی تصریح کرد: زمانی که بیش از ۸۰ درصد خانوارها با افزایش چشمگیر هزینه‌های زندگی مواجه می‌شوند، در حالی که درآمد آن‌ها ثابت مانده یا کاهش یافته است پدیده فشار مضاعف معیشتی شکل می‌گیرد و این شکاف خانواده‌ها را ناگزیر به حذف نیازهای اساسی کرده و وابستگی آنان به حمایت‌های دولت را افزایش می‌دهد.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به پیامدهای جنگ در حوزه سلامت گفت: علاوه بر آسیب‌های روانی ناشی از جنگ، جامعه هدف در دسترسی به خدمات درمانی، پزشکی و دارویی نیز با فشار مضاعفی روبه‌رو بوده است به همین دلیل، دولت و سازمان بهزیستی با وجود محدودیت‌های مالی، مستمری‌ها، یارانه‌ها و حق پرستاری را به شکل قابل توجهی افزایش دادند و این روند باید استمرار داشته باشد.

حسینی در ادامه با اشاره به یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پیمایش اظهار کرد: نقطه امیدبخش این پژوهش، تاب‌آوری اجتماعی جامعه است. شبکه‌های غیررسمی مانند خانواده، خویشاوندان و همسایگان در اغلب موارد توانسته‌اند انسجام و کارکرد خود را حفظ کنند. این سرمایه اجتماعی در شرایطی که منابع حمایتی رسمی محدود است به‌عنوان یک ضربه‌گیر مؤثر عمل می‌کند.

وی تأکید کرد: سیاست‌گذاران باید با توسعه مداخلات اجتماع‌محور، این شبکه‌های اجتماعی را تقویت کنند. سازمان بهزیستی نیز با اجرای طرح سلام در ۲۷۵۰ منطقه و همچنین توسعه رویکرد بانک زمان همین هدف را دنبال می‌کند و این برنامه‌ها به‌صورت کمی و کیفی گسترش خواهد یافت.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به آثار روانی جنگ بر زنان گفت: فرسایش احساس امنیت به‌ویژه در میان زنان از مهم‌ترین پیامدهای بحران‌های ناشی از جنگ است. احساس امنیت فردی و روانی بسیاری از زنان در این شرایط آسیب می‌بیند و به همین دلیل ارائه خدمات روان‌شناختی و مشاوره‌ای اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. در همین راستا تاکنون بیش از ۴۵۰ هزار نفر در طرح ملی رصد روان مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند و مداخلات تخصصی متناسب با نیاز آنان در حال انجام است.

حسینی با تشریح ظرفیت‌های سازمان بهزیستی برای مدیریت بحران اظهار کرد: بهزیستی آمادگی دارد در شرایط بحران و جنگ از طریق اورژانس اجتماعی، تیم‌های سیار خدمات روان‌شناختی، خط ملی مشاوره ۱۴۸۰، سه هزار و ۵۰۰ مرکز مشاوره و همچنین سازماندهی گروه‌های داوطلب اجتماعی، خدمات تخصصی سلامت روان را در مناطق آسیب‌دیده ارائه کند. این موضوع در جلسه کمیسیون فرهنگی و اجتماعی دولت نیز مورد تأکید همه اعضا قرار گرفت و امیدواریم بتوانیم در این زمینه وظایف خود را به بهترین شکل انجام دهیم.