عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی در گفتوگو با پانا مطرح کرد؛
لزوم توجه ایران به ظرفیت اقتصادی عراق/ چالش گروههای مقاومت در عراق
تهران (پانا) - عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی بیان کرد: عراق به دلیل نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات منطقهای و نیازهای اقتصادی، ظرفیت بزرگی برای همکاری دارد، اما برای استفاده از این فرصت نیازمند شناخت دقیقتر از بازار عراق و برنامهریزی اقتصادی هدفمند هستیم.
یحیی شهریاری، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی در گفتوگو با خبرنگار پانا با اشاره به تحولات سیاسی عراق، گفت: ساختار سیاسی عراق پس از سقوط صدام بر پایه یک توافق سیاسی میان گروههای مختلف شکل گرفت؛ به این صورت که ریاستجمهوری به کردها، نخستوزیری به جریان شیعه و ریاست مجلس به اهل سنت غیرکرد واگذار شد.
وی با اشاره به انتخابات پارلمانی اخیر عراق اظهار کرد: کاهش میزان مشارکت و کنارهگیری جریان صدر از انتخابات باعث شد هیچ جریان سیاسی نتواند به تنهایی اکثریت لازم برای تشکیل دولت را به دست آورد و در نتیجه روند تشکیل دولت به سمت ائتلافهای سیاسی رفت.
شهریاری افزود: در چنین شرایطی، چارچوب هماهنگی شیعی تلاش کرد اکثریت لازم برای معرفی نخستوزیر را ایجاد کند، اما اختلافات داخلی و فشارهای بیرونی باعث شد این روند با چالش مواجه شود.
آمریکا از خلأ سیاسی عراق استفاده کرد
عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی با اشاره به نقش آمریکا در تحولات اخیر عراق گفت: آمریکا بهعنوان یک بازیگر خارجی که حضور پررنگی در عراق دارد، از شرایط موجود استفاده کرد و با ابزارهایی مانند تهدید به تحریم و فشار اقتصادی، در روند تصمیمگیری سیاسی عراق اثر گذاشت.
وی ادامه داد: درباره برخی گزینههای نخستوزیری از جمله نوری المالکی، آمریکا به صورت آشکار اعلام کرد که با انتخاب او مخالف است و حتی از پیامدهای سنگین چنین انتخابی سخن گفت؛ زیرا سابقه سیاسی و روابط منطقهای او برای آمریکا مطلوب نبود.
شهریاری عنوان کرد: در نهایت فردی بهعنوان نخستوزیر عراق انتخاب شد که سابقه طولانی سیاسی نداشت و بیشتر با فعالیتهای اقتصادی و تجاری شناخته میشد؛ موضوعی که نشان میدهد شرایط سیاسی عراق تحت تأثیر عوامل مختلف داخلی و خارجی قرار گرفته است.
اقتصاد تکمحصولی عراق؛ مهمترین نقطه ضعف بغداد
این استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت اقتصادی عراق تصریح کرد: مشکل اصلی عراق فقط اختلافات سیاسی نیست، بلکه وابستگی شدید اقتصادی این کشور به نفت است. امروز حدود ۹۹ درصد صادرات عراق را محصولات نفتی و معدنی مرتبط با انرژی تشکیل میدهد و عملا اقتصاد این کشور به یک محصول وابسته شده است.
این تحلیلگر مسائل غرب آسیا افزود: وقتی کشوری تقریبا تمام درآمد صادراتی خود را از یک محصول به دست میآورد، هرگونه فشار یا تحریم علیه همان محصول میتواند کل نظام اقتصادی و حتی سیاسی آن کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
شهریاری ادامه داد: آمریکا با استفاده از همین نقطه ضعف میتواند فشار وارد کند؛ زیرا عراق به جز نفت، سبد صادراتی متنوعی ندارد و جایگزین کردن این درآمد برای آن بسیار دشوار است.
رابطه عراق و چین؛ وابستگی متقابل اما نامتوازن
وی درباره روابط اقتصادی عراق و چین گفت: چین امروز یکی از بزرگترین خریداران نفت عراق است، اما این رابطه بیشتر در قالب فروش نفت عراق و واردات کالا از چین تعریف میشود و میزان سرمایهگذاری چین در عراق به دلیل ریسک سیاسی بالا، محدودتر از برخی کشورهای منطقه است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی افزود: این رابطه برای عراق اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش قابل توجهی از درآمدهای صادراتی این کشور از بازار چین تأمین میشود، اما برای چین این میزان تجارت در مقایسه با حجم اقتصاد و تجارت جهانی آن رقم تعیینکنندهای نیست.
ظرفیتهای اقتصادی عراق فراتر از نفت است
شهریاری با بیان اینکه عراق ظرفیتهای اقتصادی دیگری نیز دارد، گفت: این کشور در حوزههایی مانند کشاورزی، دامپروری و صنایع پاییندستی انرژی ظرفیت بالایی دارد، اما وابستگی به نفت باعث شده این بخشها کمتر مورد توجه قرار بگیرند.
وی ادامه داد: عراق میتواند با توسعه صنایع پاییندستی نفت، پتروشیمی، کشاورزی و تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر، از وضعیت تکمحصولی فاصله بگیرد.
لزوم توجه ایران به ظرفیت اقتصادی عراق
شهریاری با اشاره به روابط ایران و عراق اظهار کرد: عراق به دلیل نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات منطقهای و نیازهای اقتصادی، ظرفیت بزرگی برای همکاری دارد، اما برای استفاده از این فرصت نیازمند شناخت دقیقتر از بازار عراق و برنامهریزی اقتصادی هدفمند هستیم.
وی افزود: متأسفانه در حوزه شناخت علمی و مطالعات راهبردی درباره اقتصاد سیاسی عراق، نیاز به کار بیشتری وجود دارد و باید توجه بیشتری به این کشور همسایه شود.
چالش گروههای مقاومت و ساختار سیاسی عراق
عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی درباره وضعیت گروههای مقاومت در عراق نیز گفت: یکی از چالشهای مهم عراق، وجود شکاف میان برخی نیروهای سیاسی، نظامی و ساختار رسمی دولت است و این مسئله در شرایط مختلف میتواند بر تصمیمات داخلی این کشور اثرگذار باشد.
وی خاطرنشان کرد: تحولات آینده عراق به میزان زیادی به توان این کشور برای حل اختلافات داخلی، کاهش وابستگی اقتصادی و ایجاد یک ساختار تصمیمگیری مستقلتر وابسته است.
خبرنگار: محدثه رمضانی
ارسال دیدگاه