حسین کیانی نویسنده و کارگردان نمایش «همسایه آقا»
اثر هنری با اصلاحات به زندگی هنری خود ادامه می دهد
نشست خبری نمایش «همسایه آقا» به نویسندگی و کارگردانی حسین کیانی با حضور عوامل این اثر نمایشی در تئاتر باران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری پانا؛ حسین کیانی در ابتدای این نشست خبری به قرائت یاداشتی پرداخت که در آن به سیر نگارش و به مرحله تولید رسیدن این نمایش اشاره کرده بود. وی درباره بازتولید این نمایش بعد از گذشت ۱۰ سال گفت :« نمیتوانستیم همان اجرا که در گذشته داشتیم را عین به عین در تئاتر دوباره اجرا کنیم. ضمن اینکه هریک از ما ۱۰ سال بزرگتر شدهایم و ۱۰ سال به تجربههایمان اضافه شده است. اگر قرار باشد در بازتولید، یک نمایش نعلبهنعل نمایش اجرا شود، اجرای مجدد هیچ لطفی ندارد و ما به عنوان اجراگران آن هنر بزرگی انجام ندادیم، اصلاحات و تغییرات لازمه هر اثر هنری است.و اگر این اصلاحات وجود نداشته باشد بدین معناست که اثر به زندگی و حیات خود ادامه نداده است.»
وی همچنین گفت : «تئاتر تابلوی نقاشی نیست که پس از کشیده شدن نتوان آن را تغییر داد. تئاتر هنر پویا و زنده است. زنده بودن طبیعت تئاتر است و این باعث ایجاد تغییرات در آن میشود. نمایش «همسایه آقا» تا حد قابل توجهی متفاوت از آن چیزی است که روی صحنه رفته است.»
وی همچنین درباره متن این نمایشنامه و شیوه های نویسندگی آن یادآور شد: « «همسایه آقا» در دوره نویسندگی من نخستین متن رئالیسم و معاصر است و جزو کارهای اجتماعی من محسوب میشود. در این اثر آدمهای کمتر دیده شده و مسائل کمتر شنیده شده مورد بررسی قرار میگیرند و مسائل به صورت بیطرفانهای مطرح میشود.»
کارگردان نمایش «همسایه آقا» درباره انتخاب بازیگران در این اجرا گفت: «۱۰ سال پیش تمرین و انتخاب بازیگران به درستی انجام شد و من سعی کردم به همان انتخابها رجوع کنم که البته موفق شدم ۵ نفر از دوستانی که در اجرای قبلی همکاری داشتند را در این نوبت در کنار خود داشته باشم، اما دو نفر از اعضای گروه به دلیل مشغلههای شخصی نتوانستند با ما همکاری داشته باشند.»
کیانی درباره نمایشنامه «مرگ در حمام بنفش» بیان کرد: «در حالحاضر برای من موضوع اجرا شدن این اثر، مسکوت است، اما تمامشده نیست چون اثر هنری که تولید میشود باید شکوفا شود و در معرض دید مخاطب قرار بگیرد حتی اگر قرار باشد در قالب مدیومهای دیگر ارائه شود.»
وی ضمن اشاره به اینکه فشار از سوی مدیران بالا دستی باعث میشوند مدیران میانی نسبت به آثار هنری دچار بدبینی و سختگیری بیمورد شوند. افزود: «فکر میکنم اجرا نشدن نمایشنامه «مرگ در حمام بنفش» به سختگیریها، بدبینیها و بیاعتباری بیش از هر دوره مسئولان نسبت به حوزه نمایش مربوط است. در حالحاضر بحث مدیریت کلان و تصمیمگیران کلان فرهنگی مطرح است، چرا که فشار از سوی آنها است . ما آثاری اجرا کردیم که نگاه منتقدانهای بیشتری داشت و نسبت به «مرگ در حمام بنفش» نگاه انتقادی کمتری دارد اما همچنان مدیران اجازه اجرای این اثر را نمی دهند و این نمایشنامه دچار ممیزی مطلق میشود.»
وی همچنین با اشاره به آثار اقتباسی و گرایش به سوی چنین کارهایی ضمن دور دانستن این نمایش ها از فضای جامعه ایران گفت: «آثاری که دچار ممیزی مطلق میشوند از صفحه روزگار محو و حذف میشوند و این نوید خوبی برای هنرهای نمایشی نیست. نمایشهایی که درباره وضعیت زندگی ایرانی است به خاطر شرایط حوزه نمایش جای خود را به نمایشهای اقتباسی می دهند زیرا در هر صورت شهر و سالنها نمیتوانند از تئاتر خالی شوند، بنابراین آثاری که ممکن است به لحاظ شکل، طراحی، میزانسن آثار شیکی از آب درآیند اما محتوا و باطن آن هیچ نسبتی با ذهنیت حقیقی ایران کنونی نداشته باشد روی صحنه میرود. در سالهای آتی هیچگاه در بررسی آثار به ما نمیگویند چه اقتباس خوبی از آثار فرنگی داشتهایم، بلکه میپرسند چگونه انسان عصر خود را بازتاب دادهایم. در حالیکه در این شرایط هیچکس نمیتواند انسان معاصر خود را به درستی نشان دهد و من این امر را ناشی از تصمیمگیری مسئولان فرهنگی میدانم.»
وی همچنین تصریح کرد: « تنها تفاوت فرد عادی با هنرمند در همین حساسیتها است که در مواجهه با پدیدههای اجتماعی بیشتر نشان داده میشود و همین حساسیتها دغدغهای میشود برای اندیشیدن و اینکه محتوای اثر را ساماندهی کند. حساسیت مهمترین عامل تحریککنندهای است که اگر از بین رود یا شاهد آثار هنری نخواهیم بود و یا سطح آنها نازل خواهد شد.»
کیانی ضمن اشاره به اینکه بازتولید در ذات خود پدیده بدی نیست گفت:« اگرچه در زمانی مواضعی نسبت به آن از سوی هنرمندان، مسئولان و حتی اصحاب رسانه مطرح شده بود، اما از نظر من بازتولید مشکلی ندارد و همچون تجدیدچاپ یک رمان است. اگر اثر خوبی روی صحنه رفته باشد و توانسته باشد مخاطبان را جلب کند بازتولید نهتنها ایراد ندارد، بلکه به بنیان هنر نمایش هم میتواند کمک کند به این شرط که اجرای نعل به نعل نباشد.»
در ادامه این نشست مهدی پاکدل بازیگر تئاتر، تلویزیون و سینما درباره بازی در این نمایش گفت:« از اینکه توانستم بعد از ۸ یا ۹ سال مجددا با حسین کیانی کار کنم، خوشحالم. ما هنرمندان باتوجه به مشکلاتی که هر روزه با آن مواجه هستیم به کرگدن پوست کلفت تبدیل شدهایم، به یک گلادیاتور که هیچچیز در راستای آفرینش هنری برایش مهیا نیست.» وی همچنین افزود:« مهدی پاکدل که در این نمایش نقش جلالالدین را بازی میکند گفت: «ممکن است وقتی اجرای اثری بعد از ۳۰ شب به پایان میرسد با خود بگوییم که ای کاش به گونه دیگری بازی میکردم. امروز با حضور در نقشی که ۱۰ سال پیش نیز روی صحنه اجرا کردم این امکان برایم به وجود آمده تا ببینم آن ایکاشها چقدر میتواند فضا را تغییر دهد.» وی درباره خصوصیت های نقش جلال الدین که بعد از ۱۰ مجدد اصرار بر بازی در این نقش داشته است گفت:« جلال نقش مثبتی در این اثر دارد که البته کلیشهای نیست. من همیشه نقشهای مثبت بازی کردم، اما این نقش، نقش مثبتی است که مثبت صرف و اعصاب خوردکننده نیست، بلکه شخصیتی دلچسب و دلنشین دارد و البته من آن را خیلی دوست دارم.»
رویا میرعلمی بازیگر و همسر کارگردان که در این نمایش نی به عنوان بازیگر حضور دارد مهمترین حسن کارگردان را بدور بودن از جنجال های هنری دانست و گفت: «حدود ۱۸ سال است که در کنار حسین کیانی زندگی و بازی میکنم و از نزدیک شاهد تمام زحماتش درنوشتن نمایشنامه ها هستم. وقتی اتفاقات اینچنینی یعنی اجازه ندادن برای اجرا را شاهد هستم خیلی متاثر میشوم که میبینم چه اتفاقاتی در تئاتر رخ میدهد و چه اقتباسهای بیبو و بیخاصیتی که ربطی به اجتماع و فرهنگ ما ندارد روی صحنه میرود. از این موضوع غمگین میشوم. »
وی در ادامه گفت: «من هیچ آینده خوبی برای تئاتر ایران نمیبینم، چرا که روز به روز ممیزی و سانسور در حال بیشتر شدن است و همه دوست دارند کارهای بیبو و بیرنگ روی صحنه رود، گویا مسئولان دلشان میخواهد حرفی برای گفتن وجود نداشته باشد.»
علیرضا آرا از بازیگران این نمایش در ادامه این نشست گفت:« بازیگر حساسیتهای خود را در مواجهه با فشارها و میزان سانسورهایی که هر روزه بیشتر میشود از دست میدهد. برای بازیگر رسیدن به نقش باید در طول یک دوره ۲۵ روزه یا یک ماهه باشد نه در طول ۱۰ روز. وقتی اتفاقاتی رخ میدهد و اطمینانی برای به سرانجام رسیدن تمرین و پروسه اجرا نیست، درگیر مسائل حاشیهای میشویم و همین امر در کار بازیگر مشکل ایجاد میکند. به طوریکه انگیزه و تمرکز خود را از دست میدهد.»
حبیب از دیگر بازیگران این نمایش درباره نقش خود چنین توضیح داد: «حبیبالله خادمحسینی نقشی است که آن را بازی میکنم. او خادم نیک امامزاده است که با خانوادهاش در جوار امامزاده زندگی میکنند. آنها به لحاظ طبقاتی در طبقه متوسط جامعه قرار دارند و به لحاظ معیشت در وضع ناگواری زندگی میکنند. این کاراکتر تلاش میکند برای پیدا کردن راهی در راستای تغییرات زندگی، اگرچه درنهایت اینطور نمیشود. از نظر من شخصیت منفی در نمایش وجود ندارد، بلکه این شرایط اقتصادی است که باعث میشود برخی شخصیتها به سمت و سوی خارج از عرف روند.»
این بازیگر پیشکسوت درباره شرایط نامساعد بازیگران تئاترتصریح کرد: « در چند سال پیش خیلی از دوستان تئاتری سالی چند تئاتر روی صحنه میبردند و من همواره از خود میپرسیدم، آنها در چنین شرایط اقتصادی چگونه زندگی میکنند، اما بعد از مدتی دیدم، همین افراد که اگر می خواستند در سینما و تلویزیون فعالیت کنند پیش تر ها می توانستند اما بخاطر اصول خاص شان بجز تئاتر در هیچ جای دیگری فعالیت نمی کردند به دلیل فشارهای اقتصادی از این فعالیت بازمیما نده اند و ناچار رو به سوی مدیوم های دیگری آورده اند.»
شهرام حقیقتدوست درباره نقش خود با اعلام اینکه نقش محرم ، نقش پیچیدهای که آن را بازی میکند، اظهار کرد: «چند سالی است که به حسین کیانی فشار میآوریم تا این نمایشنامه را به فیلمنامه تبدیل کند و ما خود آن را به دست بگیریم. ما سعی میکنیم از این بین کار سینمایی آبرومند درآوریم.»
رویا میرعلمی، بازیگر نقش کبوتر نیز عنوان کرد: «این نقش، نقش ویژهای است و من خیلی دوستش دارم و خوشحالم که میتوانم دوباره این نقش را بازی کنم. در اجرای پیشین به دلیل بارداری که داشتم اجرای نمایش برایم بسیار خاطرهانگیز شد. نقش کبوتر نقش مثبت و جذابی است و شیطنتهایی دارد که آدم اصلا باورش نمیشود.»
در بخش های پایانی این نشست حسین کیانی به معرفی هرچه بیشتر نمایشش پرداخت و گفت: « «همسایه آقا» تولید داخل است و جزو نمایشهایی است که از لحاظ محتوا، ایده و شخصیتپردازی برآمده از فرهنگ ایرانزمین است.» حسین کیانی در پاسخ به این سوال خبرنگار پانا که برخلاف صحبت های مطرح شده در این نشست که جملگی درباره سانسور و فشار برای اجرا نکردن یک نمایشنامه بوده است؛ آیا شما فکر نمی کنید که نمایش «در شوره زار» که در سال ۹۳ بر روی صحنه رفت؛ بدون اعمال فشار و سانسور بوده است، در حالی که این کیفیت را داشت که پیش از اجرا توسط شورای بازبین اصلاحاتی در آن رخ دهد؟ گفت :« اگر شما فکر می کنید که نمایش «درشوره زار» با گشاده رویی مسئولین مواجه شده است پس باید به مسئولین تبریک گفت. گر چه این نمایش نیز اتفاقات پشت پرده خاص خود را داشت. ما در این نمایش به مسائل اجتماعی و زیست محیطی پرداخته بودیم. مسائلی به مانند رها کردن بیماران در بیابان و خشک شدن دریاچه ارومیه تمام این رویدادها اتفاقاتی بوده اند که پیش از این نیز رخ داده اند و ما بر اساس گزارش های روزنامه ها و سایر رسانه ها این نمایش را بر روی صحنه بردیم.»
وی در پایان این نشست مجدد به مسئله هنرمندان تئاتر پرداخت و گفت: «مدیران فکر نمیکنند معیشت هنرمندان چگونه باید تامین شود. زندگی هنرمندان از طریق تئاتر باید تامین شود. هنرمند نه صرفا برای شهرت یا تفریح نیاز به اجرای آثار هنری ندارد. اینکه گفته میشود افراد برای اوقات فراغت به سینما و تئاتر میروند اصلا درست نیست و این نشان میدهد که هنر به عنوان ضرورت شناخته نشده است. هنر تئاتر یک کار بسیار سخت و طاقتفرساست که برایش زحمت زیادی کشیده میشود، بنابراین هم باید به آن توجه شود و هم هنرمندش تامین شود.»
ارسال دیدگاه