درست نویسی
تکلیف خود را با اسمهای معنی و فعل آنها روشن کنید
واحدآموزش پانا: فعلی که بر اسم های معنی و چیزهای بی جان عمل می کند؛ در زبان فارسی جمع بسته نمی شود و همیشه شکل مفرد خود را حفظ می کند.
اسم های معنی و اسامی بی جانان
بسیار پیش آمده که در حال تنظیم خبر یا مصاحبه هستید و مثلا به عبارتی شبیه به این برمی خورید؛ "خبرهای خوشی از سوریه به گوش .... " و حالا می مانید که فعلش را چه بنویسید؟
"نمی رسند" یا " نمی رسد"؟
به شما گفته شده فعل و فاعل (نهاد) باید انطباق داشته باشند(وقتی نهاد جمع است، فعل هم جمع باید باشد).
و یا مثلا این عبارت: این حقایق؛ لزوما حقیقتهای منطقی ... "نیستند " یا "نیست" ؟
در پاسخ به شما می گوییم؛ مردم عادی بدون اینکه دستور زبان "عبدالعظیم خان قریب" را خوانده باشند، می دانستند که در زبان فارسی برای چیزهای بی جان و اسم معنی در حالت جمع، بر خلاف زبان انگلیسی ، فعل به صورت مفرد به کار می رود.
به این نمونه ها دقت کنید:
*** افعال داخل پرانتز "درست" است.
- این سخنان هنوز به طور مستقیم تایید نشده اند (نشده است).
- این اسناد عمده جنبه تاریخی دارند(دارد).
- او گفت که این ادعاها دروغند (دروغ است).
- اما نشانه های موجود هم چندان امیدوارکننده نیستند(نیست).
- گزارش ها حکایت از آن داشتند (داشت) که محمد عمر ...
- این اقدامات رو به افزایشند (افزایش است).
- مشکلات موجود در وضعیت حاکم به قوت خود باقی اند (باقی است).
- در دوره بیست و چهارم ،آثاری (اثرهایی) مورد داوری قرار گرفتند (گرفت).
- این حقایق ؛لزوما حقیقتهای معقول و منطقی نیستند (نیست).
- اگر این خشونت ها ادامه یابند(یابد).
- این طرح های اولیه به مرور، آرام آرام، در دست های او پخته شدند (پخته شد).
- تا فرصت ها از دست نرفته اند (نرفته است) باید جنبید.
- جاده های ایران از امنیت کافی برخوردار نیستند (نیست).
- انواع گیاه های دارویی هم موثر نبودند(نبود).
- به سبب وجود اختلافات ... آتش بس ها موثر نبودند(نبود).
- مسائل اجتماعی به سادگی در کشور ما حل نمی شوند(نمی شود).
- خیابان ها شلوغ بودند (بود).
نمونه ها بسیار است، سعی کردیم نمونه ها از موارد استفاده شده در رسانه ها باشد امیدواریم با ذکر این مثالها نکته کاملا برای شما روشن شده باشد.
*** دقت کنید!
گاهی در گفتگوی روزمره و بیشتر در ادبیات ، گوینده یا نویسنده کاملا عمدی و از روی قصد به چیزی بی جان یا به یک اسم معنی شخصیت انسانی می دهد و برای آن در حالت جمع فعل جمع می آورد. البته این موارد در خبرها و گزارشها و تفسیرهای رسانه ها به ندرت پیش می آید .
مثال:
- بادها در زمستان؛ میان شاخه های خشک، آوازهای غم انگیز می خوانند.
- ساعتها با انسان، با زبان تیک تاک سخن می گویند.
- شاخه های بیدمجنون در نسیم آرام می رقصیدند.
- غم های بی رحم از همه سو به او هجوم آورده بودند.
- خاطره های شیرین گذشته، در صحنه ذهنش ظاهر می شدند و به او لبخند می زنند.
در این مورد هم، بهتر است؛ نویسنده یا مترجم رسانه، هنگام نوشتن از آوردن فعل جمع برای اسم معنی و چیزهای بی جان خودداری کند.
نکته:
***به گفت و گوی روزمره خود توجه کنید. این بهترین راهنما برای اینگونه موارد است. چون با اطمینان می توان گفت که همان کسانی که در نوشته هایشان چنین اشتباه می کنند. در موقع گفت و گو با دیگران به ندرت دچار این اشتباه می شوند.
ریشه غلط نویسی؟
اما اگر قرار است آنگونه که می گوییم بنویسیم؛ پس این غلط نویسی ها از کجا آمده؟ زبان های دنیا از ساده ترین تا پیچیده ترین آنها، پیش از کشف و تالیف دستور (grammer) از گذشته ها بوده است و شبیه به نوعی موجود زنده (organism)به تکامل حیاتی و عملی خود رسیده است .
بنابراین زبان فارسی جدید هم که تحول یافته زبان فارسی میانه است، از دوره بعد ازساسانیان تا به امروز، با وجود تحول هایی که پیدا کرده است، قاعده های اصلی خود را داشته است و از این قاعده ها، مردم عادی بدون اینکه از چگونگی آن ها آگاه باشند پیروی می کرده اند.
مثلا می گفتند؛ کوزه ها از دست آنها افتاد و شکست.
جالب آنکه این مردم عادی؛ زبان خود را از روی نوشته های پر از اشتباه دستوری آدمهای کم سواد یاد نگرفته بودند! و یا مثل بعضی از تحصیل کرده های امروز که به واسطه اندک آشنایی با زبان انگلیسی ، ذهنشان آشفته است، نیستند.
برخی از این تحصیل کرده ها و روشنفکرنماها مخلوطی ناآشنا از زبان فارسی و انگلیسی را توامان به کار می برند و گاه به راحتی از قاعده های زبان خود دست بر می دارند و دستور زبان انگلیسی را در زبان فارسی بکار می برند.نتیجه آن اشتباهات ساختاری است که در ترکیب جملات فارسی می بینیم .
--------------------------------------------------------------
منبع:مدرسه روزنامه نگاری (با اندکی تغییرات )
ارسال دیدگاه