پنجره ای به سوی اندیشه های عرفانی خواجه عبدالله انصاری

پیر هرات را در اكثر كتابهایی كه نامی از وی در آنها آمده است، به لقب «شیخ الاسلام» یاد كرده اند و این لقب در همه ی ادوار تاریخ اسلام به كسانی اطلاق شده است كه در عصر خود سرآمد و مقدم دانشمندان علوم دینی بوده و ریاست روحانی مردم را عهده داشته اند و مرجع حل و فصل قضایا و مباحث علمی به شمار می رفته اند.

کد مطلب: ۴۱۶۸۲۹
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش پانا از فارس، دكتر جهاندار مهرافشا در یادداشتی در وبلاگ عرفان و تندرستی نوشت: پیر هرات را در اكثر كتابهایی كه نامی از وی در آنها آمده است، به لقب «شیخ الاسلام» یاد كرده اند و این لقب در همه ی ادوار تاریخ اسلام به كسانی اطلاق شده است كه در عصر خود سرآمد و مقدم دانشمندان علوم دینی بوده و ریاست روحانی مردم را عهده داشته اند و مرجع حل و فصل قضایا و مباحث علمی به شمار می رفته اند.

ظاهراً‌ این لقب را نخستین بار خلیفه ی عباسی، المقتدی بالله ابوالقاسم عبدالله بن محمد بن عبدالله (۴۶۷-۴۸۷) در سال ۷۴۷ به او داده و از آن پس از این لقب برای پیر هرات، علم شده و رسمیت یافته است.

ابن رجب در ذیل طبقات الحنابله از قول عبدالقادر رهاوی نوشته است كه در ماه های سال ۴۶۲ خلعتی از طرف القائم با مرالله برای شیخ رسید و در ماه های سال ۴۷۴ خلعتی فاخراز طرف المتقدی با خطاب و لقب شیخ الاسلام، شیخ الشیوخ، زین العلماء، ابواسماعیل عبدالله بن محمد الانصاری برای او و خلعتی دیگر برای پسرش عبدالهادی فرستاده شد.

پیر هرات، از آن سبب به لقب شیخ الاسلامی سزاوار شناخته شد كه در همه ی علوم دینی زمان خود از قبیل فقه و تفسیر و حدیث و حتی لغت و ادب، آیتی بود.

چهار ساله بود كه به دبیرستان رفت و نه ساله بود كه از قاضی ابومنصور ازدی (متوفی در محرم سال ۴۱۰) و ابوالفضل محمد بن احمد جارودی (متوفی در ۲۳ شوال ۴۱۳) استماع حدیث كرده و به قول خودش از آنان املا می نوشت، و چهارده ساله بود كه وی را به مجلس بنشاندند. واز آن پس عشق و علاقه ای كه به تكمیل معلومات خویشتن داشت او را وادار كرد كه درمحضر سایر دانشمندان آن روز هرات راه یابد و از هر كدام چیزی بیاموزد و حافظه ی نیرومندی كه نصیبش شده بود، و خود در وصف آن گفته است : « حق سبحانه و تعالی مرا حفظی عطا داده بود كه هر چه در زیر قلم من بگذاشتی مرا حفظ شدی»، وی را در رسیدن به مقصود، یاری كرد و توانست در هرات از خواجه یحیی بن عمار سجزی متوفی به سال ۴۲۲، شعیب پوشنجی متوفی به سال ۴۱۹، عبدالجبار جراحی متوفی به سال ۴۱۲، ابوعبدالله (یا عبدالله) بن الیمان متوفی به سال ۴۱۶، ابوطاهر احمد ضبی متوفی به سال ۴۱۹، ابویعقوب اسحق حافظ سرخسی معروف به قراب (۳۵۲-۴۲۹)، ابو عبدالله محمد بن علی بن حسین باشانی متوفی به سال ۴۱۴، ابونصر قبانی، ابوعبدالله محمد بن فضل طاقی متوفی به سال ۴۱۶ و ابواسمعیل احمد بن محمد بن حمزه معروف به شیخ عمو متوفی به سال ۴۴۱ یا ۴۴۴ و ابوالفضل عمر بن ابراهیم هروی فقیه و جز ایشان استماع حدیث كند. و ضمناً علم تفسیر و اصول تذكیر را نزد یحیی بن عمار آموخت. و نیز در نیشابور از ابو سعید صیرفی متوفی در ۴۲۱ و ابونصر مفسر مقری متوفی به سال ۴۲۲ و ابوالحسن طرزی متوفی در سنه ۴۲۲ و ابوالفتح ناصر قرشی مرغزی متوفی به سال ۴۴۴ و ابوعبدالله ابن باكویه متوفی به سال ۴۲۲، حدیث و فقه و تفسیر فرا گرفت. و در طوس و بسطام و شهرهای دیگر هم محضر محدثان و مفسران و فقها چون حسین بن محمد بن علی فرائضی و ابوالقاسم حمزه بن محمد بن عبدالله حسینی علوی را دریافت و خود درین علوم به پایه ی استادی رسید و شاگردان فراوانی را تربیت كرد كه هر یك در رشته ی مورد پسند خود، به حد كمال رسیده بود. بنابراین شیخ الاسلام شدن پیر هرات یك امر تصادفی یا سفارشی نبود، بلكه ادای حق به صاحب حق بود زیرا او احتیاط و دقتی را كه لازمه ی نقل و روایت حدیث و خبر بود، نیز رعایت می كرد و در استماع و روایت حدیث تقوا و دیگر صفات راوی را نیز در نظر می گرفت، مثلاً وقتی كه به نیشابور برای اخذ حدیث و دیدار دانشمندان آن شهر رفته بود، با اینكه صحبت قاضی ابوبكر احمد بن الحسن حیری، متوفی در رمضان ۴۲۱ را دریافت، با وصف اینكه قاضی موصوف احادیث بسیار با اسناد عالی روایت می كرد، چون بعضی از اصول معتقدات وی مورد پسند پیر هرات نبود، از نوشتن حدیث از قول او خودداری نمود و درین دقت و احتیاط آنقدر پیش رفت كه سعد بن محمد الزنجانی درباره ی او گفت:

« خدا اسلام را به دو مرد حفظ می كند: یكی به اصفهان است و دیگری به هرات و آنان عبارتند از عبدالرحمن بن منده و عبدالله انصاری».

پیر هرات در تفسیر قرآن نیز با همان دقت و احتیاط كه به وی اختصاص داشت، از یكصد و هفت تفسیر استفاده می كرد و در مجالس تذكیر به بیان و شرح آنها می پرداخت.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار