ضربه های اطلاع رسانی ضعیف - ۱
آنچه از برجام نمی دانیم
برجام پیش از آنکه با توجه به بندهایش در مجلس تفسیر شود، با توجه به خطوط ترسیمی سیاسی و جناحی، مورد حمایت و یا مخالفت گرفته و با توجه به آنکه دولت آنرا در اولویت اول دستیابی قرار داد؛ فرصت تقریبا دو ساله این میان، زمان کافی را برای مخالفان و موافقان بوجود آورد تا فارغ از هر گونه اطلاع رسانی، بتوانند به چانه زنی ها و بهره برداری های سیاسی بپردازند.
به گزارش خبرنگار سیاسی پانا، هرچند میزان آگاهی بسیاری از اظهارنظر کنندگان از متن برجام و آنچه در این خصوص به وقوع می پیوست حاکی از آن داشت که یا نمایندگان در حوزه های انتخابیه و در بحث قانونگذاری سرپرمشغله ای دارند و یا اینکه مطالعه پرونده های حجیم مرتبط با توافق هسته ای ایران از حوصله شان خارج است.
مشهورترین نمونه از این دست طرحی سه فوریتی است که در آبان ماه سال ۱۳۹۲ و تحت عنوان "الزام دولت به حفظ حقوق مسلم هسته ای و مصادیق آن در چارچوب معاهده NPT در مذاکرات هسته ای" با ۱۱۰ امضا به هیات رئیسه مجلس تقدیم شد. در حالی که در متن و حتی در عنوان طرح نیز واژه NPT به اشتباه توسط نویسنده طرح، جواد کریمی قدوسی نماینده مردم مشهد «ام. پی. تی» آورده شده بود.
این به آن معناست که علاوه بر کریمی قدوسی که به مخالفت ها و اعتراض های تندش در مجلس شهره بود و با هر اقدام که استعداد ثبت یک موفقیت در کانامه دولت را داشت مخالفت می کرد؛ سایر نمایندگان امضا کننده طرح نیز مفهوم کاربردی ترین و متداول ترین واژه مرتبط با انرژی هسته ای را نمی دانستند و یا در احتمالی دیگر آنقدر در امضا کردن طرح عجله داشتند که حتی فرصت مطالعه عنوان طرح را نیز به خود نداده بودند.
این نمونه به خوبی مبین این مسئله است که بسیاری از نمایندگان صرف گرایش جناح سیاسی خود و بدون آگاهی کامل از ماهیت برجام، به موافقت یا مخالفت از آن می پرداختند و البته این مسئله نمود زیادی در رسانه ها نیز داشت.
تیترهای اغراق گونه در حمایت و یا تخریب برجام که به ویژه در روزهای پس از نهایی شدن توافق شاهد آن بودیم، اثباتی بر همین مدعاست. تیترهایی مانند «انفجار اتمی، بدون بمب»، «دنیا به احترام ایران ایستاد»، «خورشید درخشان شد، تا باد چنین بادا» از جمله بزرگنمایی های رسانه ها است؛ همچنین در مقابل، استفاده از «تقریبا هیچ» به جای واژه برجام، پس از مصاحبه چندی پیش سیف، رئیس کل بانک مرکزی با تلویزیون بلومبرگ، در برخی دیگر از رسانه ها نیز تلاش این خطوط فکری در ضعیف نشان دادنش بود.
از سوی دیگر، با آنکه میان رسانه ها، بیشترین نقش را در تبیین واقعیت برجام می توانست رسانه ملی بازی کند اما واضح است که فعالیت بر مبنای گرایش های سیاسی با توجه به جایگاه رسانه و اهمیت بالایی که در مهندسی افکار عمومی داشت، کیست که سمت و سوی آن روزهای رسانه ملی را نداند؟
فارغ از آنچه که نمایندگان مجلس و رسانه ها باید از چیستی برجام می دانستند و منتقل می کردند، سطح آگاهی جامعه علاوه بر آنکه قدرت رسانه ها و آگاهی بخشی آنان را از انعکاس خبرهای برجام نشان می دهد؛ میزان اهمیت، پیگیری و دغدغه های مردم را نیز به تصویر می کشد.
این سطح آگاهی متناسب با شغل و دغدغه های زندگی متفاوت است. برای مثال «حسن» از جمله معدود افرادی بود که در گزارشی میدانی توانست به یکی از دستاوردهای مهم برجام اشاره کند او ۴۸ ساله و فروشنده کتاب، نشریات و روزنامه است. حسن که تا ساعت ۱ بعد از ظهر توانسته تنها ۵ هزار تومان فروش داشته باشد، اولین مزیت برجام را خروج از ذیل فصل هفت منشور سازمان ملل عنوان می کند و می گوید: هر کشوری می توانست ایران را بمباران کند؛ چون ما برای دنیا تهدید شناخته شده بودیم و همین که دیگر این مشکل را نداریم، از همه چیز مهم تر است. همه اینها به خاطر این بود که یک نفر گفت تحریم ها کاغذ پاره است و ایران را خراب کرد».
وی در خصوص آنچه به واسطه برجام در بحث هسته ای از ایران گرفته شد نیز گفت: "آنها که داشتیم به چه دردمان می خورد؟ کره شمالی هم این ها را دارد. غذایشان ترب، سویا و مقداری برنج است ولی ما چیزی را از دست ندادیم؛ من قبل از برجام دمپایی می پوشیدم و هنوز هم دمپایی ام را دارم و می پوشم».
حسن در خصوص آنچه از دستاوردهای پس از برجام از نگاه او نصیب ایران شده هم می گوید: «دارو ارزان شده؛ زن من سکته مغزی کرده است؛ در دوره احمدی نژاد ۳۰۰ هزار تومان پول دارویش را می دادم اما الان می روم هلال احمر سر (خیابان) طالقانی، ۱۰۰ هزار تومانش را تامین اجتماعی، ۱۰۰ هزار تومانش را هدفمندی می دهد و من ۱۰۰ هزار تومان دیگرش را از جیب می گذارم.
«اکبر» مرد جا افتاده ۶۲ ساله دیگری است که نظرش را درباره برجام اینگونه می گوید: «برجام از نظر اینکه جنگ را از ایران دور کرد، خوب بود اما آنها به فکر مردم نیستند؛ زیاد قول دادند اما عمل نکردند و گرانی هر روز بیشتر می شود».
او که آفتاب سوختگی چهره اش نشان از سختی کار این روزهایش دارد، در خصوص آنچه پس از تصویب بر جام از دست دادیم و یا سایر دستاوردهای آن، اظهار بی اطلاعی کرد.
همچنین «عسل» زن ۳۷ ساله تهرانی نیز از آن نمونه شهروندانی است که اخبار را دنبال نمی کند و در پاسخ به اینکه از زمانی که حرف از تصویب برجام زده شد آیا تغییری را احساس کرده، می گوید: «بیشتر احساس می کنم همه چیز گرانتر شده است».
وی در ادامه گفت: «ما خوشحال بودیم و فکر می کردیم کار بیشتر می شود، ارزانی می شود و اوضاع بهتر خواهد شد ولی دیدیم تغییری صورت نگرفت».
نگاه اولیه به این اظهارنظرها، توقع سطح جامعه از برجام را نشان می دهد که مهمترین آن، ایجاد اشتغال و ارزانی است؛ دلیل اصلی ایجاد این توقع میان مردم هم اطلاع رسانی غلطی است که بخشی از آن بر گردن رسانه ملی و بخشی دیگر بر گردن دولت قرار دارد. دولت نتوانست در زمان مناسب از فرصت موجود برای شناسایی دقیق و درست برجام و دستاوردهای آن و همینطور برخی کاستی های منطقی که دارد یا آنها مواجه شده، صحبتی عمومی کند.
از این روست که حتی آینه اقدامات اجرایی کشور یعنی صدا و سیما با تکیه بر خط فکری سیاسی خود، بخش هایی از برجام را که به آن تمایل و گرایش داشت، مصادره به مطلوب کرد و دولت نیز به دلیل ضعف در حوزه رسانه، از بیان بی تکلف و شیوای دستاوردهای اساسی برجام ناتوان ماند.
ارسال دیدگاه