«آن سوی واژه‌ها» اهمیت پنهان زبان فارسی را روایت می‌کند

زهرا غلام‌نیا، تهیه‌کننده رادیوی صدا و سیمای مرکز  فارس، درباره اثر خود در جشنواره ملی پژواک رادیو گفت: اثری که برای جشنواره ارسال کردم «آن سوی واژه‌ها» نام دارد و در قالب برنامه ترکیبی تولید شده است. موضوع اصلی این برنامه، اهمیت زبان فارسی و نقش آن در اتحاد، همدلی و نزدیکی مردم به یکدیگر است.

وی با اشاره به جایگاه زبان فارسی در هویت جمعی ایرانیان افزود: زبان فارسی برای ما بسیار مهم است، اما گاهی این اهمیت آن‌قدر نامرئی و درونی است که آن را حس نمی‌کنیم. کلمه‌ها و واژه‌هایی که هر روز به کار می‌بریم، هم عامل ارتباط ما هستند و هم باعث نزدیکی ما به یکدیگر می‌شوند. اگر روزی زبان از فرهنگ ما حذف شود، دیگر آن نزدیکی و پیوند میان مردم باقی نمی‌ماند و شاید حتی نتوان با همان معنا به ما گفت ایرانی هستیم.

این تهیه‌کننده رادیو ادامه داد: به همین دلیل سراغ این موضوع رفتم، اما برایم مهم بود که برنامه حالت مستقیم، خطی و خسته‌کننده پیدا نکند. مخاطب شاید حوصله نداشته باشد ۱۲ یا ۱۳ دقیقه فقط درباره زبان فارسی صحبت بشنود، بنابراین تلاش کردم موقعیت‌های مختلفی طراحی کنم تا راوی در هر موقعیت، نقش زبان فارسی را به شکلی متفاوت نشان دهد.

غلام‌نیا با توضیح ساختار روایی اثر «آن سوی واژه‌ها» بیان کرد: برنامه با لالایی مادر آغاز می‌شود؛ چون نخستین مواجهه کودک با زبان فارسی، شاید حتی نخستین مواجهه او با مادر، از همان لالایی شکل می‌گیرد. از آنجا، کودک بزرگ می‌شود و در موقعیت‌های مختلف زندگی قرار می‌گیرد و زبان فارسی نیز متناسب با هر مرحله، نقشی تازه پیدا می‌کند.

وی افزود: یکی از این موقعیت‌ها، ورود کودک به مدرسه و آشنایی با حروف الفبا و نوشتن است. بعد از آن، موقعیت‌های دیگری در زندگی او شکل می‌گیرد؛ از جمله رسیدن به سن تکلیف، تجربه دعا و مناسک و ارتباط‌های تازه‌ای که هر کدام با زبان و واژه‌ها معنا پیدا می‌کنند.

این تهیه‌کننده رادیو فارس با اشاره به پیوند اثر با رویدادهای معاصر عنوان کرد: در نهایت برنامه به موضوع جنگ ۱۲ روزه می‌رسد؛ جایی که کلمات و شعارها کنار هم قرار گرفتند و توانستند مردم را متحد کنند. در این بخش تلاش کردم نشان دهم واژه‌های فارسی چگونه مردم را زیر پرچم ایران، مانند یک خانواده، کنار هم جمع می‌کنند.

وی درباره انتخاب شیوه روایی این اثر گفت: برای من مهم بود که مخاطب در هر صحنه با افت‌وخیز تازه‌ای روبه‌رو شود و منتظر بماند ببیند پایان هر موقعیت چه اتفاقی خواهد افتاد. به همین دلیل اثر فقط یک توضیح درباره زبان فارسی نیست، بلکه تلاشی است برای نشان دادن حضور زبان در لحظه‌های مختلف زندگی؛ از خانه و کودکی تا مدرسه، دعا، جامعه و حتی روزهای جنگ.

غلام‌نیا درباره نقش جشنواره ملی پژواک در ارتقای آثار رادیویی نیز بیان کرد: من سال گذشته در جشنواره پژواک شرکت کردم و به نظرم جشنواره‌ها، به‌ویژه جشنواره پژواک که سطح بالاتری دارد، باعث می‌شوند تهیه‌کننده از همان مرحله ایده به فکر یک کار تازه و ناب باشد.

وی ادامه داد: وقتی برنامه‌ساز می‌داند قرار است اثرش در جشنواره‌ای جدی ارزیابی شود، تلاش می‌کند از کلیشه‌ها فاصله بگیرد. رقبای او کسانی هستند که کارهای معمولی انجام نمی‌دهند و همین مسئله برای برنامه‌ساز یک چالش ایجاد می‌کند؛ اینکه چطور می‌تواند اثرش را ارتقا دهد و به سطح بهتری برساند.

این تهیه‌کننده رادیو با اشاره به انگیزه خود در تولید «آن سوی واژه‌ها» اظهار کرد: این کار را با عشق و علاقه ساختم و امیدوارم وقتی به دست مخاطب می‌رسد یا هر جا پخش می‌شود، به دل مخاطب هم بنشیند. برای من مهم بود که اثری درباره زبان فارسی بسازم که فقط درباره کلمات حرف نزند، بلکه نشان دهد همین واژه‌ها چطور ما را به هم پیوند می‌دهند.

پنجمین جشنواره ملی پژواک رادیو با شعار «پژواک حماسه ایستادگی» و با راه‌یابی ۹۹ اثر به مرحله نهایی برگزار می‌شود و «آن سوی واژه‌ها» از مرکز فارس، از جمله آثار حاضر در این رویداد رادیویی است.