نگاهی به فیلم «منچستر کنار دریا»
روزگار مرد همیشه سوگوار
فیلم به دو موضوع می پردازد. موضوع مرگ جویی برادر لی و موضوع مرگ فرزندان لی. روایت به بررسی واکنش اطرافیان نسبت به مرگ نزدیکانشان می پردازد. اما مرگ در هر موضوع روایت و گونه ای متفاوت دارد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ فیلم «منچستر کنار دریا» به کارگردانی «کنت لانرگن» یکی از درخشان ترین درام های چند سال اخیر است که در اسکار ۲۰۱۷ برنده دواسکار بازیگری و فیلمنامه ارجینال شد.
«منچستر کنار دریا» داستان مرد جوانی به نام لی چندلر است که در شهری دور از زادگاه خود زندگی می کند. لی یک کارگر ساده است که در اتاقی محقر زندگی می کند و وظیفه رسیدگی به کارهای ۴ ساختمان مسکونی را بر عهده دارد. لی با شنیدن خبر فوت برادرش جویی ناچار می شود که به شهر زادگاهش باز گردد. در بازگشت دوباره به شهر منچستر لی مجبور می شود که مدتی حضانت برادرزاده اش را بر عهده بگیرد. ارتباط با برادرزاده برای لی سبب پیش آمدن کشمکش هایی بین آن دو می شود. لی که پیش از بعد از بازگشت به شهر زادگاهش دچارنوعی بحران روحی بوده است؛ در بازگشت دوباره این بحران روحی درونی که نشات گرفته از یادآوری خاطرات تلخ گذشته است، تشدید می شود. در پایان لی تصمیم می گیرد که قیومیت برادرزاده اش را بر عهده دوست خانوادگی شان بگذارد و خود دوباره به شهر بوستون بر گردد تا به همان شغل قبلی خود ادامه دهد.
«منچستر کنار دریا» فضایی سرد، تلخ، غمبار دارد که از همان ابتدای فیلم این اتمسفر بر فیلم حاکم می شود و تا پایان ادامه می یابد. ماجرای فیلم در فصل زمستان آغاز می شود. «لی چندلر» در چند نمای پیاپی دیده می شود که به کارهای ساده یک ساختمان رسیدگی می کند. لی یک کارگر ساده است که هر روز صبح به ۴ ساختمان مسکونی مراجعه می کند تا مشکلات آپارتمان های آنها را مرتفع سازد. یا کارهای دیگر آنها مانند دور ریختن آشغال ها یا گرفتگی لوله ها را انجام دهد. لی شخصیتی است که کم حرف می زند یا بهتر است بگوییم که تا سوالی از او پرسیده نشود صدای او را نمی شنویم.
روایت در این فیلم به گونه ای است که بیننده کم کم وارد داستان می شود. ابتدا با لی چندلر آشنا می شود شخصیتی مرموز و کم حرف و آرام که نسبت به زنان اطراف خود بی اهمیت است. در صحنه ای از فیلم که زن صاحبخانه با صدای بلند با تلفن حرف می زند و از علاقه اش به کارگر ساختمان حرف می زند ولی بدون واکنش خاصی انجا را ترک می کند یا زمانی که در بار نشسته است نسبت به زنی که تلاش دارد که به هر نوعی با لی آشنا شود و سر صحبت با او را باز کند بی توجه است و در نهایت لی در آپارتمان بعدی که آنجا هم زنی صاحبخانه است انزجار خود را با توهین به زن صاحبخانه نشان می دهد.
فیلم با صحنه ای از دریا شروع می شود نمایی دور که یک مرد و پسربچه با هم حرف می زنند. ظاهرا مرد داخل قایق بشاش و خوش است و مدام سربه سر پسربچه می گذارد. این نمایی معرف است که البته سوالی در ذهن ایجاد می کند که آن مرد و پسربچه که هستند. سپس فصل معرفی لی چندلر و زندگی او به عنوان یک کارگر فرا می رسد. زندگی شبانه روز او. لی بعد از کار روزانه به بار می رود و تا سرحد مستی می نوشد. و گاه دست به درگیری نیز می زند.
فیلم میان حال و گذشته در رفت و آمد است. در فصل اول که لی را در شهر بوستون نشان می دهدهیچ بازگشت به گذشته ای گنجانده نشده است اما بعد از آنکه لی خودش را به شهر زادگاهش می رساند رجعت به گذشته آغاز می شود. فلاش بک ها عمدتا برای پاسخگویی به سوالات بیننده است. تلفنی به لی می شود و او راهی شهر دیگری می شود. ظاهرا او باید خود را به آخرین دیدار یک مریض برساند. اما زمانی به بیمارستان می رسد که بیمار فوت شده است. زمانی لی سوار آسانسور شده است تا به بالین جسد برود، فلاش بک ها آغاز می شود و به سوال اینکه بیمار که بوده است و چرا فوت شده است پاسخ داده می شود.
اما مسئله ای که در زمان جاری است و داستان فیلم را پیش می برد، مسئله قیومیت برادرزاده لی است. در ظاهرروایت در مسیر مسئله لی و برادرزاده اش و چالش هایی که آن دو با آن مواجه هستند پیش می رود اما با تکرار فلاش بک ها به مسئله مهم تری می رسیم. اما خط دیگر روایت که با تکرار فلاش بک ها به آن پی می بریم زندگی لی در گذشته است. بطوریکه هر چه دامنه اطلاعات ما از گذشته لی بیشتر می شود پی به بحرانی که لی در گذشته داشته است می بریم و از طرفی با بحران تازه لی که به نوعی همسو با بحران گذشته اوست پی می بریم.
بحران لی، بحران بچه است. فلاش بک هایی که ما تکه تکه آن را در فیلم می بینیم در واقع می تواند یک خط داستانی باشد که به اتفاقات پشت سر هم در طی دو روز پیاپی و در ادامه به وقفه های چند ماهه می پردازد. ما در فلاش بک ها متوجه می شویم که لی همسر و سه فرزند داشته است. اما سوال دیگری ایجاد می شود. آنها الان کجایند و چرا لی چندلر تنهاست؟! این مهم ترین سوال فیلم است که در سکانس فوق العاده آتش سوزی به آن پاسخ داده می شود. این سکانس با همراهی آداجیو توماسو آلبینونی همانند یک آوار برسر تماشاگر خراب می شوند. پیش از این آنچه دیده بودیم همانند ساختمانی بود که بحران عاطفی لی به طور پنهانی ستون های آن را سست کرده بود و هنگامی که ببیننده برای کشف راز لی قدم در این ساختمان می گذارد ساختمان بر سر او خراب می شود. این آوار و خرابی همان سکانس آتش سوزی و مرگ سه فرزند لی بر اثر بی احتیاطی اوست.
مرگ فرزندان لی نقطه میانی فیلم است که حس همذات پنداری تماشاگر با قهرمان فیلم را بر می انگیزد.
فیلم به دو موضوع می پردازد. موضوع مرگ جویی برادر لی و موضوع مرگ فرزندان لی. روایت به بررسی واکنش اطرافیان نسبت به مرگ نزدیکانشان می پردازد. اما مرگ در هر موضوع روایت و گونه ای متفاوت دارد. در موضوع مرگ جویی، با مرگی ناگهانی مواجه نیستیم. مرگ جویی پیش بینی می شده است و پزشکان به او گفته بودند که بیش از چند سال زندگی نخواهد کرد. پس واکنش اطرافیان نسبت به مرگ او با سوگواری کمتری توام است. سوگواری پسر جویی به همراه سه دوستش نشستن در خانه و یادآوری چندین خاطره با مزه از جویی است. و در ادامه صحبت آنها به موضوع دیگری کشیده می شود. حتی لی نیز در واکنش به مرگ برادرش سوگواری چندانی از خود نشان نمی دهد. واکنش او عصبانیت است، عصبانیت شاید به این دلیل که نتوانسته است که برادرش را در آخرین دیدار ببیند.
اما نقطه مقابل سوگواری برای جویی، سوگواری برای سه فرزند از دست رفته لی و رندی است. در واقع درام اصلی فیلم هم همین سوگواری همیشگی لی است. لی بعد از کشته شدن فرزندانش در آتش که به خاطر اهمال کاری خودش اتفاق افتاده است، دچار بحران روحی می شود. او در حالی که انتظار دارد بخاطر این اهمال کاری از سوی قانون تحت تعقیب قرار بگیرد آزاد می شود و در اولین واکنش دست به خودکشی می زند. لی از سوی همسرش رانده می شود و در حالی که سرزندگی و نشاط خود در زندگی را از دست داده است شهر زادگاهش را ترک می کند و به یک شغل دون پایه روی می اورد. گویی که سالها باید کثافات دیگران را پاک کند تا شاید گناهش در کشته شدن فرزندانش پاک شود.
این میزان از سوگواری برای هیچ کس قابل پیش بینی و پذیرفتنی نیست. رندی همسر لی بعد از ان حادثه زندگی دیگری را تشکیل می دهد و بچه دیگری به دنیا می اورد در حالی که همسر سابقش لی را می بیند که همچنان سوگوار فرزندان از دست رفته شان است.
لی تلاش نصفه و نیمه ای انجام می دهد که زندگی دیگری در بازگشت شکل دهدو یک زندگی تازه با برادرزاده اش اما اولین تلاشهای او برای پیداکردن یک شغل در آنجا با ناکامی روبه روست. کسی در آنجا چشم دیدن لی را ندارد. مردم شهر همچنان لی را در مرگ فرزندانش مقصر می دانند.
عاقبت مردم گناهکار و شکست خورده ترک شهر است به همراه سه قاب عکس از فرزندان درگذشته اش.
وحید یگانه/
ارسال دیدگاه