سیمرغ، درمانگر اسطوره‌ای یا نماد طب کهن؟

 به گزارش مؤسسه فرهنگی و مطالعاتی بزرگمهر حکیم، چهل‌ونهمین نشست تخصصی شاهنامه‌پژوهی، با محوریت بررسی ابیات مربوط به تولد رستم، و با حضور جمعی از پژوهشگران به دبیری دکتر محمد رسولی در سالن این مؤسسه برگزار شد، و بخش‌هایی از شاهنامه فردوسی با تمرکز برخی دیدگاه‌های نو و بحث‌برانگیز درباره نمادها و روایت‌های شاهنامه مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفت.

در جریان نشست، دکتر هوشنگ طالع با این تأکید که سیمرغ در شاهنامه را نمی‌توان صرفاً یک پرنده افسانه‌ای دانست، آن را واجد کارکردی نمادین در حوزه دانش و طب در ایران باستان دانست.

در ادامه، دکتر محمد رسولی ضمن تأیید این نگاه، سیمرغ را در روایت شاهنامه، شخصیتی دانست که نقش راهنما و درمانگر برای زال و رستم ایفا می‌کند و در بستر داستان، واجد جایگاهی فراتر از یک موجود اسطوره‌ای صرف است.

او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیچیدگی‌های برخی روایت‌های شاهنامه گفت: برخی بخش‌های شاهنامه هنوز نیازمند زمینه‌سازی‌های پژوهشی بیشتری هستند و نمی‌توان همه لایه‌های معنایی آن را به‌صورت کامل و آشکار بیان کرد.

رسولی در تحلیل داستان زایش رستم، با اشاره به نمادها و تصاویر به‌کاررفته در متن شاهنامه، این بخش را دارای لایه‌های چندگانه و رازآلود توصیف کرد و افزود: برخی نشانه‌ها در متن، قابلیت تفسیرهای متفاوت و میان‌رشته‌ای را ایجاد می‌کند.

وی همچنین درباره بیت، بدان کار نظاره بود یک جهان، با اشاره به اهمیت اجتماعی و روایی این بخش از شاهنامه، آن را نشانه‌ای از گستره توجه جمعی به رخدادهای اسطوره‌ای در فرهنگ ایرانی دانست.

در بخش دیگری از نشست، او با اشاره به استمرار برخی مفاهیم فرهنگی در طول تاریخ ایران، به تداوم عناصر زبانی و آیینی در ادبیات فارسی پرداخت و این پیوستگی را یکی از ویژگی‌های مهم فرهنگ ایرانی عنوان کرد.

نشست‌های شاهنامه‌پژوهی تخصصی به‌صورت ماهانه برگزار می‌شود. که طی سال‌های اخیر با استقبال علاقه‌مندان حوزه ادبیات حماسی و پژوهشگران مواجه بوده است.