روایتی از طرح «تازهنفس» برای سازماندهی دانشآموزان کنشگر در میدان
نوجوانان، فرمانده میدان میشوند
تهران (پانا) - تعطیلی مدرسه تنها به معنای تعطیلی کلاس درس نیست؛ گاهی به معنای قطع شدن مهمترین شبکه ارتباطی نوجوانها با جامعه است. این امر، در ماههای گذشته خودش را بیشتر از همیشه نشان داد؛ زمانی که بسیاری از دانشآموزان دوست داشتند در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی نقش داشته باشند اما راهی برای حضور در میدان پیدا نمیکردند.
این مسئله، ایده شکلگیری طرح «تازهنفس» را برای مدارس صدرا به وجود آورد؛ طرحی که قرار است نوجوانان را از حالت مخاطب صرف خارج کند و آنها را به کنشگر، طراح و حتی فرمانده فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل کند. طرحی که حالا قرار است فراتر از این مدارس اجرا شود و تمام نوجوانان را به نوعی درگیر کند.
تولد «تازه نفس» در دل سه مسئله مهم
محمدمهدی مفتاح، مربی پرورشی سازمان مدارس صدرا میگوید: ایده «تازهنفس» از دل سه مسئله اساسی متولد شد. اولین مسئله، کاهش ارتباط مدارس با دانشآموزان بود. مدرسه مهمترین پایگاه اتصال نوجوانان با بدنه جامعه است و محدودیتهایی که در مقاطعی، این ارتباط را تا حد زیادی کاهش داد.
به عنوان مثال، در جنگ تحمیلی سوم و با مجازی شدن مدارس، بسیاری از نوجوانان به دنبال آن بودند که بتوانند کاری انجام دهند و کمکرسانی کنند اما با مجموعه خاصی، هیأتی یا کانونی در ارتباط نبودند و همین امر، سنگ بنای این طرح شد تا زمینهای فراهم شود که نوجوانان بتوانند به واسطه ارتباطاتی که با مراکز مختلف برقرار میکنند در مواقع لزوم به کمک بیایند و به اصطلاح میدانداری کنند و از ظرفیتهای جوانی خود برای مدیریت اوضاع استفاده کنند.
دومین مسئله، سرگردانی دانشآموزان بود. خیلی از نوجوانان تمایل داشتند در اتفاقات و فعالیتهای اجتماعی حضور پیدا کنند، اما چون ارتباط مستقیمی با هیئتها، کانونها و مجموعههای مردمی نداشتند، امکان کنشگری مؤثر را از دست میدادند. مسئله سوم هم کمبود نیروی انسانی در میدان بود؛ موضوعی که در مواکب، کارگاهها و فعالیتهای فرهنگی کشور بیش از گذشته احساس میشد. همین سه مسئله باعث شد ایده «تازهنفس» شکل بگیرد؛ بستری که قرار است نوجوانان، مدارس، هیئتها، کانونها و مساجد را به یکدیگر متصل کند.
نوجوانها چطور وارد میدان میشوند؟
«تازهنفس» یک بستر مشارکت اجتماعی نوجوانان است و به عنوان نسخهای متناسب با نیازهای نوجوانان توسعه داده شده است. دانشآموزان میتوانند در این فضا که در قالب یک فضای وب اپ طراحی شده، اعلام آمادگی کنند، توانمندیهای خود را ثبت کرده و به پایگاههای فعال شهر خود متصل شوند؛ پایگاههایی که میتوانند مدرسه، مسجد، هیئت یا کانونهای فرهنگی باشند.
در این میان، مدارس صدرا هم نقش میزبان و بانی طرح را ایفا کرده و علاوه بر دانشآموزان خود، پذیرای نوجوانان دیگر شهر میشوند و دانشآموزان از سراسر کشور میتوانند از طریق این شبکه به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی متصل شوند و نقش کنشگری خود را در میدان ایفا کنند.
سه مأموریت برای ساخت یک شبکه نوجوانی
سه مأموریت اصلی برای این شبکه تعریف شده است؛ شناسایی نوجوانان مستعد، ایجاد ارتباط بین آنها و ظرفیتهای موجود در جامعه و در نهایت، سازماندهی آنها در عملیاتهای مشترک فرهنگی و اجتماعی. اما مهمترین اولویتی که در این دوره دنبال میشود، توانمندسازی نوجوانان است؛ موضوعی که طی آن، رویدادهای آموزشی این طرح قرار است از اواخر مرداد و اوایل شهریورماه به صورت استانی، ملی و ترکیبی از آموزش حضوری، مجازی و محتوای آفلاین آغاز شود.
دورههایی فراتر از کلاس درس
به گفته مفتاح، هدف این طرح که نمونه مشابه دیگری ندارد، ارائه آموزشهای درسی به دانشآموزان نیست بلکه قرار است نوجوانها یاد بگیرند چگونه مسئلههای شهر و محیط پیرامون خود را شناسایی کنند، برای آنها راهحل ارائه دهند، تیم تشکیل داده و فعالیتهایشان را گسترش دهند.
درواقع، هدف نهایی این است که شبکهای از نوجوانان توانمند در سراسر کشور شکل گیرد که بتوانند در سال تحصیلی آینده، خودشان طراح عملیاتهای فرهنگی باشند و مسئولیت فعالیتها را از مرحله طراحی تا اجرا برعهده بگیرند.
سه گام برای توانمندسازی نوجوانها و ساخت یک کنشگر
برای آموزش این دانشآموزان، سه سطح آموزشی در نظر گرفته شده است. لایه اول، آموزشهای بینشی و هویتی است؛ آموزشهایی درباره نقش نوجوانان در جامعه، هویت ایرانی و جایگاه آنها در فضای انقلاب.
لایه دوم به مهارتهای نرم اختصاص دارد؛ مهارتهایی مانند حل مسئله، خلاقیت، ایدهپردازی، راهبری و مدیریت تیم. در لایه سوم هم نوجوانان باید آنچه را یاد گرفتهاند در میدان واقعی آزمایش کنند؛ از طراحی راهحل گرفته تا اجرای فعالیتها در کنار هممدرسهایها و همشهریهایشان.
اولین تجربه میدانی غدیر تا محرم
مفتاح میگوید: نخستین فعالیتهای اجرایی طرح «تازهنفس» همزمان با عید غدیر آغاز شد. برای این مناسبت، بستهای شامل ۲۴ ایده عملیاتی طراحی کردیم که نوجوانان میتوانستند در اجرای آنها مشارکت کنند. این بستهها از برپایی موکب و دیوارهای تعاملی گرفته تا پویشهای همدلی را شامل میشد و محتوای لازم برای اجرای هر کدام هم در اختیار دانشآموزان قرار گرفت که باعث مشارکت شمار زیادی از نوجوانان شد.
یک شب هیأت در دست نوجوانها
در ایام محرم، طرح «تازهنفس» جایش را به «تازهنفس حسینی» داده و قرار است با همکاری جامعه ایمانی مشعر (حلقهای دوستانه برای حضور هیأتهای کشور) اجرا شد. ایده اصلی این بود که در شب ششم محرم، همزمان با شب حضرت قاسم، بخشی از اداره هیأتها به نوجوانان سپرده شد تا آنها نقش فعالتری در برگزاری مراسم ایفا کنند.
در این طرح، نوجوانها در بخشهای مختلف از جمله فضاسازی هیأت، اجرای برنامهها و مدیریت بخشهایی از مراسم مشارکت کردند. به گفته مفتاح، استانهای اردبیل، اصفهان، خراسان رضوی و تهران از جمله استانهایی بودند که مشارکت قابل توجهی در این طرح داشتند و مورد استقبال نوجوانان قرار گرفت.
مسیرهای دوگانه برای مشارکت نوجوانان
در طرح «تازهنفس»، دو مسیر برای مشارکت نوجوانان تعریف شده است؛ یا برخی مجموعهها مانند مدارس، هیأتها، کانونها و مساجد میتوانند به عنوان «میزبان» فعالیت کنند و ظرفیتهای خود را در اختیار نوجوانان قرار دهند و برخی دیگر هم میتوانند هستههای دانشآموزی فعال خودشان را وارد این شبکه کنند تا نقش راهبر و سازماندهنده را بر عهده بگیرند.
برنامه تهران تا مشهد برای مراسم تشییع
نکتهای که وجود دارد، این است که فعالیتهایی که در طرح «تازهنفس» انجام میشود، قرار نیست به همینجا ختم شود. مفتاح معتقد است: برای مراسم وداع و تشییع رهبر شهید هم طرح برنامهای کردهایم تا نوجوانان بتوانند در آن ایفای نقش کنند و مدیریت برخی فضاها را برعهده بگیرند. به عبارتی، در حال برنامهریزی برای سازماندهی نوجوانان در تهران، قم و مشهد هستیم تا در قالب گروههای خدمترسان، راهنمای زائر، در مدیریت موکبها و فعالیتهای فرهنگی ایفای نقش کنند.
همچنین برای مسیر حرکت دانشآموزان از استانهای مختلف به این شهرها، بستههای محتوایی ویژهای طراحی شده تا خود مسیر سفر هم به یک تجربه آموزشی و تربیتی تبدیل شود. در کنار این برنامهها، حدود ۲۰ نقش و مأموریت مختلف هم برای نوجوانان تعریف شده تا هر دانشآموز بتواند متناسب با توانایی و علاقه خود، مسئولیتی را برعهده بگیرد.
ارسال دیدگاه