یادداشت/

از شیشه چه می دانید

خبرگزاری پانا: دی مت آمفتامین هیدروکلرید یا به زبان عامیانه شیشه، یک ماده ترکیبی و مصنوعی قدرتمند،اعتیاد آور و محرک است.

کد مطلب: ۱۳۹۳۳
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرگزاری پانا،شیشه معروفترین و مهمترین ماده اعتیاد آور گروه شبه آمفتامین در کشور است. افراد شیاد این ماده را در ایران با عنوان نشئه آور بدون اعتیاد تبلیغ می کنند، ولی این طور نیست. متأسفانه از این ماده در ترکیب داروهای لاغری دست ساز استفاده می کنند.این ماده بسیار اعتیاد آور و نسبت به دیگر آمفتامین ها از نظر اجتماعی، عاطفی، روانی و حتی تحرکی آسیب بیشتری به فرد وارد می کند.
افرادی که به دنبال تنوع هستند به این ماده رو می آورند. شیشه تقریباً همان خواص اکستازی را دارد با این تفاوت که اکستازی اغلب به صورت قرص و خوراکی استفاده می شود، اما شیشه به صورت تدخینی، خوراکی، تزریقی و مشامی قابل استفاده می باشد.
شیشه، اثری ترکیبی از توهم زایی و تحرک بخشی دارد و سیستم مرکزی اعصاب را تحریک کرده و باعث تحریک سیستم سمپاتیک به همراه تعریق، گشادی مردمک چشم و در مجموع، کنش های شدید رفتاری می شود. به عقیده متخصصان بر خلاف مخدرهای افیونی مانند تریاک که عموماً استعمال کننده را به سمت سکون و کندی حرکت می برند شیشه، فرد را به سمت پر تحرکی و رفتارهای خشونت آمیز سوق می دهد.
مصرف شیشه باعث افزایش انرژی، پر فعالیتی، بی خوابی، افزایش تمرکز، بالا رفتن درک و حس اعتماد به نفس می شود و به خاطر همین اثرات است که بیشترین مصرف کننده شیشه افراد سنین ۱۸ تا ۳۵ سال می باشند.
علائم اولین مصرف این ماده می تواند خفیف (افزایش ضربان قلب، فشار خون بالا، اضطراب، پرخاشگری) تا شدید (بالا رفتن درجه حرارت بدن، فعالیت بیش از حد عضلانی و تخریب بافت عضلانی، تشنج، کما) و در نهایت می تواند به مرگ، منجر شود.
اگر فرد معتاد به این ماده روانگردان شانس بیاورد و دچار جنون و توهم نشود، افسردگی های شدیدی گریبان گیرش می شود که کنار آمدن با آن تقریباً محال است.

شکل ظاهری

کریستال ، شبیه شیشه ای که خرد و پودر شده و یا تکه های ریز یخ و یا خرده های ریز نبات است و به رنگ های سفید، شفاف و زرد یافت می شود.

نام های متداول

این ماده به اسامی یخ، مت، گلس، تینا، آیس، شیشه و کریستال شناخته شده است.
فرمول و ترکیبات شیمیایی

کریستال در واقع دی مت آمفتامین هیدروکلرید است که از خانواده ی آمفتامین ها است و یک ماده محرک که اعتیاد آور است که مغز و سیستم عصبی را به شدت تحریک می کند و از نظر شیمیایی اثر آن از سایرآمفتامین ها بیشتر است. این ماده در لابراتوارهای غیر قانونی به نام آشپزخانه ساخته می شود.
مت آمفتامین از تبدیل افدرین یا دی- پسودوافدرین در حضور فسفر قرمز توسط اسید هیدرویودیک یا توسط سدیم یا لیتیم در مایع غلیظ آمونیاک به دست می آید.


عوارض مصرف

این ماده اثرات توهم زایی و محرکی را با هم ایجاد می کند.
کریستال یا شیشه محرک بسیار قوی است که فعالیت های سیستم عصبی مرکزی را سرعت می دهد.
اثرات مت آمفتامین بسیار شبیه کوکائین است، به جز اینکه این اثرات، مدت بسیار بیشتری طول می کشد. مت آمفتامین برای مدت طولانی تری در مغز باقی می ماند، و برای همین، اثرات محرکی آن طولانی تر است.
۱- تحمل یا تولرانس در افراد که به مدت طولانی این ماده را مصرف می کنند، به وجود می آید و این امر به این معناست که آنها هر بار برای رسیدن به اثرات قبلی باید مقادیر بیشتری از این ماده را مصرف کنند که به اعتیاد می انجامد.
۲- مصرف دوزهای بالای این ماده به بروز رفتارهای خشونت آمیز، اضطراب، اغتشاش شعور، بی خوابی و کاهش وزن می انجامد.
۳- مت آمفتامین باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون می شود که می تواندبه سکته مغزی و مرگ منجر شود.
۴- از سایر عوارض این ماده می توان به تشنج، مشکلات تنفسی، بی نظمی ضربان قلب، و بی اشتهایی مفرط اشاره کرد.
۵- مصرف دراز مدت مت آمفتامین ممکن است به ابتلا به روان پریشی با علائم پارانویا یا بدگمانی، اختلال خلقی، هذیان فکری و توهمات ادراکی هم منتهی شود. برای مثال معتادان به این ماده ممکن است احساس کنند حشراتی روی پوست آنها می خزند (مانند حالتی که در مصرف کوکائین دست می دهد)، و در نتیجه پوست شان را تا حدی بخارانند که دچار زخم های باز و عفونت شود.
۶- یک مشکل دیگر در میان مصرف کنندگان این ماده عارضه دهانی مت (meth mouth) است. بسیاری از مصرف کنندگان دچار پوسیدگی دندان می شوند، که علت دقیق آن روشن نیست، اما تصور می شود به علت کاهش جریان خون لثه ها، خشکی دهان و کاهش ترشح بزاق و اسیدی بودن شیشه ایجاد شود.
۷- مت آمفتامین باعث آزاد شدن ناگهانی واسطه شیمیایی دوپامین از مغز می شود که در صورت ادامه مصرف بعد از مدت طولانی علایم بدخلقی و افسردگی و همچنین علایم اختلال حرکتی مثل پارکینسون در فرد ظاهر می شود.
مصرف مداوم و دراز مدت شیشه موجب سوء ظن و توهم، خشونت، کاهش شدید قوه حافظه، توهم های شنوایی و بینایی شده و افسردگی و جنون آنی و بسیاری از اختلالات روانی را به دنبال دارد.
مصرف شیشه شخص را در وضعیتی قرار می دهد که تمایل به درمان ندارد و شاید این عارضه بدترین تأثیر این مواد محرک بر مغز باشد.
از مهمترین عوارض طولانی مدت مصرف شیشه ،جوش های صورت، کوچک شدن بیضه هاو تضعیف قوای جنسی می باشد.

برخی از تأثیرات فیزیکی معمول ناشی از استعمال کریستال:

○ خشکی دهان
○ افزایش سرعت تنفس
○ سردرد، سرگیجه و حالت تهوع
○ تعرق بیش از اندازه بدن
○ بالا رفتن فشار خون
○ بالا رفتن حرارت بدن
○ تپش قلب
○ خشکی، سوزش و ترک لب ها
○ بزرگ شدن مردمک چشم
○ سیاهی رفتن چشم
○ لرزش دست ها و انگشتان
○ قفل شدن فک ها
تأثیرات رفتاری و روانی

عدم تعادل رفتاری در اولین مصرف شیشه، ممکن است از ۱۲ تا ۴۸ ساعت باقی بماند و فرد در این مدت به کارهایی دست بزند که هرگز در حالت طبیعی مرتکب آنها نمی شد، اما وقتی مصرف طولانی شود، علائم بیماری های روانی مانند توهم، پرخاشگری و سوءظن در فرد ظاهر خواهد شد که ممکن است به جنایت منجر شود.

برخی از تأثیرات رفتاری و روانی معمول ناشی از استعمال کریستال بدین قرار است:

○ افزایش فعالیت های فیزیکی
○ نوعی حالت سرخوشی
○ ناآرامی و دلواپسی، هراس و اضطراب ،سوءظن همراه با توهم
○ رفتارهای پرخاشگرانه و حمله های ناگهانی
○ بی خوابی شدید
○ پرچانگی، تکرار حرف ها
○ تغییر ناگهانی در رفتار و گفتار و اختلال در درک
○ ایجاد بیماری روانی شبیه اسکیزوفرنی، توهمات بینایی و شنوایی، بدبینی و پرخاشگری
○ توهم به ویژه توهم پرواز

انرژی زایی

انرژی زایی شیشه، کاذب و بسیار خطرناک است. فرد پس از مصرف تا حدود ۷۲ ساعت به شدت بی خواب می شود و نیاز بدن به انرژی به حدی افزایش می یابد که ممکن است بافت های حیاتی بخصوص کبد وکلیه ها آسیب ببینند.

اثر بر مغز

اثر تحریکی شیشه بر مغز بسیار شدید است، مصرف شیشه با بالا بردن غلظت نوروترنسمیترهای سیستم اعصاب مرکزی به ویژه دوپامین، مغز را تحریک می کند.
مت آمفتامین یک محرک سایکوموتور بسیار قوی است. شیشه به قدری قوی است که حتی پس از فرو نشستن فلاش اولیه، مغز را در حالت آماده باش نگه می دارد. پس از حدود ۱۲ ساعت مغز از دوپامین تخلیه و اگر شخص دوباره شیشه استفاده نکند، دچار افسردگی وحشتناکی می شود.
شیشه اثرات نوروتوکسیک هم دارد و سلول های مغزی ترشح کننده دوپامین و سروتونین را تخریب می کند. بنابرین با گذشت زمان مقدار دوپامین مغز کاهش می یابد و حالتی چون بیماری پارکینسون اتفاق می افتد. آسیب مغزی ایجاد شده توسط مت مشابه تغییرات ایجاد شده در آلزایمر، سکته مغزی و صرع است.


مسمومیت و اووردوز

استفاده دوز بالای کریستال می تواند موجب آسیب مهلک قلبی و مغزی و در نهایت مرگ شود.
نشانه های مصرف بیش از حد و مسمومیت این ماده عبارتند از :
○ از دست دادن هوشیاری و اغما.
○ تنفس سریع.
○ تشنج و انقباضات عضلانی غیر قابل کنترل.
○ گرمای بیش از حد بدن.
○ ضربان قلب سریع یا نامنظم.
○ درد قفسه سینه.
خطر اووردوز با مت آمفتامین در افرادی که چند ماده را هم زمان مصرف می کنند، به شدت افزایش می یابد به خصوص ترکیب مت آمفتامین با الکل، اکستازی یا ویاگرا خطرناک است.

وابستگی

شیشه ماده ای است که وابستگی روانی آن بیشتر از وابستگی جسمی است. بلافاصله بعد از مصرف حالتی در فرد ایجاد می شود که افراد به سرعت وابستگی پیدا می کنند و مجبورند هر روز مقدار مصرف را زیاد کند.
خیلی از کسانی که کریستال مصرف می کنند این ماده را وابسته کننده توصیف می کنند. مصرف کنندگان این ماده در ابتدا تشویق می شوند کمی از این ماده را همراه داشته باشند تا در مواقع ناگهانی به دادشان برسد. با توجه به ماهیت وابسته کننده این ماده، فرد از لحاظ روانی و فیزیکی به آسانی به آن وابسته می شود.
مصرف کنندگان این ماده در ابتدای مصرف گاه تا ۷۲ ساعت حتی یک دقیقه هم نمی خوابند. در این مدت توهم شدید و خیره شدن به یک نقطه خاص برای چندین ساعت و همین طور رفتارهای بی پروا، از حالات نشئگی این ماده محسوب می شود. یکی از مصرف کنندگان شیشه پس از مصرف با توجه به توهم شدید به تصور پرواز، خود را از پنجره ساختمان چند طبقه به پایین پرتاب کرد.
پس از محو شدن اثر این ماده شخص مصرف کننده طوری احساس خستگی و کوفتگی می کند که ممکن است حدود ۴۸ ساعت به صورت پیوسته خواب باشد و پس از بیداری دچار سردردهای شدید، بی قراری، لرزش و حرکات غیر عادی اعضاء بدن (مثل دست و سر) می شود. ممکن است افراد برای از بین بردن این حالت دوباره مصرف کنند و مانند سوء مصرف سایر مواد فرآیند اعتیاد آغاز می شود و پس از مدتی، مصرف کننده شیشه تبدیل به یک فرد وابسته به آن می شود.

مراحل وابستگی روانی به شیشه

در فاز اولیه شیشه تنها یک محرک بسیار قوی است که اثرات آن شامل رفع خستگی، احساس شادابی و سرخوشی و ... است که در مراحل بعدی مصرف تبدیل به یک توهم زای بسیار شدید می شود. اغلب مصرف کنندگان این ماده، در ماه های اول مصرف اثرات توهم زایی بسیار کمی را تجربه کرده اند و فاز غالب آنها لذت بردن بسیار زیاد، تجربه داشتن سطح بسیار بالای انرژی، خلاقیت و تمرکز فراوان و ... بوده است، ولی پس از گذشت مدتی از مصرف، تمامی این مسایل از کنترل فرد مصرف کننده خارج می شود تا جایی که احساس می کند که دیگر بدون مصرف شیشه قادر به انجام هیچ فعالیتی نیست. در این مرحله است که فشارهای روانی بسیار شدیدی به شخص وارد می شود، از این پس دیگر سپری کردن هر ثانیه ای از زندگی بدون مصرف شیشه برای او کابوسی بزرگ خواهد بود، بدون مصرف حتی نمی خواهد حرف بزند و راه برود و ... پس ناچار مصرف می کند و هر چه زمان می گذرد تحمل او در برابر مواد بیشتر می شود و ناچار به مصرف بیشتر می شود و هر چه مصرف بیشتر می شود، اثرات ثانویه نیز واضح تر خود را نمایان می سازند، فرد فوق العاده بدبین می شود، سوء ظن جنون آمیز به سراغش می آید و از کاه کوه می سازد، به راحتی از کوره در می رود و در تمام مدت احساس می کند که از سوی منبعی ناشناس کنترل می شود و کم کم به بیماری روانی تبدیل می شود، لحظه ای بسیار مهربان، منطقی و آرام و آنی دیگر خشونت به معنای واقعی در او موج می زند. در اغلب مسایل خود را صاحب نظر می داند و به اظهار نظر می پردازد، ممکن است صبح در مورد مسأله ای نظری کاملاً مثبت داشته باشد و آن را در حد یقین پذیرفته باشد، ولی بعدازظهر همان روز با شدت هر چه بیشتر آن را رد کند و نظری متناقض ارایه دهد.

علایم ترک

پس از ترک شیشه فرد دچار نوعی ناتوانی و درماندگی و اختلال در الگوی خواب و کابوس های شبانه می شود، تا جایی که توانایی انجام وظایف و کارهای روزمره او مختل می گردد، اما فرد با مراجعه به پزشک متخصص می تواند به مرور زمان بر این حالات غلبه کند.
افرادی که به یک باره استعمال کریستال را قطع می کنند دچار علائم زیر می شوند :
افسردگی ، بی علاقگی بزندگی، خواب طولانی، به هم ریختگی روحی، کم آوردن انرژی، سراسیمگی، توانایی محدود در دستیابی به لذت ها و اضطراب.
افرادی که کریستال مصرف می کنند، می گویند که نوع افسردگی بعد از مصرف این مخدر مانند دیگر داروها نیست. نوعی ناتوانی و درماندگی و اختلال در الگوی خواب بر آنها حادث می شود تا جایی که توانایی انجام وظایف و کارهای روزمره فرد را مختل می کند.

درمان

متخصصان درمانگر اعتیاد می گویند برای درمان کسی که به ماده ی محرک شیشه اعتیاد پیدا می کند، داروی خاصی وجود ندارد و داروهایی که تجویز می شود تنها به کاهش علایم ناراحت کننده بیمار کمک می کند.
نکته اساسی این است که برای درمان اعتیاد به مواد مخدری که مرفین دارند مثل تریاک، کراک و هرویین، داروهایی مثل متادون و بوپره نورفین تجویز می شود، اما برای شیشه داروی خاصی وجود ندارد و داروهایی که استفاده می شود داروهای کمکی از جمله ضد اضطراب ها و ضد افسردگی هاست که این داروها در کاهش علایم بیمار مؤثر هستند.
در هر حال برای درمان عوارض اعتیاد به شیشه بر اساس مدت و نوع و روش مصرف و نوع علایم ممکن است که فرد نیاز به بستری شدن یا درمان سرپایی داشته باشد.
بعد از درمان اختلالات روان پزشکی بیمار باید به وسیله روانپزشک خبره مورد بررسی و رواندرمانی قرار گیرد و به دنبال آن یا همزمان آموزش خانواده، آموزش مهارت های زندگی و پیشگیری از بازگشت و رفتار درمانی برنامه ریزی شود.

دکتر محمد رضا قدیرزاده /کارشناس اعتیاد

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار