درس

اصول حاشیه نویسی در گزارش

واحد آموزش پانا:حاشیه ها گزارش را عینی تر و صمیمی تر می کنند. آنها جزئیاتی از وقایع و رویدادها ارائه می دهند که از نگاه تیزبین روزنامه نگار پنهان نمانده است. حاشیه(extra) یا حاشیه نویسی در دهه های اخیر در روزنامه نگاری متداول شده است و هدف آن پرهیز از متورم شدن (طولانی شدن) بخشی از متن در گزارشهاست تا بدین ترتیب روند بیان موضوع دچار سکته یا وقفه نشود و متن یکدستی خود را حفظ کند.

کد مطلب: ۵۳۳۸۰۴
لینک کوتاه کپی شد

حاشیه چیست؟


در لغت نامه دهخدا می خوانیم: "حاشیه از حشو به معنی زاید است".


البته نه اینکه آنچه به عنوان حاشیه است زاید و غیر ضروری باشد؛ بلکه زاید برمتن است. یعنی با نبود آن به متن و یکدستی آن لطمه ای وارد نمی شود.


دهخدا می نویسد؛از آنجا که حاشبه نویسی بر کتب و اظهار نظر در تالیف دیگران آسانتر از تالیف بوده است؛ از قدیم حاشیه نویسی عمومیت پیدا کرده است .


با آنچه گفتیم ؛ حاشیه نویسی مد نظر دهخدا، از نظر محتوی با حاشیه نویسی روزنامه نگاری و گزارشگری متفاوت است. آنچه مد نظر دهخدا و دیگر اُدبا بوده حاشیه نویسی نویسندگی و ادبی است. حاشیه نویسی در دهه های اخیر در روزنامه نگاری ما معمول شده است.


چرا حاشیه نویسی ؟

گاهی در گزارش لازم می شود که پیشینه ، زندگی نامه ، آمار ، اسناد و یا توضیحی را که با موضوع ربط هم دارد، بگنجانیم. این اطلاعات ، اغلب اگر در میان متن آورده شود به روانی و ضرباهنگ آن لطمه وارد می کند. بنابراین توصیه می شود؛ آن اطلاعات در کنار متن اصلی و به شکل حاشیه کار شود تا بخشی از متن متورم و طولانی نشده و روند بیان موضوع دچار سکته یا وقفه نشود.


کارکرد حاشیه نویسی چیست؟


۱-کارکرد مهم حاشیه نویسی کمک به یکدستی و روانی متن است تا به ضرباهنگ متن لطمه وارد نشود .


۲-پرهیز از طولانی و متورم شدن یک بخش از گزارش. سالهای اخیر رسم شده است که در مطالب طولانی، به منظور در اختیار قرار دادن محورهای خواندنی در متن، خطوط شاخص و پراهمیت را در دل متن و به شکل حاشیه کار می کنند.


۳-در گزارش های خبری بااهمیت، این کار از سالها پیش رواج داشته است مثل: ورود شخصیتهای برجسته میهمان در یک کنفرانس مهم یا حوادث مهم مثل انتخابات.


جای حاشیه کجاست؟


به طور معمول حاشیه را در یک چارچوب (کادر) در میان متن اصلی یا به صورت یک ستون در کنار، کار می کنند. گاهی هم حروف متن نسبت به حروف حاشیه متفاوت انتخاب می شود.


برای مثال در گزارش بازسازی ساختمان تئاتر شهر، گزارشگر می تواند پیشینه ساخت این بنا را، به جای متن، در حاشیه بگنجاند یا در گزارش با موضوع تقویم لایحه بودجه به مجلس ، مروری به اقلام مهم در آمد و هزینه، یا اتفاقات جزئی که مثل نوع برخوردها با رئیس جمهور و.... را در حاشیه، کنار گزارش عرضه کرد و البته اینها می تواند از اطلاعاتِ خواندنی و جذاب گزارش باشد.


آیا حاشیه همان سوتیتر است؟


خیر گرچه ممکن است برخی حاشیه را با سوتیتر با توجه به فرم آن در متون مطبوعاتی اشتباه کنند؛ اما سوتیتر خلاصه ای فشرده از متن است؛ حال آنکه حاشیه پرداختن به جزئیات و اطلاعات جانبی گزارش است، که در متن نیست. در حالی که سوتیتر نوعی کپی_ پیست از بخشی کوچک از متن است که برای خواننده مهم و جذاب است و می توان همان کلمات را در متن یافت.

تعداد کلمات حاشیه از سوتیتر بیشتر است البته بستگی به میزان حواشی و حجم گزارش دارد و نمی توان سقفی برای آن تعریف کرد. اما فراموش نکنید! مبادا حاشیه های شما از متن گزارش بیشتر شود!


سبک نگارش حاشیه چگونه است؟


لحن و سبک حاشیه ها، چندان با لحن و سبک متن تفاوت ندارد. با این همه حاشیه می تواند با لحنی متفاوت نسبت به متن نوشته شود. توصیه این است که نوشتن حاشیه را بهتر است به کس دیگری (غیر از گزارشگر) وانگذاریم.


چه مواردی قابلیت حاشیه شدن را دارد؟


گفتیم: پیشینه، زندگی نامه، آمار، اسناد یا توضیحی که با موضوع ربط دارد و به طور کلی هر جزیی از یک رخداد که قابلیت جدا شدن از متن را داشته باشد و تفکیک آن به یک دستی متن لطمه وارد نکند و حتما خواندنی و جذاب باشد (مثالها در بالا آوردیم ).


***چند توصیه:


• به طور خلاصه؛ حاشیه ها مثل چاشنی در پختن غذا عمل می کند؛ همانطور که چاشنی و ادویه باعث طعم دادن و لذیذ شدن غذا می شود حاشیه ها گزارش را جذاب تر و خواندنی تر می کند البته همانطور افزودن هر چاشنی غذا به ذائقه افراد بستگی دارد. در اینجا نیز در نوشتن حاشیه باید به ویژگیهای مخاطب، نوع سانه، زمان و حجم و نوع گزارش توجه شود. در غیر اینصورت حاشیه نویسی حداقل بی فایده خواهد بود و فقط باعث طولانی شدن گزارش می شود.

• اطلاعات جانبی و جزئیاتی را در حاشیه ارائه دهید که با متن ارتباط داشته باشد و خواندنی باشد.

• تیزبین باشید! شاید همین حاشیه ها، خودش بشود موضوع گزارش بعدی شما!

------------------------------------------------------------------------------------------

منابع: لغت نامه دهخدا
گزارش نگاری /علی اکبر قاضی زاده (با اضافات و برخی تغییرات)
تنظیم و تدوین: اعظم عابدینی

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار