نوشتاری به مناسبت حضور ۴ ایرانی با ملیتی غیر در المپیک ریو/
زنگ خطر جدی برای ورزش ایران/ جهش دندان تیزها برای محصولات ورزش ایران
شصت و چهار ایرانی با پرچم ایران و چهار ایرانی با پرچمی غیر از ایران در ریو برای طلا خواهند جنگید؛ هر چند عدد ۴ در برابر ۶۴ کوچکتر است اما دیدن یک ایرانی در زیر پرچم کشوری دیگر جای تامل دارد.
فرار مغزها یا به قول رضا امیر خانی " نشت نشا " موضوعی است که دیگر قدمتی در ایران پیدا کرده و تبدیل به واژه ای آشنا برای اذهان مردم ما شده است. شاید تا چند وقت پیش زمانی که نام فرار مغزها به گوشمان برخورد می کرد اولین و تنها گزینه پیش رو مهاجرت نخبگان علمی ایران به کشورهای جهان اول بود اما مدتی است دایره این واژه وسیع تر از حد گذشته شده و حالا دیگر کار از علم و دانش فراتر رفته است و پدیده مهاجرت نامدارها گریبان عالم موسیقی، سینما و ورزش را هم گرفته است.
در بین مهاجرت های صورت گرفته هر چند ابعاد رسانه ای سینمایی ها وسیع تر به نظر می رسد و فرار مغزهای علمی دردناک تر است اما بدون شک قابل تامل ترین وجه مهاجرت ها را درباره ورزشی ها می توان دید؛ جایی که یک ورزشکار ایرانی با قبول تابعیت کشوری دیگر زیر پرچمی به غیر از ایران قرار می گیرد و برای نام آن کشور می جنگند.
چند روزی می شود که خبر حضور " راحله آسمانی " تکواندو کار ۲۷ ساله ایرانی با ملیت بلژیک در المپیک ریو در بین اخبار ورزشی خود نمایی می کند. تکواندو کار ۶۲- کیلوگرم که با پرچم و ملیت ایران در بازی های آسیایی ۲۰۱۰ به مدال نقره قاره کهن رسید و در همان سال طلای مسابقات آزاد منچستر را بدست آورد اما از سال ۲۰۱۳ راهی بلژیک شد و با قبول تابعیت این کشور برای آنها در مسابقات بین المللی ۴ مدال بدست آورد و حالا قرار است در ریو یک نام ایرانی با ملیتی بیگانه روی تاتامی برود.
راحله آسمانی، نفر اول در ورزش ایران نبود که حضور در کشور آبا و اجدادی را رها کرد و پرچم دیگری را به عنوان ملیت جدیدش انتخاب کرد؛ پیش از او نام های زیادی را می توان یافت که رفتند و برای کشورهای دیگر بعضا افتخار آفرینی کردند. اسامی فراروانی را در ورزش می توان نوشت که اینگونه رفتار کردند که تنها بخشی از نامدارهای آن عبارتند از:
" آرزو معتمدی نخستین بانوی ایران که سهمیه المپیک را در سال ۲۰۱۱ بدست آورد اما این روزها در آمریکا است؛ احسان رجبی دارنده برنز آسیا هم به سرزمین یانکی ها پناهنده شد؛ الشن مرادی استاد بزرگ شطرنج ایران هم مانند معتمدی و رجبی راهی آمریکا شد. ایمان جمالی هندبایست ایرانی هم حضور در تیم ملی مجارستان را به ایران ترجیح داد؛ شروین پاکدل ملی پوش قایقرانی هم سال قبل تبعه پرتغالی را انتخاب کرد و سعید فضل اولی دیگر قایقران ایران هم به آلمان رفت.
اسامی ذکر شده تنها نامدارها بودند و تهیه لیست دقیق بدون شک تعداد بسیار بالاتری را در خود جای خواهد داد اما نکته قابل تامل درباره مسابقاتی است که چند روز دیگر استارت خواهد خورد. و حالا در ریو چهار ایرانی با پرچم کشورهای دیگر به میدان خواهند رفت؛ راحله آسمانی در تکواندو با ملیت بلژیک؛ سامان طهماسبی و صباح شریعتی در کشتی فرنگی با ملیت کشور آذربایجان؛ میلاد بیگی در تکواندو باز هم با ملیت آذربایجان.
هر چند به غیر از راحله آسمانی ما در سه مورد دیگر در همان وزن نماینده داریم اما در هر صورت حضور یک ایرانی زیر پرچم کشوری دیگر جای تامل دارد. صندوق بین المللی پول " بیکاری، سطح پائین درآمد ، نارساییهای مالی و اداری، کمبود امکانات تخصصی-علمی و بیثباتی " را مهم ترین عوامل مهاجرت نخبگان از ایران می داند اما درباره نخبگان ورزشی کدام علت صحیح است.
باز هم به نقل قولی از رضا امیر خانی در کتاب نشت نشا بر می گردیم جایی که می نویسد " خیال کردهایم که در زمین خودمان دانشگاه ساختهایم و نیرو میپرورانیم و آیندهسازان، مملکت را زیر و زبر میکنند و انقلابِ فرهنگی و توسعهی علمی و مشتی محکم... اما دیدیم که اولین سوراخِ پذیرش که باز شد، بهترین نیروهایمان ظرفِ سه سوت کندند و رفتند و به قولِ متواتر فرار کردند... "
درباره ورزش هم همین است که امیرخانی اشاره کرده است؛ مربیان ما زحمت کشیدند؛ پول ایرانی پای تربیت ورزشکار ریخته شد و در ایران تربیت ورزشی صورت گرفت اما زمان ثمر دادن برای پرچم و نام کشور که می شود ناگهان به هر دلیلی ورزشکار مورد نظر راهی کشوری دیگر می شود. این درد است که یک عمر پای نهالی آب و کود مناسب بریزی اما میوه اش را سایرین مصرف کنند.
کاری با دلیلش نداریم که دلایل متعددی را می توان از قول همان ورزشی های از وطن رفته ردیف کرد اما بعضی اوقات باید انصاف را هم مدنظر قرار داد. وقتی ورزشکار مشکل مالی دارد و می بیند هزار هزار افتخار هم خلق کند یک هزارم فلان فوتبالیست درجه چندم پول نمی گیرد اما همین همسایه بالای سر ما مثل برگ خزان پول می ریزد یک لحظه چشمش را می بیندد و تامین زندگی مالی اش را به وطنش ترجیح می دهد. و یا در مورد دیگر وقتی بانوی ایرانی می بیند که حقش را در تیم ملی می خورند و با تصمیمات عجیب نمی تواند سهمیه المپیکش را حفظ کند دلزده می شود و بار سفر می بندد.
هر چند نمی توان کسی را با قفل و زنجیر به کشور بست و گفت تو ممنوع الخروجی و باید برای ایران بجنگی اما می شود درست مدیریت کرد و دلایل رفتن از ایران را پیدا کرد تا بیش از این سایر کشورها از میوه ورزش ایران استفاده نکنند. مدیریت صحیح در ورزش، تخصیص درست و به جای منابع، اجازه ورود بخش خصوصی به ورزش و عدم مانع تراشی های عجیب برای این بخش و مهم تر از همه سپردن سکان مدیریت ورزش و فدراسیون ها به مدیرهای ورزشی و کاربلد گوشه ای از عوامل ساده است که می تواند این معضل را به آرامی حل کند.
اخطار جدی است؛ اگر غفلت شود عدد ۴ در المپیک توکیو بزرگ تر خواهد شد. دندان تیزها از چیدن میوه های ورزش ایران دست برنخواهند داشت.
فرهاد فخرآبادی
ارسال دیدگاه