یادداشت مهمان/

رنج درونی شورا چیست؟

«شورا» یکی از آرزوهای دیرین مردم ایران بود. وقتی که مردم در مسیر انقلاب اسلامی قرارگرفتند و مفهوم جمهوریت و حاکمیت بر سرنوشت خودشان مطرح شد، مساله وجود شوراهای محلی و روستا، به یکی از مطالبات اصلی بدل شد به همین دلیل در متن قانون اساسی به صراحت به آن اشاره شد.

کد مطلب: ۶۱۸۸۸۸
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار پانا، «شورا» یکی از آرزوهای دیرین مردم ایران بود. وقتی که مردم در مسیر انقلاب اسلامی قرارگرفتند و مفهوم جمهوریت و حاکمیت بر سرنوشت خودشان مطرح شد، مساله وجود شوراهای محلی و روستا، به یکی از مطالبات اصلی بدل شد به همین دلیل در متن قانون اساسی به صراحت به آن اشاره شد. اما تا سال ۷۶ بنا به دلایل متفاوت از جمله نداشتن ظرفیت لازم برای اجرا و به­خصوص وقوع جنگ تحمیلی، این اصل اساسی مغفول مانده بود تا سال ۷۶ که با روی کارآمدن اولین دولت اصلاحات، مورد توجه قرارگرفت و سال ۷۸ اولین انتخابات شهر و روستا در سراسر کشور برگزارشد.

ریشه مساله اهمیت شورا، این بود که با توجه به ساختار نظام سلطنتی وابسته به یک فرد، که بر رویکرد دولت و نهادهای تصمیم­گیری موثر بود، مردم به دنبال پررنگ­ کردن سهم خود در این زمینه بودند؛ اوایل انقلاب کمیته­های متفاوت و نهادها به شکل شورایی اداره می ­شد و به این دلیل که در اسلام هم (مشخصا با آیاتی در قرآن؛ وامرهم شورا بیانهم) مورد توجه قرارگرفته بود، ان مطالبه اجتماعی و این مطالبه دینی با هم گره خورد و منجر به یک مطالبه عمومی شد و توانست جای خودش را در قانون اساسی باز کند.

همان­طور که گفته شد، در آغاز انقلاب، به دلیل شرایط موجود، آماده­ کردن افراد زیاد برای پذیرش این مسئولیت سنگین برای دولت مهیا نبود از سوی دیگر مساله توسعه سیاسی تا پیش از دولت اصلاحات، مورد توجه قرارنگرفته بود.

اولین دوره شوراهای شهر و روستا در نهم اردیبهشت ۷۸ گشایش پیداکرد؛ شوراهای شهر که تا پیش از آن تجربه عملیاتی نداشتند و سازوکار قانونی و حقوقی در حد معقولی برای آن­ها تعریف نشده بود؛ در مسیر اجرا با افت و خیززیادی مواجه شدند که این امر، در نهایت منجر به منحل­ شدن شورای دور اول شورای تهران شد.

رشد شوراها و مشارکت بیشترشان در مسیر تصمیم ­گیری و تصمیم­سازی، منجر به این شد تا قوانین و چالش­های حقوقی در این زمینه عملیاتی­ تر شود و اقدامات لازم برای نهادینه­­ کردن آن صورت بگیرد.

اما آن­چه شوراهای شهر و روستا را برای مردم ما به­ خصوص در دهه چهارم تولد جمهوری اسلامی، معنادارتر کرده این است که رشد سیاسی مردم، مطالبه پیشین آن­ها و درخواست­شان برای این­که بتوانند سهمشان را در مدیریت­های شهری و روستایی ارتقا دهند، روز به روز بیشتر شد.

جایگاه شورای شهر تا حدی بالارفته که امروزه بسیاری از سرشناسان و صاحبان مناصب و تجربه ­داران سیاسی علاقه­مند به فعالیت در این حوزه شده ­اند. این نشان­دهنده «نزدیک­ شدن» شورای شهر به جایگاه واقعی خود در طول این چهاردوره­ای است که گذشت. از سوی دیگر شورا توانسته ظرفیت­های لازم را برای نهادهای سیاسی، اجتماعی به عنوان یک فرصت برای اعمال نظرهای مدیریتی فراهم کند.

این فرآیند منجرشده شورای شهر در سطح شورای پیشرفته سایر نقاط دنیا قرار بگیرد؛ با این همه، همواره از یک ضعف درونی رنج می­برده؛ و شاید همان نبود سابقه دیرین و ساز و کار جدی دلیل آن بوده؛ شوراهای شهر و روستا در کشور ما از بالا به پایین هستند؛ در کشورهایی که از فرایند شورایی استفاده کرده و پارلمان محلی خود را شکل داده­اند، معمولا این شوراها از محلات شکل گرفته­اند؛ افراد به صورت سیستماتیک و همجوار با مشکلات شهر و مردم، پایشان را به عرصه شوراهای شهر و روستا می­گذارند؛ این ضعف عمده­ای است که امید می رود، شورای پنجم با ننگاهی تعاملی با مجلس شورای اسلامی و دولت بتواند آن را برطرف کند.

اما چرا مجلس؛ متاسفانه در متن قانون شوراها به این نکته اشاره­ای نشده که ما می­توانیم انتخابات شورایاری­ها را انجام بدهیم؛ تشکیل شورایاری­ها بر اساس یک توافق داخلی بین دولت و شورای شهر تهران صورت گرفت و موید این نکته بود که شوراها می‌توانندکمیسیون­های تخصصی را ایجاد کنند؛ بر اساس آن شورایاری­ها شکل گرفتند اما به این دلیل که جایگاه قانونی مشخصی ندارند هنوز نتوانسته نقش موثر خود را در تصمیم­گیری­های قانونی، عملیاتی کند؛ بنابراین نیاز به اصلاح قانونی در این زمینه احساس می­شود تا مجلس شورای اسلامی از این طریق بتواند نقش پایین به بالای شوراها را معنادار کند.

در کنار آن دولت هم باید ساز و کار لازم را برای برگزاری انتخابات مربوطه به کار بگیرد تا هم اصالت این شوراها مورد تایید قراربگیرد و هم از نظر قانونی محملی برای عملیاتی ­شدن پیداکند.

زهرا نژادبهرام

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار