در گفتوگو با پانا عنوان شد؛
زلزله بیش از سونامی سواحل خزر را تهدید می کند/امواج سونامی خزر تا۵ متر
بر اساس گمانه زنی کارشناسان محیط زیست سونامی دریای خزر جدی و خطرناک است ولی یک استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی معتقد است که خطر زلزله وفعال شدن گسل های بهشهر ،گرکان و آستارا بیش از سونامی ساحل نشینان دریای خزر را تهدید می کند.
به گزارش خبرنگار اجتماعی پانا، طبق گفته های مسئولان معاونت دریایی سازمان حفاظت محیط زیست از سال ٢٠٠٦ كاهش تراز آب دریای خزر آغاز شده و ٣ تا ٥ سانتیمتر کاهش یافته است. در نواحی جنوبی دریای خزر نیز كاهش تراز آب تا حدود ١٨ سانتیمتر بوده که موجب كاهش عمق تالاب های ساحلی شده است.
کارشناسان محیط زیست، مهم ترین دلیل پایین آمدن سطح آب دریای خزر را تغییرات اقلیمی می دانند. مصطفی آرگون دبیر اجرایی شبكه علم و فناوری كشورهای اسلامی درباره تغییرات دریای خزر و زلزله های این پهنه آبی می گوید: نتایج تحقیقاتی که در مورد حوضچه های آبی خزر، سیاه و مدیترانه انجام شده نشان داده برخی از زلزله هایی كه در ایران و تركیه رخ می دهد، ناشی از رسوب گذاری دریای خزر و حركت و فشار صفحات تكتونیكی كف این دریا است. مطالعات در مورد دریای خزر نشان می دهد كه این حوضه آبی مستعد بروز سونامی است اما به شرطی كه شرایط آن فراهم شود.
او همچنین گفته است: لایه رسوبی كف دریای خزر تا ١٥ كیلومتر است درحالی كه این لایه در دریای سیاه ١٢ كیلومتر است، در واقع صفحه عربی به بخش ایرانی و تركیه فشار وارد میكند و زلزله ایجاد میشود.
تبعات زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی و تغییرات اقلیم و نوسانات آب دریا در محدوده دریای خزر رخ داده اما تاکنون مطالعه جدی در این زمینه صورت نگرفته است. این تبعات می تواند در بروز سیل و زلزله اثرگذار باشد. دکتر مهدی زارع استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله درباره اظهارات مطرح شده مبنی بر رسوب گذاری دریای خزر و اثر آن در وقوع زلزله به خبرنگار پانا می گوید: مسأله اثر مستقیم نحوه رسوب گذاری دریای خزر بر زلزله تا كنون بر پایه پایش های علمی هنوز نشان داده نشده است.
او درباره میزان تحقق پذیری وقوع سونامی دریای خزر نیز می گوید: ٥ ژوئیه ١٨٩٥ بعد از وقوع یک زلزله، یک سونامی در بندر تركمن باشی در شرق دریای مازندران رخ داده و با وقوع خسارت هایی در تركمن باشی همراه بوده است، البته اهمیت این سونامی بر اساس داده های تاریخی موجود به اهمیت و بلندای سونامی ١١ مارس ٢٠١١ ژاپن نبوده است.
امواج سونامی خزر میتواند ۲ تا ۵ متر باشد
با توجه به اینکه گسل هایی که در منطقه وجود دارد و امکان وقوع لغزش در دریا نیز فراهم است، بنابراین امکان وقوع سونامی نیز وجود دارد، دکتر زارع علاوه بر بیان این مطلب ادامه می دهد: وقوع سونامی در دریای خزر به این معنی نیست که اندازه سونامی این پهنه آبی با سونامی های مشابه در دریای عمان یا اقیانوس هند برابر است. بر اساس مطالعه ای كه در سال ١٣٨٦ انجام دادیم، نتیجه مطالعه مذبور نشان داد كه احتمالا بلندای امواج سونامی كه در دریای مازندران ممكن است رخ دهد به حدود ٢ تا ٥ متر ممكن است برسد.
ممکن است آسیب زلزله در مازندران بیش از سونامی دریای خزر باشد
او با طرح این مطلب که آیا آسیبی که بر اثر سونامی رخ خواهد داد خطرناک تر از زلزله احتمالی نیست، توضیح می دهد: ممکن است در ساحل مازندران زلزله آسیب بیشتری نسبت به سونامی دریای خزر به منطقه وارد کند. به بخش های زیادی از ساحل مازندران در حوزه نزدیك گسل های فعال گرگان، بهشهر و خزر(مازندران) و آستارا قرار دارند. اگر این گسل ها فعال شوند، می توانند شهرهای واقع در حوزه نزدیک خود -بیشتر شهرهای پرجمعیت در استان های گلستان، مازندران و گیلان- را تحت تاثیر قرار می دهند.
دکتر زارع با اشاره به تجاوز به حریم ساحل دریای خزر نیز می گوید: متأسفانه بسیاری از مردم و سازمان ها به حریم دریا تجاوز کردند و در سواحل ساخت و سازهای گسترده ای صورت گرفته که اگر با نوسانات آب دریا، این مناطق درگیر شود به دلیل تجاوز به حریم های طبیعی است.
تغییرات اقلیمی باعث سونامی نمیشود
استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با تأکید بر اینکه تغییرات اقلیمی باعث سونامی نمی شود، بیان می کند: تغییرات اقلیمی می تواند شرایطی را در دراز مدت در طبیعت تغییر دهد که بعضی محققان بر این باور هستند که آن شرایط (مانند ذوب شدن یخ ها و خشکسالی های وسیع) در بازه های زمانی طولانی می تواند باعث تسهیل وقوع زمین لرزه ها شود.
دکتر زارع تصریح می کند: اگر چه بروز سونامی هایی با امواج نسبتا كم ارتفاع در مقایسه با سونامی های عظیم، قدرتی به مراتب كمتر دارند ولی با توجه به تراكم جمعیت شهرهای ساحلی، ساخت و سازها و وجود برخی سازه های استراتژیک و زیرساخت های نفتی در مناطقی از سواحل خزر باید خطر چنین سونامی هایی را نیز كاملا جدی گرفت.
راهكارهای كاهش خطر سونامی در مناطق ساحلی دریای خزر
او درباره راهكارهای كاهش خطر سونامی در مناطق ساحلی دریای خزر توضیح می دهد: باید حریم اطراف ساحل را تا فاصله ای مشخص از سازه های استراتژیک و جمعیت خالی كرده و به كمک سیستم های هشدار سریع سونامی متصل به شبكه های آنلاین زمین لرزه های دنیا و سیستم هشدار تخلیه در زمان ثبت زلزله هایی با كانون زمین لرزه یی زیر آب و همچنین ایجاد پناهگاه ها و دیواره های حایل با ارتفاعی دو برابر حداكثر ارتفاع امواج سونامی احتمالی آسیب پذیری در برابر این پدیده مخرب طبیعی را كاهش داد.
استاد پژوهشگاه زلزله شناسی بیان می کند: دریای خزر بزرگترین آبگیر بسته زمین است و با توجه به حجم آب آن و عمق زیادش با دریاهای اقیانوسی مثل دریای سیاه، دریای بالتیک و دریای زرد قابل قیاس است. نتیجه بررسیهای متعددی که در مورد ظرفیت خطر وقوع سونامی در سواحل جنوبی دریای خزر انجام شده نشان میدهد حداکثر ارتفاع امواج سونامی احتمالی در سواحل جنوب غربی دریای خزر ممکن است به ۵ متر ممکن برسد.
ارسال دیدگاه