از کوزه همان برون تراود که در اوست
می گویند هر بنای خوب، از یک سو محصول عملکرد خوب سه عنصر و و از دیگر سو محصول همکاری مناسب میان آن سه عنصر است. این سه عنصر، یا این سه راس مثلث معماری خوب عبارتند از، سفارش دهنده یا کارفرمای خوب در درجه ی اول؛ معمار و طراح خوب – و به عبارتی گروه مهندسی خوب – در گام دوم؛ و نهایت در گام سوم، سازنده ی خوب.
به گزارش خبرنگار پانا، می گویند هر بنای خوب، از یک سو محصول عملکرد خوب سه عنصر و و از دیگر سو محصول همکاری مناسب میان آن سه عنصر است. این سه عنصر، یا این سه راس مثلث معماری خوب عبارتند از، سفارش دهنده یا کارفرمای خوب در درجه ی اول؛ معمار و طراح خوب - و به عبارتی گروه مهندسی خوب - در گام دوم؛ و نهایت در گام سوم، سازنده ی خوب. وقتی موقعیت ها و شرایط شکل گیری آثار خوب معماری را نگاه می کنیم، می بینیم حتما، سفارش دهنده - یا به تعبیر رایج تر، کارفرما - اراده کرده که آنچه می سازد، چیزی فراتر از یک ساختمان برای پاسخ به نیازی صرفا عملکردی، باشد. یعنی برای سفارش دهنده - حتما - معماری و ارزش های ناشی از آن، مطرح بوده. یعنی سفارش دهنده، چیزی فراتر از ساختمان سازی صرف، مدنظرش بوده؛ چیزی از جنس هنر، از جنس خلاقیت و از جنس فرهنگ. راس دیگر این مثلث، معمار و طراحی است که مهارت دارد، دانش فنی دارد و می تواند تیم طراحی و مهندسی را خوب مدیریت کند، معماری که ذوق زیبایی شناختی دارد و از سلیقه ای صیقل یافته برخوردار است؛ و در یک کلام معماری که می فهمد دارد چکار می کند. راس سوم، یعنی سازندگان بناها، عنصر مهم دیگری برای شکل گیری یک اثر معماری خوب و واجد ارزش هستند. سازندگان، کسانی هستند که بلدند ساختمان بسازند. بهتر است بگوییم، سازندگان کسانی "باید" باشند که بلدند ساختمان بسازند.
زمانی که می خواهیم تحلیل کنیم که چرا امروز حال شهرهایمان خوب نیست، چرا حال معماری مان خوب نیست، می توانیم نگاه کنیم که این سه راس مثلث معماری خوب، امروز چه حال و احوالی دارند. از کوزه همان برون تراود که در اوست. امروز، نه سفارش دهندگان به حد کفایت، به چیزی از جنس کیفیت معمارانه می اندیشند و بعضا، نه شناخت صحیحی از این موضوع دارند. سفارش دهندگان دولتی یا عمومی، با انواع و اقسام محدودیت های مالی مواجه اند و این امر، به تمام مراحل پروژه از طراحی تا ساخت، لطمه می زند. در میان سفارش دهندگان خصوصی نیز، با توجه به تورم حاکم بر بازار زمین و ساختمان، اساسا مساله، مساله ی کیفیت های معمارانه نیست. اگر از معماران سئوال کنید، خواهند گفت در این سالها کمتر پیش آمده، در رابطه با مسایل کیفی و ارزش های معمارانه ی ساختمانها از آنها مطالبه شده باشد.
در راس دوم اما، با حجم وسیعی از معماران کارنابلد مواجهیم. به لطف گسترش بی سابقه ی دانشکده های معماری در بسیاری نقاط کشور - که بعضا برای مدارسشان هم به اندازه ی کافی آموزگار و معلم و دبیر ندارند، چه برسد به استاد دانشگاه - بسیاری از معماران تحصیل کرده ی ما، نمی فهمند دارند چکار می کند. بسیاری از کسانی که در بازار معماری و ساختمان سازی، مشغول به کارند، آموزهای مناسبی ندیده اند، از دانش فنی مناسبی برخوردار نیستند و ذوق و سلیقه ی آنها پرورش نیافته است. این محصوصل سیستم آموزشی است که بدون فراهم آوردن زیرساخت های ضروری، توسعه ی کمی لجام گسیخته را در دستورکار قرار می دهد و نتیجه اش، تربیت مهندسان معماری است که معماری نمی دانند.
از راس سوم این مثلث، یعنی سازندگان نیز نباید غافل بود. در یکی دو دهه ی گذشته، ساختمان سازی در کشور ما، به مثابه شغلی شناخته شده است که گویی به هیچ تخصصی نیاز ندارد. این شغل، در میان افراد جامعه، گاه به عنوان شغل اصلی و گاه شغل دوم، به میزانی گسترش یافته که دامنه ی نفوذش را می توان - با کمی تسامح - در سطح هر خانواده ی ایرانی دید. در دو دهه ی اخیر، بسیاری ساختمان ساز شده اند.
مجموعه ی این عوامل را که کنار هم می گذاریم، می بینیم چندان عجیب نیست که در اکثر موارد، معماری ساختمان های شهری ما، اینقدر زشت و بی کیفیت هستند. فرایند ها را باید اصلاح کنیم، و هرکس و هرچیز را سرجای خودش قرار دهیم.
علی اعطا
معمار ؛ مشاور معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی
ارسال دیدگاه