ممتحن در پی «علی مردان خان»

اپرای «علی مردان خان» را استاد شهرام ممتحن در شیراز به صحنه می برد. اپرای علیمردان خان دومین اثر نمایشی موسیقایی است که او نوشته و کارگردانی کرده است. این اپرا، جمعه ٤ دیماه در تالار حافظ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی به صحنه می رود.

کد مطلب: ۴۴۰۶۴۲
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش پانا از فارس، مدیر موسسه آبنوس با بیان اینکه ایده ساخت اپرای کودک و نوجوان «علی مردان خان» از دوره دانشجویی در کشور اتریش در سال ١٣٩٠ ذهنش را مشغول کرده بود، گفت: هنگامی که دانشجوی دانشگاه موتزارتیوم سالزبورگ بودم این ایده به ذهنم رسید، از این رو پس از پایان دوره و بازگشت به ایران از آنجا که پتانسیل این موضوع در شهر شیراز به خوبی دیده می شد تصمیم گرفتم آثاری را در این ژانر بنویسم. سال ٩١ اپرای «خروس زری، پیرهن زری» را نوشتم که سال ٩٢ به مناسبت روز جهانی کودک روی صحنه آمد و در جشنواره ها مورد تقدیر قرار گرفت. نمایش «خروس زری، پیرهن پری» نوشته استاد احمد شاملو است که پس از بازنویسی و تعریف موسیقی برای آن باجرا شد.

اپرای «علی مردان خان» را پس از تجربه هایی که از اجرای خروس زری، پیرهن پری به دست آوردم با همراهی تیمی که گردهم آمدیم، تمصصم شدیم این اثر را بر اساس نقش تربیتی اولیا و معلمان کودکان و نوجوانان تنظیم کنیم و همچنین برای آن شعر نوشتم که در نهایت این نمایشنامه در ٩ سکانس و ٣ پرده آماده شد.

از آنجا که علی مردان خان یک داستان کاملا ایرانی است چگونه می شود که این داستان را با هنری غربی تلفیق کرد؟ زیرا ما در ایران اپرا نداشته ایم، چگونه توانسته اید در هم تنیده کنید؟

نقش موسیقی و تلفیق آوا و نمایش از دیرباز در فرهنگ ما وجود دارد، بزرگترین آثاری که در این حوزه تولید شده، تعزیه است. در تعزیه هم از دیرباز به تلفیق آوا و نمایش پرداخته شده است. اما اینکه چرا این شکل و شیوه نمایشی تاکنون با اسامی متفاوتی از جمله نمایش های موزیکال یا نمایش های موسیقایی نامیده می شده به نظر من بازی با عناوین است. برای ساخت این اثر از داستان موجود تاریخ ادبیات ایران استفاده شده است که در این ٩ صحنه با استفاده از عناصر موسیقی و حرکت سعی کردیم با بهره گیری از ژانرهای مختلف موسیقی اثری متاوت را خلق و به معرض دید عموم بگذاریم. در جای جای موسیقی هایی که برای این اثر نوشته شده تماشاگر هم ردپای موسیقی غیر ایرانی را می بیند و هم حضور موسیقی کاملا ایرانی و دستگاهی را در بعضی از صحنه ها کاملا حس می کند.

در ساخت موسیقی این کار از چه سازها و تکنیک هایی استفاده شده است؟

با توجه به اینکه همگی نوازندگان این اثر یا آنها که نقش آفرینی می کنند از گروه سنی کودک و نوجوان هستند بخش عمده ای از سازها آموزشی است که بچه ها در کلاسهای موسیقی کودک و نوجوان فرا می گیرند. سازهای "تیغه ای" که هم نواختنش برای کودکان و نوجوانان راحت و آسان است و اینکه بچه ها خیلی بهتر با آن ارتباط برقرار می کنند و می توانند بنوازند. گروه سازهای "زایلافون" و "متالافون"، "ویبرافون و "ماریبا" از دسته سازهای تیغه ای هستند که در این اثر به کار گرفته شده و بر اساس سایزهای مختلف و وسعت صدایی متفاوت و رنگ صوتی متفاوت در کنار هم قرار گرفته اند.

در کنار این سازها برای رنگ آمیزی صوتی بهتر و زیباتر از گروه سازهای زهی، ویولن را انتخاب کردیم و از گروه سازهای بادی، فلوت ریکوردر برا بکار گرفته ایم و از سازهای کوبه ای هم، پرکاشن های کوچک و دستی، درامز، تومبا و تنبک را بکار گرفته ایم.

برای اینکه رنگ و بوی موسیقی ایرانی را در بخش هایی از این اثر حفظ کرده و نشان دهیم، در کنار تنبک از ساز تار استفاده شده است و بخشی از موتیف ها یا ملودی های بعضی از بخش ها را ساز تار اجرا می کند. در کنار این سازها، هارپ را در آخرین لحظات تمرینها به پیشنهاد فتانه شاهین یکی از اساتید به این مجموعه اضافه شد.

مقداری درباره آنها که در این اثر همکاری دارند بگویید؟

٣٧ نوازنده، خواننده و بازیگر در اپرای علی مردان خان با نقش آفرینی می کنند که میانگین سنی شان از ٤ تا ١٢ سال است که ١٦ نفر پسر و ٢١ نفر دختر هستند.

این گروه از نقش آفرینان اپرای مذکور در چه سطحی از موسیقی قرار دارند؟

برخی از این ها هنوز از هنرجویان کارگاه موسیقی کودک و نوجوان هستند، بعضی نیز دوره های کارگاهی را پشت سر گذاشته و اکنون در حال گذراندن دوره های تخصصی ساز خود به سر می برند. آنها که ویولن، تار و تنبک می زنند به کلاس های سازهای تخصصی رفته اند.

به عنوان پدیدآورنده این اثر در روند تولید اپرای علی مردان خان چه چالش ها و ویژگی هایی وجود داشت؟

کار این چنینی، فردی نیست. در واقع کاری است که یک گروه و تیم به آن می پردازند و باید آنرا برای اجرا مهیا کنند. ما هم از ابتدا با تصور اینکه تولید این اثر را به صورت گروهی دنبال می کنیم تیمی متشکل از مدرسین و همکاران در واحدهای آموزش و اجرا گردهم آورده و به تولید اثر پرداختیم. هدایت و رهبری کار به من واگذار شد. اما کار با کودک و نوجوان به دلایل بسیاری کار آسانی نیست از جمله اینکه این بچه ها را باید به موقع در تمرین ها مشارکت داد و جمع کرد چون این موضوع بدون همکاری والدین آنها میسر نمی شد. ٣٧ خانواده نزدیک به دوسال با این مجموعه همکاری جدی و صمیمانه داشتند و گاه و بی گاه بچه ها را بردند و آوردند تا این کار بتواند شکل بگیرد. بسیاری از صحنه ها در حین تمرین ها با پیشنهاد بچه ها ساخته و پرداخته شد. این اثر بر اساس تلاش یک گروه است که به صحنه می رود.

در مسیر ساخت و تولید اپرای علی مردان خان چه همکاری صورت گرفت؟

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس در تولید این برنامه به گروه چندین بار کمک ویژه کرد که در نهایت کار با چهار اجرا برای به صحنه رفتن آماده شده است. افرادی که روی صحنه نیستند و در یک تیم بزرگ اجرایی مشارکت دارند و همراهی می کنند در این گویش ها و گفتگوها مظلوم واقع می شوند در کنار من در این مدتی که کار کردیم یک گروه از هنرمندان یاری رساندند که دستیار من در تمام بخش های اجرایی و سرپرست گروه را پری شفیعی به عهده داشت که از مدرسان کارگاه های کودک و نوجوان موسسه آبنوس است. در این مجموعه مجتبی محنا (طراح صدا)، احد نوروزی (طراح نور)، نوید صمدی (طراحی صحنه و امور تبلیغات)، مرضیه زارع (گریم) و مریم کریمی (طراحی و دوخت لباس) را انجام دادند.

مدرسان و مربیانیی که در این اثر مشارکت داشتند متشکل از چند نفر بود؟

٦ نفر از مدرسان در این اثر همکاری داشتند که المیرا رحیمی، جمال بردبار، مهدی بناکار، محسن فروزانی، حیدر مدبری، و حمید جیحونی، هنرجویان پرکار و فعال خود را به تیم اجرایی معرفی کردند و گاهی بر روی تمرین های نقش آفرینان نظارت کرده و یاری شان می کردند که کار به شکلی مناسب انجام گیرد و آماده به صحنه رفتن شود.

آیا کارگردانی هنری اپرای علی مردان خان در بخش نمایشی جداگانه یا توسط کارگردان انجام گرفت؟

من در تحصیلات تکمیلی که در دانشگاه موتزاتیوم دانشکده کارل اُرف سالزبورگ به عنوان یک ایرانی حضور داشتم در این مرکز علمی با بازی های نمایشی و کارگردانی و بازیگری هم آشنایی یافتم. نه اینکه به عنوان یک کارگردان جرات و جسارت می کنم به این عرصه ورود یابم، اما یکی از آزمون ها و تز پایانی در این دوره خلق یک اثر نمایشی بود که تمام این کارها را باید از نویسندگی، آهنگسازی، بازیگری، طراحی صحنه و کارگردانی به صورت فردی انجام می گرفت. این تجربه ای بود برای من که این جرات و جسارت را بیابم و بتوانم دست به این کار بزنم. اما، آنچه که اکنون روی داده کار یک نفر نیست.

آیا برای ادامه این اپرا قصدی دارید یا پس از این اجرا این اپرا هم پایان می یابد؟ برای ادامه این اثر برنامه ای دارید؟

برای این اجرا برنامه هایی دارم که با توجه به تلاش هایی که روی این اثر شده و برنامه ریزی هایی که شده و شکل زیبایی که به خود گرفته تصمیم جدی دارم که این اثر به مرحله تولید و انتشار برسد. مجوز اشعار کار گرفته شده و ضبط موسیقی هم بلافاصله پس از اجرای عمومی در استودیو آبنوس آغاز می شود. در پی این هستیم نسخه تصویری و نسخه صوتی نمایش علی مردان خان در شبکه نمایش خانگی و رسانه های تصویری کشور منتشر شود. به این فکر می کنم شاید این پروژه، "نت نگاری" بشود تا در اختیار مدرسین و مربیان موسیقی قرار گیرد. به اجراهای دیگری هم برای این کار در شهرهای دیگر هم می اندیشم. کار سختی است، اما برایم ایده آل است، اگر بتوانم در خارج از کشور هم این اپرا را به صحنه ببرم، هرچند فکر می کنم در شرایط کنونی به نظر غیرممکن می آید، اما از آنجایی که اعتقاد دارم هیچ غیرممکنی غیرممکن نیست برای آن تلاش می کنم. در رابطه با ادامه کار و تداوم این پروژه حتما در تلاش هستیم که آثار این چنینی را به شکل مداوم پی گیری کنیم، زیرا اتفاقات بسیار خوبی در طول ساخت این اثر افتاد و تغییری که در شخصیت کودکان و نوجوانان ایجاد می شود، بچه ها از درون گرایی رها شده و به اعتماد به نفس دست پیدا می کنند، به خودباوری می رسند و کار گروهی و مشارکت اجتماعی را فرامی گیرند، به نظر در طول دوسال تمرین های مداوم بسیاری تاثیرها روی شخصیت آنها روی داده و به اعتقاد بسیاری از پدر و مادرها این موارد به روشنی دیده شده است. بنابراین می تواند این کار ادامه پیدا کند.

شهرام ممتحن تحصیلات خود را در رشته پداگوژی موسیقی و حرکت در دانشکده کارل ارف سالزبورک به پایان رسانیده و از دانشگاه موتسارتیوم اتریش فارغ التحصیل شده است .

او نخستین و تنها ایرانی است که تا کنون توانسته دوره ٣ ساله تربیت مربی موسیقی و حرکت را در مدرسه موسیقی سانفرانسیسکو طی کند و سال گذشته موفق به اخذ مدرک از انجمن ارف شول ورک آمریکا شده است .

ممتحن عضو پیوسته خانه موسیقی ایران ، عضو رسمی انجمن ارف شول ورک اتریش و عضو رسمی انجمن ارف شول ورک آمریکا است.افزون بر تحصیلات آکادمیک خود موفق گردیده در مستر کلاس ها و کارگاه های :موسیقی جز برای کودکان ( داگ گودکین )، بازی های بدن کوب ( کیت تری )، روش های آموزش به کودکان ( آندره سن جورجیو )مستر کلاس های تابستانه انجمن ارف شول ورک اتریش ، موسیقی درمانی با نگرش ارف شول ورک ( کسنیا برانکو) شرکت کند.

ممتحن ،مدیر برگزیده آموزشگاه های موسیقی استان و کشور ،کسب جایزه سرو زرین از هفتمین جشن فرهنگ فارس، دیپلم افتخار و کسب عنوان بهترین آهنگساز سیما، مدیر برگزیده سمینار بین المللی مدیریت راهبردی، تندیس بلورین همایش بزرگ برترین های آموزش کشور، مدیر برتر در کنفرانس نشان عالی رهبری و مدیریت و کسب نشان زرین رهبری و مدیریت در کنار برخی از فعالیت های آموزشی و کمک آموزشی مانند برگزار کننده کارگاه های آموزشی و دوره های تخصصی تربیت مربی موسیقی کودک ، طراح و مجری اولین سایت آموزش از راه دور مبانی نظری موسیقی ، موسس نخستین آموزشگاه رایانه ای موسیقی و موسس اولین بانک اطلاعاتی و مرکز پ‍ژوهش موسیقی در کشور و طراح و مخترع سنتور کودک است.

اپرای علیمردان خان به نویسندگی و کارگردانی شهرام ممتحن جمعه ٤ دیماه در تالار حافظ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در دو سانس ١٧:٣٠ و ١٩:٣٠ برگزار می گردد.

فروش بلیت این برنامه از سایت www.irantic.com صورت می پذیرد.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار