وقتی موسیقی همراه می شود
نگاهی به موسیقی فیلم شکاف
فردین خلعتبری در عرصه ی موسیقی فیلم، همیشه برای خوب بودن حرف داشته است و دارد.او سلیقه ی شخصی دارد و اگر در کارهایش دقت کنید می توانید ردپایی از استقلال و امضای شخصی را بیابید.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، گیتار، ویولن، ویولنسل، ویولن آلتو و کلارینت کاراکترهای موسیقایی فردین خلعتبری هست که هر کدام در زمان مشخص شده حضور پیدا می کند و دیالوگ های نت وار خود را می نوازد. خلعتبری از سازهای کمی بهره گرفته اما در انتخاب آن ها به شدت دقت کرده و وسواس به خرج داده چرا که ترکیب گیتار و کلارینت و هم چنین کلارینت و ویولنسل فضای موسیقایی متفاوتی را ایجاد می کند و گستره صوتی وسیعی را پیش روی آهنگساز قرار می دهد تا از اکتاوهای متفاوت سازها سود ببرد؛ کلارینت در کنار ویولن ها گستره صوتی منطقی تری را بوجود می آورد و آهنگساز می تواند از بالاترین اکتاو (زیرترین صدا) تا پائین ترین اکتاو (بم ترین صدا) را در موسیقی خود استفاده کند.
موسیقی فیلم بسیار کم حجم است اما در نماهای پراسترس و هیجانی به موقع شنیده می شود. به عنوان مثال در نمای ابتدایی فیلم و صحبت های دکتر با «سارا» (با بازی هانیه توسلی) و بیان اینکه در آینده احتمال سرطان رحم و یا نازایی برای او وجود دارد، گیتار و کلارینت آرام نواخته می شوند تا میزان اثرگذاری خطر را روایت کند.
«شکاف» فیلم پر دیالوگ و پر حادثه ای است و موسیقی سعی کرده عقب بنشیند و فقط در نماهای مورد نیاز قدم بگذارد تا هم فضای داستانی فیلم را بیش از حد موسیقایی نکند و هم اثر و بار روانی خود را بر بیننده از دست ندهد؛ این موسیقی با فضای سکوت بار موسیقی متن فیلم که مدتی است به اشتباه رواج پیدا کرده و بیشتر به یک فیگور روشن فکرنمایانه تبدیل شده تفاوت زیادی دارد چرا که موسیقی هست و شنیده می شود اما در جای مناسب خود تا مخاطب را تحت تاثیر قرار دهد. نمایی که «ایلیا» می میرد و بچه ها کنار هم در بیمارستان گریه می کنند موسیقی ظاهر می شود و در «غلط کردم غلط کردم»های «نسیم» (با بازی سحر دولتشاهی) ویولن ها سوزناک می گریند.
خلعتبری با ایجاد تعادل میان فضاهای آهنگین و فضاهای پر از سکوت موسیقایی قدرت موسیقی فیلم و سکوت موسیقایی را نشان داده است و اینکه می توان هم از موسیقی و ساز زنده به جای سمپل استفاده کرد و هم سکوت های منطقی فیلم را رعایت. فیلم از موسیقی های انتخابی نیز بهره مند بوده و در نماهایی صدای قطعه ای از ضبط ماشین و یا ضبط منزل شنیده می شود.
آهنگساز می توانست به مانند برخی از آهنگسازان یک ملودی برای تیتراژ پایانی فیلم بنویسد و همان ملودی را فقط در نمای پایانی فیلم استفاده کند، اما خلعتبری نه تنها چنین کاری نکرده که برای هر بار ظاهر شدن فضای موسیقی، ملودی مناسب با همان سکانس و دیالوگ را نگاشته است و همین ریزبینی و دقت اوست که حجم موسیقی را کم اما اثرگذاری را افزون کرده است. در موفقیت و گوش نواز بودن موسیقی فیلم، حجم موسیقی اهمیت چندانی ندارد بلکه ملودی و انتخاب ساز زنده است که اثرگذاری و در نهایت موفقیت را حاصل می شود. در این فیلم نیز مخاطب شنونده حجم بسیار کمی از موسیقی فیلم است اما در همان چند سکانسی که موسیقی شنیده می شود، به شدت حس همذات پنداری مخاطب با تک تک کاراکترهای فیلم به نقطه اوج خود می رسد. خلعتبری یک ملودی را تکرار نکرده بلکه برای همان چند سکانس، ملودی متفاوتی را نوشته است؛ هر ساز پارت متفاوت خود با سکانس قبل تر را اختیار کرده تا برای شنونده قابل تشخیص شود. بدان معنا که مخاطب کمی حرفه ای می تواند تشخیص بدهد در این سکانس کدام ساز است که ساز دیگری را کنار خود انتخاب کرده تا داستان فیلم را موسیقایی روایت کند
محمود توسلیان/
ارسال دیدگاه