شروط اساسی تیتر خوب/۱
واحد آموزش پانا: تیتر یا عنوان، مانند ویترین، نام و نشان یک خبر و یا مطلب رسانه ای است که تایید نهایی آن از وظایف مهم سردبیر است. «دکتر علی اکبر قاضی زاده» در کتاب ویراستاری و مدیریت اخبار ۶ شرط را برای تیتر خوب برشمرده است، که ما آن را در دو بخش و با توضیحات و تغییراتی نگارشی، تقدیم می کنیم:
شرایط تیتر خوب
۱_ خلاصه و زنده بودن:
برای رسیدن به این منظور؛ ابتدا مهم ترین بخش خبرکه اساس و محور متن است را تعیین کرده و سپس آن معنا را در کوتاهترین کلمات به شکل تیتر تنظیم کنید. (بیشترین معنا با کمترین کلمات به شرط اینکه رسانندگیِ معنای مد نظرِشما را داشته باشد ) برای نیل به این مقصود، سه کار را انجام دهید:
- لازم است کلمات زاید که نقشی در رساندن معنا ندارند را حذف کنید.
مثال:
۲۵ نفر بر اثر واژگون شدن اتوبوس کشته شدند
پس از حذف و ساده سازی کلمات، تیترکوتاه تر می شود:
۲۵ کشته با واژگونی اتوبوس
واژگونی اتوبوس ۲۵ کشته داد
تیتر دوم بعد از اصلاح؛ ضرباهنگ بهتری دارد و زنده تر است که یک دلیل آن داشتن فعل است.
- تکراری نبودن کلمات تیتر، آن را کوتاه تر می کند. این تکرار دارای دو وجه است:
تکرارِعینا کلمات و تکرارِ کلمات هم معنی
مثال۱:
در جنگ مصرف کننده و دلال؛ مصرف کننده می بازد
*این تیتر دو ایراد اساسی دارد اول آنکه با حروف اضافه آغاز شده است و دوم تکرار کلمه مصرف کننده.
به جای آن می توان نوشت؛ مصرف کننده در جنگ با دلال بازنده است
مثال۲:
سید محمد بطحایی و ۴۶ برنامه برای حل مشکلات و مسایل آموزش پرورش
*این تیتر می تواند اصلاح شود به:
*محمد بطحایی و ۴۶ برنامه برای حل مشکلات آموزش و پرورش
- با وجود تاکیدی که برای فعل دار بودن تیتر می شود اما گاهی بدون فعل بودن تیتر آن را کوتاه تر، جذاب تر و رساتر می کند .
تیتر بدون فعل غلط نیست اما بهتر آن است که فعل داشته باشد.
مثل:
شکست چین در مذاکرات اقتصادی با آمریکا
نکته:
* آنچه که باید الزاما از آن پرهیز کرد آوردن عبارات و شبه جمله هایی است که هیچ حالتی، وقوع هیچ رویدادی یا بیانِ هیچ کیفیتی را نمی رسانند.
مثل:
« گردهمایی قاهره» یا «پیروزی به چه قیمتی؟»
اینها اساسا غلط است.
فراموش نکنید! تیتر هرچه کوتاه تر باشد، بهتر است.
تیتر زنده؛ تیتر جذاب، دارای ضرباهنگ، خواندنی و ترغیب کننده است.
۲_ تطبیق تیتر با متن و مطلب :
تیتر باید پیوند منطقی و بستگی موضوعی با متن خبر یا مسیر کلی آن داشته باشد. لذا باید از تیترهای کوتاه، اما کلی؛ که تنها بخشی از متن را دربرمی گیرد، اجتناب کرد.
مثال:
حادثه در قطار
قربانیان سرما
این تیترها به نام فیلم یا عنوان کتاب شبیه است، گاهی خبرنگاران تحت تاثیر فیلم و کتاب چنین تیتری را انتخاب می کنند بدون آنکه توجه کنند؛ خواننده از تیترنویس،کلید یا راهنما توقع دارد نه عبارت های شعاری.
نکته:
* البته گاهی این نوع تیترهای خیلی کوتاهِ یک یا دو کلمه ای در صفحه اول روزنامه همراه با یک عکس خوب بکار می رود. عکس معنای نهفته در تیتر را نمایندگی می کند و نیز مکمل آن است. در این صورت علاوه براینکه اشکالی ندارد بلکه جذاب هم است.
نوشتن تیتر پس از خبر
تیتر را باید متناسب با شرح خبر برگزید و نباید دارای مضمون ها، پیام ها یا نکاتی بیرون متن خبرباشد. پس باید تیتررا پس از پایان خبر، با در نظر گرفتن مضمون آن بنویسید و نباید تنها بخشی (بویژه بخش کم اهمیت خبر)از تمام خبرمد نظر باشد، این بی توجهی باعث سلب اعتماد خوانندگان می شود.
۳_ روشن و دقیق بودن :
تیتر نباید گُنگ و مبهم باشد کلمات و عبارات تیتر را باید طوری انتخاب کرد که نیاز به دقت و تفسیر نداشته باشد و سریع خوانده شود.
* کلمه هایی که در ظاهر شبیه به هم هستند و می توانند باهم اشتباه شوند را نباید به کار برد. مثال۱:
توفیق ما در بازرگانی چشم گیر بوده است
ما در ممکن "مادر" خوانده شود و در خواندن آن دقت نیاز است.خُب،پس بهتر است؛ ما حذف شود.
چنانچه تاکید بر کلمه "ما" است می توان نوشت:
توفیقمان در بازرگانی چشم گیر بوده است
مثال ۲:
کشته های پاییزه انبار شدند
کلمه اول با ضمه "کُشته "و با کسره "کِشته" خوانده می شود. اما مفهوم این دو متفاوت است.
نکته:
* در اینگونه موارد چنانچه ناچار به استفاده از همین واژه اید و کلمه دیگری را به عنوان جایگزین پیدا نمی کنید از اِعراب کلمات استفاده کنید.
مثال ۳:
گردان کشتی گیر وزن کشی کردند
با یک نگاه نمی توان دریافت که «گردان کشتی گیر» برای تعیین وزن، بر روی ترازو، رفته اند مگر آنکه هدف از چنین تیترنویسی یک هدف خاص و مورد توجه باشد.
مثال ۴:
آبادان را دوباره آبادان می کنیم
در این تیتر بر خلاف قاعده همیشگی واژه "آبادان" تکرار شده است! اما معنایِ متفاوت هر یک، به تیتر زیبایی و آهنگ می بخشد و آن را موزون و آهنگین می کند.
لذا باز هم تکرار می کنیم در نوشتن تیتر جذابیت، خواندنی و بدون ابهام و شفاف بودن یک اصل است.
ارسال دیدگاه