گزارش پانا از طرح انتقال رود زاب به دریاچه ارومیه؛
موافقان و مخالفان یک طرح/ ارومیه در کما
چندی است که انتقال آب رودخانه زاب به دریاچه نیمه جان ارومیه موضوعی پر چالش میان کارشناسان محیط زیست و مسوولان شده، زیرا برخی معتقدند که انتقال آب رودخانه زاب کاری بیهوده و غیرکارشناسی است و مسوولان به جای اقدامات اساسی که در درازمدت اثرات آن مشخص میشود و ممکن است نتایجش در دولتهای آینده دیده شود، همواره به دنبال طرحهای ضربتی با اثرات کوتاهمدت هستند . عده ای دیگر هم می گویند که شاید این امر تنها راه نجات بزرگترین دریاچه شورجهان باشد.
به گزارش خبرنگار اجتماعی پانا، نماینده مردم ارومیه در مجلس از همان عده ای است که انتقال رود زاب به دریاچه ارومیه را کاری عبث می داند .به گفته عابد فتاحی دریاچه ارومیه با این روش احیا نمی شود زیرا مشکلات این دریاچه چیزی نیست که با انتقال از رود زاب حل شود.
او معتقد است که ستاد احیای دریاچه ارومیه باید به دنبال این باشد که علاوه بر احیای دریاچه در ابتدا مقدار رطوبت خشکی دریاچه را افزایش دهد تا از بروز طوفان های نمکی جلوگیری شود.
محمد درویش مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت های مردمی سازمان محیط زیست نیز با نماینده مردم ارومیه هم عقیده است او نیز طرح های انتقال آب را مسکن های موقتی می داند و معتقد است که اگر طرحهای انتقال آب موثر بودند میبایست احداث ۳ تونل انتقال آب از کوهرنگ مشکل زایندهرود را حل میکرد اما نه تنها این کار را نکرد، بلکه تالاب گاوخونی را خشکاند و دشت سگری را که دارای خاک حاصلخیزی بود به بیابانی در حال پیشروی تبدیل کرد.
به گفته او دریاچه ارومیه تا زمانی که ۷۲ سدی که بر روی ۱۱ رودخانه اطراف آن ساخته شدهاند، به قوت خود باقی است، شرایطش تغییر نخواهد کرد.
درویش تاکید می کند که افزایش ۳۶۰ هزار هکتار به سطوح کشاورزی حوضه دریاچه ارومیه، ۳۰ هزار حلقه چاه غیرمجاز در اطراف دریاچه ارومیه بعلاوه سدهای مذکور مهمترین مشکلات این دریاچه است و تا زمانی که شجاعت و قدرت برای مقابله با مشکلات اساسی را نداشته باشیم، طرحهای انتقال آب دردی از این دریاچه را دوا نمیکنند.
اسماعیل کهرم مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نیز طرح انتقال آب رودخانه زاب به دریاچه ارومیه بدون ارزیابی زیست محیطی می داند و می گوید: یک جنبه از طرح مربوط به مقررات بینالمللی است که در سال ۲۰۱۲ تصویب شده که طبق آن رودخانههایی که از یک کشور منشاء میگیرند و به کشور دیگر میریزند، مجوز برداشت توسط کشور مبداء را ندارند. بنابراین چون از نظر مقررات بینالمللی امکان اجرای این طرح وجود ندارد، عراق میتواند به مجامع بینالمللی شکایت ببرد، ولی چون در حال حاضر این کشور گرفتاریهای بسیاری دارد، فرصتی برای شکایت از ایران ندارد.
این فعال حوزه محیط زیست با اشاره به اینکه میزان آبی که در سال از رودخانه زاب عبور میکند در دوره ترسالی ۶۰۰ میلیون متر مکعب است و در حال حاضر که دوره خشکسالی است این عدد به ۴۰۰ میلیون مترمکعب رسیده، تاکید میکند: گنجایش دریاچه ارومیه ۳۷ میلیارد متر مکعب است. بنابراین این مقدار کفاف احیای دریاچه ارومیه را نمیدهد و ۶۰۰ میلیون متر مکعب در مقابل ۳۷ میلیارد متر مکعب معادل یک پنجم است و این مقدار آب نمیتواند هیچ مشکلی را حل و دردی را دوا کند.
با وجود مخالفت هایی که در خصوص انتقال رود زاب به دریاچه ارومیه وجود دارد برخی مسوولان موافق انتقال رود زاب هستند و این امر را گامی موثر در احیای دریاچه ارومیه می دانند .
محمداسماعیل سعیدی نماینده مردم تبریز که از موافقان طرح انتقال رود زاب به دریاچه ارومیه است می گوید: طرح انتقال آب از رودخانه زاب از زمان شروع مشکل دریاچه ارومیه مطرح شده بود، در واقع با برگرداندن مسیر آب رودخانه زاب و جلوگیری از خروج آن از مرزهای کشور دریاچه ارومیه از خشکی نجات پیدا می کند. تاکنون از این رودخانه هیچ استفادهای نشده است.
به گفته او انتقال آب رودخانه زاب به ارومیه نیازمند حمایت های ویژه ستاد احیای دریاچه ارومیه است و باید برا ی اینکار سدی به منظور برگرداندن مسیر رود به سمت ارومیه احداث شود.
به گفته فتاحی در بررسیها مشخص شده که آب رودخانه زاب در کشور عراق مورد استفاده قرار نمیگیرد از این رو مهار این رودخانه مرزی مشکلی را ایجاد نخواهد کرد.
این در حالی است که به گفته کارشناسان باید اثراث منطقه ای و فرا منطقه ای طرح انتقال رود زاب به دریاچه ارومیه مورد بررسی محیط زیستی و قانونی قرار بگیرد و نباید بدون کار کارشناسی برای انجام این طرح ورود کرد.
کهرم که به اثرات و تبعات زیست محیطی این طرح اشاره می کند ، می گوید: در تمام دنیا در طرحهای انتقال آب، در مبداء ناراضی و در مقصد راضی میشوند. در هر نقطه رودخانه زاب کشاورز، باغدار و دامدارانی وجود دارد که آب را برداشت کرده و استفاده میکنند، بنابراین اگر از کمرکش رودخانه زاب به یکباره آب را منحرف کرده و به دریاچه ارومیه بریزیم، کشاورزان، باغداران و دامداران چه تکلیفی خواهند داشت؟
محمد درویش نیز بر همین عقیده است و می گوید:متاسفانه مسئولان به جای اقدامات اساسی که در درازمدت اثرات آن مشخص میشود و ممکن است نتایجش در دولتهای آینده دیده شود، همواره به دنبال طرحهای ضربتی با اثرات کوتاهمدت هستند که این در مورد دریاچه ارومیه نیز صدق میکند، اما این دریاچه دیگر ظرفیت چنین طرحهایی را ندارد.
به گفته درویش، اینکه گفته میشود در حال حاضر آب رودخانه زاب هیچ استفادهای در کشور ما ندارد درست نیست و باید در مورد مباحث زیست محیطی اندکی دیدگاهها فرابخشیتر و فرامنطقهای تر باشد.
به هر حال دریاچه ارومیه در حال خشکیدن است و بخشی از آن که آب اندکی دارد تبدیل به با تلاقی گندیده شده است و بیش از این فرصتی برای چانه زنی بر سر طرح های ناکارآمد و بی فایده نیست .شاید بهتر باشد مخالفان و موافقان طرح های احیای دریاچه ارومیه به دور از هر گونه سودی شخصی و جناحی به دنبال راهی با یک رویه منطقی برای جان دادن به این دریاچه در کما باشند.
فرشته مرادی
ارسال دیدگاه