فعالیتهای پرورشي و مهندسي معكوس
در مهندسي معكوس كار تربيتي بيش از هر فعاليتي مبتني بر خوديابي و كشف خويشتن است. در اين رویکرد دانشآموز نه تنها خود را در معرض شدن قرار ميدهد بلكه خود براي شدن و فعليت ظرفيتسازي ميكند.
اين يك واقعيت است كه خداوند ذهن و ضمير نوجوانان و جوانان را با ارزشمداري و نيكانديشي عجين ساخته است. كار پدر و مادر، معلم و مربي صرفاً مديريت و دقت در فرايند تعالي و رشد شخصيت فرزندان است. به همين سبب برخي از بزرگان و صاحب نظران تربيت معتقدند ذهن و ضمير كودك و نوجوان ميزبان است و اطلاعات و محتواهاي نظري و عملي ميهمان؛ و بر ماست تا بكوشيم ميهمان ناخوانده و ناسالمی بر اين ميزبان وارد نشود.
به عبارت ديگر، درون كودك و نوجوان خداجويي، ارزشطلبي و نيكانديشي و در يك كلمه توحيدي است و اين فرايند اگر خوب مديريت شود همه ملكات انساني در آنان رشد و تعالي مييابد. از اين رو همه توجيهها ناظر به مراقبت و ملاحظه ظرفيتهاي بالقوه روان كودك و نوجوان است .
نظام تربيتي بايد به این باور و به اين اصل فطري توجه اكيد ورزد كه روان كودك و نوجوان بدور از زنگاره است و با اين نگرش برنامه هاي تربيتي را سامان دهد.
مقصود از تربيت معكوس آن است كه بايد به جوششها و ذوق و علاقههاي معنوي بچهها توجه و براساس آن توليد برنامه شود.
به ديگر سخن باید مراقب بود نسخههاي تزريقي متناسب با نياز، خواست و ضرورت آنان باشد تا صلاحديدها و سليقهها! بايد فعاليتهاي تربيتي در مسير شدن و ناظر به ساحتهاي فردي و اجتماعي بوده، با اقبال و كششهاي نظري ايشان همسو شود.
در مهندسي معكوس كار تربيتي بيش از هر فعاليتي مبتني بر خوديابي و كشف خويشتن است. در اين رویکرد دانشآموز نه تنها خود را در معرض شدن قرار ميدهد بلكه خود براي شدن و فعليت ظرفيتسازي ميكند.
اگر اين قالب در خصوص واقعيتهاي تربيتي شناخته شود بايد:
نخست: برنامههاي تربيتي جاري ما با نيازسنجي از كف كلاس و مدرسه سامان يابد.
دوم: سامانههاي افكارسنجي باید نيازها، ضرورتها و شأن و شخصيت ايشان را گزارش دهد و توسط كارشناسان تربيتي و مشاوره و ديني تحليل و ارزيابي و نظاممند شود.
سوم: آنچه فرايند شدن را در دانشآموزان شتاب ميبخشد، مكانيزم مشاركت فكري و ميداني ايشان با برنامههاست؛ در اين طرح بايد دانشآموز اصليترين مؤلفه در اجراي فعاليتها بوده و اين فرصت و موقعيت به او داده شود تا ضمن مشاركت جدي در فعاليتها به برايندهاي ميداني و مشاهدهاي برنامهها دست يابد.
به ديگر سخن بايد تلاش كنيم مداخلات را كاهش دهیم و مشاركت و حضور مؤثر را تقويت و زمينههاي اكتشافي را در مسير شدن تسهيل کنیم.
محمدابراهيم محمدي
مديركل پيشين فرهنگي وهنري آموزش و پرورش
ارسال دیدگاه