در نشست تخصصی "تهیه و کاربرد وسایل آموزشی " مطرح شد:
سهم منابع آموزشی غیرمکتوب رو به افزایش است
یکی از کارشناسان دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی در نشست تخصص نمایشگاه تکنولوژی آموزشی گفت: در حال حاضر سهم منابع غیرمکتوب از منابع آموزشی و تربیتی معرفیشده، نسبت به منابع مکتوب، کمتر است؛ اما پیش بینی ما این است که در سالهای آینده، محصولات آموزشی اعم از مواد، وسایل، رسانهها و تجهیزات آموزشی سهم بیشتری را از این فهرستگان به خود اختصاص دهند.
به گزارش خبرنگار آموزش و پررورش پانا، دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی حامی اصلی نخستین جشنواره تکنولوژی آموزشی روز چهارشنبه ۱۳ بهمن ۹۵ در نخستین روز این جشنواره به برگزاری نشستی تخصصی با موضوع "تهیه و کاربرد وسایل آموزشی با رویکرد تکنولوژی آموزشی" اقدام کرده است.
محبوبه نوروزی رئیس گروه کنترل کیفیت رسانههای غیرمکتوب، محمدرضا شکرریز کارشناس برنامهریزی درسی کامپیوتر و گلاره کاشانیان کارشناس کنترل کیفیت مواد و رسانه های آموزشی سه کارشناس دفتر انتشارات بودند که در این نشست ضمن معرفی اهداف و فرایند اعتباربخشی به منابع آموزشی در بخش غیرمکتوب، به پرسشهای تولیدکنندگان پاسخ گفتند.
در ابتدای این نشست محبوبه نوروزی، رئیس گروه کنترل کیفیت رسانه های غیرمکتوب درخصوص منابع غیرمکتوب آموزشی و اهمیت آن در تعلیم و تربیت امروز اظهار داشت: ساماندهی منابع آموزشی در دو بخش مکتوب و غیرمکتوب انجام میشود که بخش غیرمکتوب به بررسی فیلم، نرم افزار و وسایل کمک آموزشی اختصاص دارد. تولیدکنندگان این محصولات قبل از اینکه محصول خود را به تولید انبوه برسانند باید از دفتر انتشارات و تکنولوژی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی مجوز بگیرند، در غیر این صورت نمی توانند آن محصول را وارد مدارس کشور کنند.
سهم منابع غیرمکتوب از فهرستگان رشد چقدر است؟
وی در ذکر اهمیت منابع غیرمکتوب گفت: امروز سیاست های آموزشی به سمت بسته آموزشی می رود که کتاب تنها بخشی از آن است. گرایش اولیا، دانش آموزان و جامعه به سمت نرم افزار و سخت افزارهای کمک آموزشی باعث شده است این بخش به صورت جدی تر در عرصه آموزش مطرح شود. این منابع آموزشی هرساله در فهرستگان رشد در کنار کتابها به مدارس معرفی میشوند. در حال حاضر سهم منابع غیرمکتوب از منابع آموزشی و تربیتی معرفیشده، نسبت به منابع مکتوب، کمتر است؛ اما پیش بینی ما این است که در سالهای آینده، محصولات آموزشی اعم از مواد، وسایل، رسانهها و تجهیزات آموزشی سهم بیشتری را از این فهرستگان به خود اختصاص دهند.
مصطفی شعبانی از شرکت دایا تولیدکننده نرم افزار با مراجعه به این میزگرد ضمن معرفی اپلیکشن تولیدی خود گفت: این محصول یک اپلیکشن موبایل است که به منظور ارتباط میان اولیای مدرسه و اولیای دانش آموزی کاربرد دارد.محتواهای آموزشی ، پیام ها، تاخیر و غیبت، برنامه امتحانی، تکالیف، برنامه ریزی تحصیلی، آزمون آنلاین، نمرات، تشویق و تذکر از امکانات این نرم افزار هستند که به گفته شعبانی میتواند والدین را به صورت لحظه ای از آخرین وضعیت دانش آموز آگاه کند. این تولیدکننده خواهان معرفی محصول خود به آموزش و پرورش و استفاده آن در مدارس کشور بود.
شکرریز کارشناس منابع آموزشی درباره این نرم افزار به تولیدکننده گفت: با توجه به اینکه این برنامه جزو منابع آموزشی و کمک آموزشی نیست باید ببینیم چه تسهیلاتی برای دانش آموز و مدرسه ایجاد می کند. چنانچه این اپلیکشن مبایل در تسهیل این رابطه بین خانه و مدرسه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان موثر باشد می تواند از حمایت آموزش و پرورش برخوردار شود.
حاتم فعله گری یک تولیدکننده دیگر که نرم افزار ریاضی او در دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی رد شده بود با مطرح کردن برخی ایرادات وارد شده به این نرم افزار گفت: این نرم افزار برای تیزهوشان طراحی شده و ایرادهای وارد شده کاملا سلیقه ای است.
رعایت استانداردها پایه کار است
شکرریز در پاسخ به او اظهار داشت: در تولید یک نرم افزار استانداردها حتما باید رعایت شوند مثلا گرافیک صفحات و راحتی کاربری در آن رعایت شده باشد. چون وظیفه ما حمایت از شرکت های خصوصی نیست بلکه وظیفه ما آموزش است. تجربه نشان داده است زمانیکه ما با اغماز برنامه ای را پذیرفتیم بعدها نتیجه خوبی نداشته چون شرکت موردنظر نتوانسته از محصول پشتیانی کند ولی عکس آن هم صادق است مثلا ما شرکت داشتیم که کارش در ابتدا تولید محتوا بود ولی امروز آموزش معلمان آموزش و پرورش را برعهده دارد.
وی خاطرنشان کرد: استانداردها حتما باید رعایت شوند این ها پایه کار است.
این کارشناس منابع آموزشی در خصوص منابع رسمی درسی مدارس گفت: ما از سال ۸۸ تا الان حدود ۷۰ جلد کتاب چاپ کردیم چون سعی داریم بهروز باشیم؛ بنابراین کتابها به سرعت تغییر می کنند. در آینده هم تصمیم داریم کتابهای دبیرستانی را غیرکاغذی کنیم. البته در کشوری مثل کره جنوبی حذف کاغذ از منابع درسی برای سال ۲۰۲۰ هدفگذاری شده است، ولی در ایران ما برای رسیدن به این منظور هنوز نیاز به آماده سازی زیرساختها داریم.
وی ادامه داد: آموزش و پرورش معمولا از نیازهای بازار کار تاثیر می پذیرد و بازار کار نیز با آموزش و پرورش همگام می شود. در ایران با توجه به اینکه قانون کپی رایت رعایت نمی شود و به تبع آن نرم افزارهای مورد استفاده سازمانها بهسرعت تغییر میکنند، کتابهای درسی نیز به ناچار باید به سرعت تغییر کنند. یعنی به تبع تغییر نیازها آموزش هم تغییر میکند. البته ما سعی می کنیم نکات پایه ای کامپیوتر را در هنرستان آموزش دهیم و سپس دانش آموز با گذراندن دورههای کوتاه مدت تخصصی میتواند جذب بازار کار شود.
شکرریز با اشاره به اینکه علیرغم این تغییرات سریع ما از تکنولوژی روز دنیا عقب هستیم گفت: به هرحال برای اعتباربخشی و تدریس یک کتاب جدید حداقل ۲-۳ سال زمان لازم است و سرعت تکنولوژی بالاتر است. البته ما در آموزش و پرورش به این دلیل از تکنولوژی روز عقب هستیم که سرعت تحول زیرساختهای آموزشی ما هنوز با تغییرات روز تکنولوژی همگام نیست.
وی افزود: در بخش کمک آموزشی اوضاع کمی متفاوت است. گرچه منابع خارجی به سرعت ترجمه می شوند ولی دارای اشکالات بسیار هستند و ترجمهها رسا نیستد. البته ترجمه منابع خارجی در این رشته باید به سرعت انجام شود، چون برنامه ها بهسرعت تغییر می کنند. این کار نیازمند یک سیستم فرز و چابک است که با سیستم آموزش و پرورش ما همخوانی ندارد.
کارشناس دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی در خصوص غیرقابل رقابت بودن محصولات داخلی در بخش کامپیوتر با تکنولوژی جهانی گفت: ما کارشناسی پژوهشمحور نداریم. بیشتر کارها بهصورت فردی انجام می شود. ما بیشتر بخش مصرفی این علم را وارد کرده ایم، در حالیکه باید به کامپیوتر درمقام صنعت نگاه شود. مثلا در کشور ما نوشتن سیستم عامل ملی (لینوکس ملی)علیرغم صرف هزینه های هنگفت شکست خورد، چون ما فقط دانش استفادهکردن را آموزش می دهیم نه دانش تولید آن را. در کشورهای دیگر این علم از مدل دولتی خارج شده و به چشم صنعت نگریسته می شود.
**
در ادامه نوروزی با اشاره به اهمیت منابع غیرمکتوب آموزشی در دنیای امروز گفت: دیگر کتاب به تنهایی پاسخگوی نیازهای آموزشی نیست. فیلم، رسانه و وسایل کمک آموزشی برای تفهیم مطالب درسی و غیردرسی استفاده میشود. ما در دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی تلاش داریم محصولاتی وارد مدارس شوند که استانداردهای لازم را داشته باشند.
وی با نام بردن از معیارها و خصوصیات عمومی منابع آموزشی شامل جذابیت شکلی و ظاهری، خلاقیت و نوآوری، رعایت قواعد زبان و خط فارسی، سهولت بکارگیری، صحت و دقت علمی، تناسب با اهداف و برنامه های درسی، سادگی و روانی محتوا و رعایت ارزشهای دینی - فرهنگی و اجتماعی، یکی از مشکلات این محصولات را همسو نبودن با کتابهای درسی و برنامه درسی ملی دانست و گفت: اگر فیلم و نرم افزار و وسایل آموزشی بتوانند اعتبارنامه بگیرند ما آن ها را در فهرستگان رشد معرفی می کنیم . فهرستگان رشد یک بخش غیرمکتوب هم دارد که همین وسایل و نرم افزارها و فیلم ها در آنجا معرفی می شوند و دانشآموزان، معلمان، مدیران مدارس و اولیای دانشآموزان می توانند با مراجعه به فهرستگان این وسایل را برای مدرسه یا خانه خریداری کنند.
این کارشناس دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی در خصوص سایر مشکلات موجود در منابع آموزشی غیرمکتوب گفت: پایین بودن کیفیت بسته بندی یکی از مشکلات دیگر محصولات است که البته موضوعی سلیقهای به شمار میرود. گاهی اوقات محصولات اشکالات محتوایی دارند و گاه با اهداف آموزشی منطبق نیستند، اما در هر صورت اگر امکان رفع نقص وجود داشته باشد می توانند بعد از اعمال اصلاحات، به گرفتن اعتبارنامه اقدام کنند.
معرفی سامانه کنترل کیفیت منابع آموزشی و تربیتی غیرمکتوب
گلاره کاشانیان کارشناس کنترل کیفیت مواد و رسانه های آموزشی با اشاره به سامانه کنترل کیفیت منابع آموزشی و تربیتی غیرمکتوب اظهار داشت: این سامانه به منظور ثبت و ارزیابی محصولات آموزشی غیرمکتوب ایجاد شده و به وسیله آن فرایند ثبت، ارزیابی و اعلام نتیجه به صورت الکترونیکی انجام میشود. همه تولیدکنندگان حقیقی و حقوقی می توانند در هرزمان و هرنقطه از کشور محصولات خود را ثبت و از نتیجه ارزیابی محصول ثبتشده مطلع شوند.
وی درخصوص فرایند اعتباربخشی به منابع کمک آموزشی گفت: تولیدکننده با مراجعه به سامانه کنترل کیفیت به نشانی http://standard.roshd.ir ابتدا مشخصات خود را در سامانه ثبت می کند. پس از طی مراحل ثبت نام، از همین بخش وارد سامانه میشود و به ثبت محصول خود مبادرت میکند و نسخهای از محصول را در اختیار کارشناسان قرار میدهد. پس از ارزیابی محصول توسط کارشناسان دفتر، نتیجه به صورت یکی از ۳ حالت مورد تایید/ غیرقابل تایید/ نیازمند اصلاح تعیین میشود. تولیدکننده دوبار فرصت دارد محصول خود را اصلاح کند؛ و در صورت عدم رفع نقایص، محصول نامناسب شناخته خواهد شد.
مدارس اجازه خرید منابع آموزشی فاقد اعتبارنامه سازمان پژوهش را ندارند
کارشناس کنترل کیفیت مواد و رسانه های آموزشی: در پایان به تولیدکنندگان وسایل، نرم افزارها و فیلم های آموزشی توصیه کرد قبل از تولید محصول خود از استانداردهای دفتر انتشارات مطلع شوند و گفت: در این صورت تولیدکننده کمتر دچار مشکل می شود .
کاشانیان تاکید کرد: مدارس اجازه خرید هرگونه منابع آموزشی فاقد اعتبارنامه سازمان پژوهش را ندارند.
**
نوروزی رئیس گروه کنترل کیفیت رسانه های غیرمکتوب درخصوص ارزیابی این محصولات در آموزش و پرورش گفت: بر اساس بند ۴ ماده ۲ قانون تشکیل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، مسئولیت کنترل کیفیت محتوایی و فنی مواد، وسایل، رسانهها و تجهیزات آموزشی بر عهده این گروه است که این وظیفه را کارشناسان اجرایی و کارشناسان ارزیاب بر اساس دستورالعمل موجود به انجام میرسانند.
وی با مقایسه محصولات غیرمکتوب موجود اظهار داشت: در گذشته وسایل آموزشی اهمیت بیشتری داشت، ولی امروز به سمت پررنگ شدن رسانههای آموزشی میرویم.
نوروزی ادامه داد: یکی از تفاوت های بخش مکتوب و غیرمکتوب این است که در بخش غیرمکتوب محصولات قابل تجدیدنظر هستند یعنی بعد از ارزیابی، اشکالات محصول به تولیدکننده اعلام میشود و آنها بعد از رفع اشکالات می توانند مجوز بگیرند.
وی گفت: در پایه ابتدایی برای درسهای ریاضی و علوم محصولات غیرمکتوب بیشتری تولید می شود و در درس فارسی و قرآن هم تولید محصول بالا است. در مقطع متوسطه هم بیشتر محصولات غیرمکتوب برای درسهای فیزیک، شیمی، ریاضی و عربی تولید می شود.
چرا محصولات مجوز نمیگیرند؟
رئیس گروه کنترل کیفیت رسانه های غیرمکتوب در خصوص اشکالاتی که مانع از صدور مجوز برای محصولات میشود گفت: ممکن است بسته بندی محصولات خوب نباشد، خصوصا وقتی تولید کننده شخص حقیقی باشد (شرکتی نباشد) عموما بستهبندیها کمکیفیت هستند. غلطهای علمی هم در بعضی محصولات وجود دارد. در فیلم ها و نرمافزارها مشکلات فنی مثلا مشکلات گرافیکی مطرح است. در فیلم ها هم ممکن است تصویربرداری یا تدوین ضعیف باشد.
به گفته نوروزی وسایل آموزشی باید قابل حمل و پرتابل باشند و به آسانی سرهم شوند.
**
نخستین نمایشگاه تکنولوژی آموزشی با شرکت ۶۰ تولیدکننده منابع غیرمکتوب آموزشی و کمکآموزشی روز چهارشنبه ۱۳ بهمن ۹۵ در محل سالن حجاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان افتتاح شد. این نمایشگاه به همت موسسه سامان اندیشان طلوع علم (ساطع) و به کمک دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی برگزار می شود که از ۱۳ لغایت ۱۶ بهمن ۹۵ از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب میزبان علاقهمندان و فعالان بخش آموزش و پرورش خواهد بود.
ارسال دیدگاه