/یادداشت
قصه، هنری برای پرورش فکر کودکان
غلامرضا شنبدی، مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان خوزستان در یادداشتی هنر قصه گویی و جایگاه آن در فرهنگ ایران را بسیار رفیع دانست و روند آموزشی این فن را در مراکز کانون پرورش فکری سراسر استان، تشریح نمود.
همیشه یکی بوده و هست که زیر گنبد کبود مهربانی به نام شکوهمندش قصهها آغاز میگردند و غصهها به میمنت نامش پایان میپذیرند؛ که او اولین قصه گوی جهان هستی و اولین راوی حکایت مهر است.
اگر در جست و جوی مفهوم قصه برآییم در فرهنگ لغات به معنای حکایت و سرگذشت آمده است و به قول اهالی این فن لطیف و نگارندگان شریف، قصه میراث کهن و گرانسنگ جوامع بشری است که چون گنجی عظیم درگذر روزگاران همواره سینهبهسینه محافظت و به دیگر نسلها منتقل شده است و غرض از پرداختن به این فن سترگ و موهبت بزرگ گذران وقت و سرگرمی نیست. چراکه هدف متعالی در قصه گفتن انتقال خرد به شیوهای لطیف و اثرگذار است و بشر برای انتقال معرفت و دانایی همواره از این فرصت ناب در زمانهای مختلف سود جسته و این شیوه را گرامی داشته است.
در فرهنگهای مختلف قصه نقش منحصربهفردی در تعلیم و تربیت کودکان عهدهدار است و آنجا که به این مهم بهای بیشتری داده شده و نویسندگان و قصهپردازان و اهالی ادب گرامیتر بودهاند تأثیرات شگرفش قابلرؤیت و تحسین برانگیز است. چراکه ادبیات هر ملتی نمایشگر فرهنگ و عظمت و قدرت خرد آن ملت است.
کودکان و نوجوانان بهوسیلهی قصه با ارزشها و فرهنگ جامعهی خویش آشنا میشوند و هنجارها را میآموزند و برای حضور در عرصههای مختلف اجتماعی اعتمادبهنفس مییابند.
قصهگو هنرمندی است که با تلاشی ماهرانه و شیوهای جذاب به انتقال مفاهیم ارزشمند پرداخته و هدایتگری میکند.
به عبارتی قصهگو مرشد و راهنمایی ست که روحیات و نیاز مخاطبش را میشناسد و بر آن اساس هنرش را پی میافکند و پیامش را انتقال داده و خلاقیتش را برمیانگیزد و تخیلش را وسعت میدهد و دنیایش را شور میبخشد.
اما آنچه مهم و قابل توجه است این است که در دنیای امروزی که رشد سریع علم و صنعت و فنّاوری را شاهد هستیم قصهگو نیز باید با پیشرفت فنّاوری دامنهی اطلاعاتش را بروز نموده تا بتواند پاسخگوی نیاز و سؤال مخاطبش باشد.
هر چه قصهها پربارتر و غنیتر باشند از اقبال بیشتری در جامعه برخوردار خواهند بود و هرچه سیر به این سمت متعالی بیشتر باشد راه برای تربیت نسلی آگاه و خردمند هموارتر خواهد شد.
قرآن کریم منبع غنی و سرشار قصص دینی است. خداوند هدایتگر بلندترین معانی تربیتی و ظریفترین مباحث اخلاقی و اعتقادی و عظیمترین مفاهیم اجتماعی برای رشد و تعالی بشر را در قالب قصه آورده و به ارشاد و هدایت پرداخته است.
خداوند در قرآن کریم با بهرهگیری از داستان و قصه، حکایت و سرگذشت اقوام پیشین را مایه درس و عبرت و آگاهی آیندگان قرار داده و مربیگری نموده است.
چنانکه در سورهی مبارک یوسف آیه ۱۲ نیز میفرمایند:
" نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْکَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ هَـذَا الْقُرْآنَ وَإِن کُنتَ مِن قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِینَ» ما نیکوترین قصه (یا قصهسرایى) را بهموجب این قرآن که به تو وحى نمودیم، بر تو حکایت مىکنیم و تو قطعاً پیش از آن از بىخبران بودى.
پر واضح است که قصههای دینی نقش مهمی در معرفت افزایی و هدایت کودکان و نوجوانان دارند و به آنها الگوی صحیح زندگی را میدهند و شیوههای کمال را میآموزند.. بنابراین برای پرورش فکر در این قشر حساس، باید در امر قصهگویی توجه خاص به قصص مذهبی مبذول داشت.
کانون پرورش فکری سالهاست که با آموزش مربیانی شایسته و توانمند و انتشار منابع غنی به امر قصهگویی بهعنوان یک فن ارزشمند نگریسته و با برگزاری جشنوارههای قصهگویی به شناسایی و شناساندن بهترینها پرداخته است و در این میانه اهتمام برای ارائه قصص مذهبی و نشر آنها جایگاه ویژهای داشته است.
در ایام پر برکت بهمن ۹۴ شاهد برگزاری هجدهمین دورهی جشنوارهی بینالمللی قصهگویی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بودیم که به همت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و همکاران و مدیران پرتلاش فرهنگی کشور و با همراهی وزیر آموزش و پرورش به میزبانی تهران برگزار شد. در آخرین روز این حرکت فرهنگی وزین، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان خوزستان بهعنوان میزبان نوزدهمین جشنواره بینالمللی قصهگویی معرفی شد تا در بهمنماه سال ۹۵ شاهد اتفاقی خجسته در سرزمین آب و آفتاب باشیم.
امید که آن اولین مربی و آن نخستین قصه گوی جهان هستی ما را همواره به سمتهای روشن دانایی رهنمون سازد.
/ غلامرضا شنبدی/
ارسال دیدگاه