امنیت ملی بدون امنیت محیط‌زیست ممکن نیست/ ارائه گزارش اقدامات دولت چهاردهم در هفته محیط‌زیست

به گزارش پانا، شینا انصاری در نشست خبری هفته محیط‌زیست با اشاره به شرایط ویژه کشور در یک سال گذشته اظهار کرد: ایران طی این مدت دو جنگ تحمیلی را تجربه کرده که علاوه بر خسارات انسانی و زیرساختی، آسیب‌های جدی به عرصه‌های طبیعی، منابع زیستی و زیرساخت‌های محیط‌زیستی وارد کرده است؛ که شامل آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی تا آسیب به پاسگاه‌های محیط‌بانی در ۱۳ استان کشور است.

وی افزود: محیط‌زیست صرفاً یک موضوع تخصصی نیست بلکه مستقیماً با امنیت ملی گره خورده است؛ بدون آب سالم، هوای پاک، خاک حاصلخیز و تنوع زیستی پایدار، امنیت پایدار نیز وجود نخواهد داشت.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست از تصویب برنامه جامع مقابله با گردوغبار در هیأت وزیران خبر داد و گفت: اجرای اقدامات عملیاتی در کانون‌های بحرانی آغاز شده است. همچنین از ارائه پیشنهاد تشکیل یگان ویژه اطفای حریق جنگل‌ها به دولت خبر داد که در دستور کار قرار دارد.

انصاری تصریح کرد: حتی در دوران جنگ، پایش کیفیت هوا در کشور یک روز هم متوقف نشد. طی ۲۲ ماه گذشته نیز ۱۴ جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا برگزار شده است. شامل تأمین ۴۲۱ میلیون لیتر سوخت برای نیروگاه‌ها انجام شده، ۱۲ قرارداد جمع‌آوری گازهای مشعل اجرایی شده است. 

وی ادامه داد: روزانه حدود ۱۰ میلیون مترمکعب گاز مشعل کاهش یافته، ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده اسقاط شده، پروژه منشأیابی ذرات معلق تهران با همکاری دانشگاه‌ها آغاز شده است. 

انصاری با اشاره به پایش مستمر منابع آب سطحی و زیرزمینی گفت: تاکنون ۱۸ تالاب سند مالکیت دریافت کرده‌اند. تکمیل پهنه زیست‌محیطی سواحل مکران، تهیه اطلس زیست‌بومی دریای خزر، پایش مستمر خلیج فارس و دریای عمان در دوران جنگ. 

مدیریت پسماند و اقتصاد چرخشی

وی از برگزاری ۹ جلسه کارگروه ملی مدیریت پسماند خبر داد و افزود: آیین‌نامه‌های مرتبط با مدیریت پسماند گردوغبار، ارزش‌گذاری اقتصادی اکوسیستم‌ها، ارزیابی اثرات محیط‌زیستی به تصویب دولت رسیده است. رویکرد سازمان محیط زیست حرکت به سمت بازیافت، بازچرخانی و اقتصاد چرخشی برای توسعه اشتغال سبز است.

تنوع زیستی؛ ۹۷ اقدام ملی

انصاری اعلام کرد: مرجعیت ملی کنوانسیون تنوع زیستی به سازمان حفاظت محیط‌زیست واگذار شده و برنامه جامع تنوع زیستی با ۹۷ اقدام مشخص تدوین شده است. تعداد مناطق تحت مدیریت به ۳۳۰ منطقه افزایش یافته پروژه‌های حفاظت مشارکتی در ۴۴۰ هزار هکتار زیستگاه یوز آسیایی در حال اجرا است. ایمن‌سازی کریدورهای یوز ادامه داردو بانک ژن حیات‌وحش توسعه یافته و نقشه پراکنش گونه‌های شاخص نهایی شده است. 

پیام هفته محیط‌زیست

انصاری تأکید کرد: هیچ سیاست محیط‌زیستی بدون مشارکت مردم پایدار نخواهد بود و عبور از بحران‌های پیچیده زیست‌محیطی نیازمند گفت‌وگو و توافق اجتماعی است. امنیت ملی بدون امنیت محیط‌زیست ممکن نیست و حفاظت از طبیعت میراثی بین‌نسلی است که نیازمند همبستگی اجتماعی است.

رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست در پاسخ به پرسشی درباره میزان آلودگی ناشی از بمباران‌ها و انفجار انبارهای سوخت در تهران بیان کرد: بخش عمده آلودگی ایجاد شده در روزهای جنگ مربوط به انفجار انبارهای سوخت در تهران و کرج بود. در همان چند روزی که این حادثه رخ داد، آلاینده شاخص دی‌اکسید گوگرد بود و داده‌ها و آمار مربوط به آن نیز ثبت شده است.

انصاری توضیح داد: با وجود این رخدادها، کیفیت کلی هوای تهران در بازه زمانی جنگ به دلیل شرایط جوی، وزش باد و بارندگی نسبتاً مناسب بود و آلودگی ایجاد شده نیز طی چند روز کاهش یافت. در این مدت علاوه بر پایش کیفیت هوا، نمونه‌برداری از ترکیبات آلی فرار، منابع آب و خاک اطراف مناطق آسیب‌دیده نیز انجام شد.

وی ادامه داد: در برخی نمونه‌ها افزایش بعضی عناصر مانند کلسیم مشاهده شد که ناشی از آوار و نخاله‌های ناشی از انفجارها بود، اما با گذشت زمان روند آلودگی کاهش پیدا کرد.

آلودگی در مناطق صنعتی

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به پایش‌های انجام شده در مناطق صنعتی گفت: در مناطقی مانند عسلویه و ماهشهر نیز به دلیل برخی حوادث صنعتی پایش‌های محیط‌زیستی انجام و نمونه‌برداری‌های لازم صورت گرفت. 

مستندسازی خسارات جنگ

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: مستندسازی علمی خسارات جنگ ۱۲ روزه به پایان رسیده و برای پیگیری حقوقی به معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری ارسال شده است. مستندسازی جنگ رمضان نیز در حال انجام است. همچنین در حال تدوین برنامه درسی ملی محیط‌زیست برای ورود به نظام آموزشی کشور و اضافه شدن سه عنوان درس محیط‌زیستی به آموزش‌های عمومی کارکنان دولت هستیم. 

وی تاکید کرد: حتی اگر غرامتی دریافت نشود، این برآوردها به کشور کمک می‌کند بداند محیط‌زیست چه میزان خسارت متحمل شده است.

جنگ و تأثیر بر تلاش‌های جهانی اقلیم

انصاری با اشاره به پیامدهای جهانی جنگ‌ها در حوزه محیط‌زیست گفت: جهان در قالب کنوانسیون تغییر اقلیم تلاش می‌کند ردپای کربن کشورها و مصرف سوخت‌های فسیلی را کاهش دهد، اما وقوع جنگ می‌تواند این تلاش‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. رخدادهای نظامی علاوه بر تهدید سلامت شهروندان و ایجاد آلودگی‌های محیطی، می‌توانند روند کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در سطح جهانی را نیز مختل کنند.

قوانین محیط‌زیستی در بازسازی نادیده گرفته نمی‌شود

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در پاسخ به پرسشی درباره احتمال کاهش سختگیری‌های محیط‌زیستی در دوره بازسازی پس از جنگ گفت: چارچوب فعالیت‌های سازمان بر اساس قوانین بالادستی تعیین می‌شود و عدول از این قوانین امکان‌پذیر نیست. در دوره پساجنگ، بازسازی و احیای مناطق آسیب‌دیده، پاکسازی آلودگی‌های نفتی و ترمیم زیرساخت‌های محیط‌زیستی در اولویت قرار دارد. موضوعاتی مانند مدیریت فلرینگ، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش آلودگی صنایع از جمله تکالیف برنامه هفتم توسعه است که باید با جدیت ادامه یابد.

وی با اشاره به برآورد خسارات محیط‌زیستی جنگ اخیر تصریح کرد: ارزیابی خسارات زیستگاه‌های طبیعی در جنگ ۱۲ روزه با همکاری دانشگاه‌ها انجام شده و تلاش شده برای نخستین‌بار این خسارات با اعداد و برآوردهای اقتصادی دقیق مستند شود. 

تغییر اقلیم و مدیریت آب

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به پیامدهای تغییر اقلیم عنوان کرد: پدیده‌هایی مانند سیل، بارش‌های شدید و خشکسالی دو روی یک سکه تغییر اقلیم هستند و کشور باید برای هر دو سناریو برنامه‌ریزی داشته باشد. مدیریت بهینه منابع آب، اصلاح الگوی کشت متناسب با اقلیم و همکاری میان دستگاه‌های مختلف از الزامات اجرای برنامه‌های ملی در حوزه امنیت غذایی و سازگاری با تغییر اقلیم است.