قواعد تیترنویسی/بخش اول

تیترنویسی برای همه جذابیت دارد

از آنجا که اولین چیزی که در هر مطلب به چشم می آید و خوانده می شود، تیتر است و نیز هدایتگر خواننده به سوی مطلب است؛ نوشتن آن برای همه روزنامه نگاران با هر سطح اطلاعات و تجربه و سابقه جذاب است و همه دوست دارند دست به قلم شده و تیتر بنویسند؛ اما واقعیت این است که اگر قواعدتیترنویسی را ندانید نه تنها تیتر هدایتگر خواننده نیست بلکه او را از خواندن گریزان می کند؛ بطوریکه از خیر خواندن آن مطلب می گذرد.

برخی با ترفندهایی غیرحرفه ای مخاطب را به سوی خواندن مطلب سوق می دهند اما خواننده پس از خواندن متن احساس فریب خوردگی می کند چون بین متن و تیتر فاصله زیادی وجود داشته است. و متن چیزی نبوده که تیتر آن را اعلام کرده است. لذا باید خبرنگار از قواعد تیترنویسی همچون خبرنویسی آگاه باشد.

قاعده های نوشتن تیتر خبری

۱_ تیترمعمولا پس از تنظیم خبر نوشته می شود. بدین ترتیب خبرنگار به کلِ متن اِشراف و آگاهی پیدا می کند و تیتر ی که می نویسدکاملا گویای متن بوده و جذابترین کلمات برای تیتر انتخاب می شود.

۲_ تیتر باید با مطالب"لید" خبر هماهنگ و منطبق باشد و حتی الامکان از لید استخراج شود؛ مگر اینکه بخواهیم چندین مطلب خبری را به خواننده القا کنیم، در اینصورت هم بهتر است؛ لید و تیتر با هم تناسب داشته و هماهنگ تنظیم شوند.

نکته:

* در مواردی که از سبک تاریخی یا ترتیبی در تنظیم خبر استفاده می شود و همچنین در برخی از تیترهای "استنباطی" تیتر و لید می توانند به طور مستقیم با یکدیگر هماهنگ نباشند.

۳- در نوشتن تیتر باید از واژه های آشنا و رسا استفاده کرد. واژه هایی که مخاطب براحتی بخواند و براحتی بفهمد .

۴- تیتر باید روشن، دقیق و بدون ابهام باشد.

۵- چون تیتر شعار نیست بنابراین بهتر است "فعل" داشته باشد. داشتن فعل انجام رویداد را قطعیت میدهد و تیتر را دارای ضرباهنگ بهتری می کند.

نکته۱

* اگر تیتر فعل ندارد، باید انجام شدن یا نشدن آن برای خواننده ابهامی دربر نداشته باشد

مثلا :

• کنگره بین المللی بزرگداشت فردوسی در تهران

این تیتر مبهم است چون خبر از برگزارشدن یا نشدن نمی دهد حتی اگر به آن کلمه امروز یا دیروز را هم اضافه کنیم باز هم مبهم است و خبر انجام شدن تا نشدن را نمی دهد.

ممکن است برخی خبرنگاران بگویند: خب "روتیتر" اضافه می کنیم:

• فردا برگزار می شود

کنگره بین المللی بزرگداشت فردوسی در تهران

این تیتر هم خوب نیست! چون تیتر اصلی باید مستقل و بدون واسطه معنای کامل داشته و خالی از ابهام باشد. چون همین تیتر اصلی پیش از هر چیز نظر خواننده را جلب و خوانده می شود بنابراین باید جدای از اجزای دیگر مشخص و دارای مفهوم باشد. درحالی که اگر رو تیتر این را حذف کنید تیتر اصلی ابهام دارد. حتی زمانی هم که تیتر را به صورت"نقل قول" می نویسیم باید تیتر اصلی بدون توجه و نیاز به "روتیتر" دارای معنای مشخص و بدون ابهام باشد.

مثلا:

• رئیس فرهنگستان ادب فارسی:

کنگره بزرگداشت فردوسی فردا در تهران برگزار می شود

نکته۲

** انتخاب فعل مناسب، کلید موفقیت در نگارش تیتر است. زیرا هم زمان وقوع رویداد را مشخص می کند و هم به تیتر ضرباهنگ می دهد.

مثلا :

۲۳ کشته در انفجار کابل

• ۲۳ نفر در انفجار کابل کشته شدند

همانطور که می بینید تیتر دومی ضرباهنگ دارد و تاثیرگذارتر است چون فعل دارد و آن را از روزمرگی و یکنواختی خارج کرده است.

۶- باید از تکرار کلمه در تیتر اجتناب کرد.

مثلا:

• تشکیل کارگروه های مختلف برای ایجاد رشته های مختلف در شاخه کاردانش

در این تیتر کلمه "مختلف" دوبار ذکر شده و در اغلب موارد این مساله وقتی اتفاق می افتد که تیتر طولانی است یکی از قواعد مهم در تیترنویسی کوتاه نویسی است.

این تیتر می توانست این طور باشد:

• رشته های جدید در شاخه کار دانش ایجاد می شود

و در لید به کارگروه ها برای ایجاد رشته اشاره شود و یا اگر ضرورت است که حتما به کارگروه پرداخته شود می توان تیتر را اینگونه نوشت:

• تشکیل کارگروه های مختلف برای ایجاد رشته های متنوع در شاخه کاردانش

۷- تیتر باید کوتاه باشد. هر چه کوتاه تر جذاب تر، اما این کوتاهی نباید تیتر را دارای ابهام و گُنگی کند. این نکته مهمی است که تیترنویس باید به آن دقت کند.

مثال:

فدراسیون فوتبال: اردوی انتخاب رده سنی زیر ۱۳ سال از امروز در تهران برگزار می شود

این تیتر بسیار طولانی است و تقریبا همه عناصر خبری (که، کی، کجا، چه) را پاسخ گفته حال آنکه روتیتر و لید می توانست بخشی از پاسخگویی به این عناصر خبری را برعهده بگیرد.

• فدراسیون فوتبال اعلام کرد:

اردوی انتخابی رده سنی زیر ۱۳ سال برگزار می شود

منبع:روزنامه نگاری حرفه ای/ مجموعه مقالات/ نعیم بدیعی و حسین قندی / توضیحات و تغییرات در هر بند از واحد آموزش پانا