لیلی رشیدی:
دست تئاتر برای تبلیغات خالی است
گفت و گو با لیلی رشیدی به بهانه اجرای نمایش «اسم» که به نویسندگی ماتیو دولاپورت و الکساندر دولاپتولیر و کارگردانی لیلی رشیدی از ۱۸ تا ۲۱ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۲۰:۳۰ در تالار احسان شیراز به روی صحنه می رود.
به گزارش خبرگزاری پانا از فارس، «اسم» نخستین تجربه لیلی رشیدی به عنوان کارگردان است. داستان این نمایش طنزگونه، درباره یک میهمانی است که در آن قرار است برای نوزادی نام گذاری شود، در نتیجه بحث هایی در این باره صورت می گیرد که منجر به سوتفاهم هایی می شود. انتخاب «اسم» برای کودکی که هنوز به دنیا نیامده باعث برملا شدن رازها و تسویه حساب های شخصی خانوادگی میگردد.
این نمایش، اثر مشترک «ماتیو دولاپورت» و «الکساندر دولاپتولیر» است که برای اولین بار در سال ۲۰۱۰ با کارگردانی «برنارد مرات» در تئاتر ادوارد هفتم پاریس روی صحنه رفت و با استقبال مخاطبان و منتقدان فرانسوی رو به رو شد و جوایزی را هم به همراه داشت.
بازیگران نمایش "اسم" را لیلی رشیدی، حسن معجونی، رضا بهبودی، سعید چنگیزیان و بهدخت ولیان به عهده دارند.
استقبال از «اسم» درحدی بود که در سال ۲۰۱۳ فیلمی به کارگردانی الکساندر دولاپتولیر براساس آن ساخته شد که آن هم مورد توجه قرار گرفت. درباره این نمایش با لیلی رشیدی کارگردان آن به گفت و گو نشسته ایم:
از قصه «اسم» برایمان بگویید.
داستان درباره یک میهمانی است که در آن قرار است برای بچه ای نام گذاری شود، لذا ما شاهد بحث هایی در این باره هستیم که منجر به سوءتفاهم هایی می شود.
دلیل انتخاب «اسم» چه بود؟
زمانی که من فیلم این اثر را دیدم، حس کردم که نمایشنامه آن کار بامزه ای از آب درخواهدآمد، وقتی نمایشنامه را خواندم تصمیم گرفتم آن را کارگردانی کنم.
وقتی واژه «بامزه» را به کار می برید، حتما اثر ریشه های طنز دارد؟
طنز به آن معنا که نه ولی شیرین است، البته باید دید که برخورد تماشاگر چیست، «اسم» مانند زندگی است که دارای شیرینی های خود است.
چه شد که به فکر کارگردانی افتادید، ظاهرا این مرحله ای است که بعد از بازیگری، سراغ بازیگران می آید؟
شاید این تصور نزد همه باشد که کارگردانی، پیشرفتی پس از دوره بازیگری باشد، اما من می گویم کارگردانی یک «در» دیگر است که در آن فرد می تواند سلیقه خود را در یک کار نمایشی اعمال کند. وقتی که ما بازیگر هستیم انتخاب می شویم و بقیه عوامل کار در کنار ما قرار می گیرند. ما در دوره بازیگری و در نمایش می گوییم اگر من بودمکار را این طور پیش می بردم. کارگردانی این فرصت را به شما می دهد که تجربه های دوره بازیگری تان را بیازمایید.
درباره انتخاب بازیگران اثر بگویید. آقایان معجونی و موفق که آدم های شیرینی هستند؟
آقای معجونی یکی از بهترین بازیگران تئاتر ماست. او در «اسم» علاوه بر بازیگری، مشاور و طراح صحنه است و از او به خاطر اعتمادی که به من کرد متشکرم. داریوش موفق هم یک آدم تئاتری است، سارا افشار و عباس جمالی از هنرپیشه های جوان تئاتر هستند. «لیلا حاتمی» هم قرار بود در این اثر به عنوان بازیگر در کنار ما باشد. او به خاطر دوستی با من پیشنهاد بازی در این اثر را قبول کرد. ولی چون دیرتر به گروه ما پیوست فکر کردیم که تا حدودی زمان را از دست داده ایم. از طرفی این احساس وجود داشت که نقش پیشنهادی در حد خانم حاتمی نیست. لذا نقش ایشان را من بازی خواهم کرد.
برای تبلیغات چه کردید؟
صاحبان سرمایه می توانند در هنر نمایش به عنوان اسپانسر ظاهر شوند که با این کار علاوه بر دیده شدن، موجب می شوند که تئاتر خصوصی بیشتر روی پای خود بایستد. با این حال این مساله جانیفتاده است. من روزی که «اسم» را شروع کردم تصورم این بود که به راحتی خواهم توانست اسپانسر جذب کنم اما در عمل متوج شدم پروژه دشواری است. البته تئاتر آن قدر فقیر نیست که دست نیاز به سوی صاحبان سرمایه دراز کند، به هر حال «عشق» موجود در این عرصه کارها را پیش می برد.
من در اجرای یک تئاتر نمی توانم به یک گروه بگویم بیایید کار کنید و اگر اثر من فروخت آن وقت پول شما را می دهم این واقعا برخورنده است. بایستی برای یک نمایشی که یک ماه اجرا دارد و در اواسط کار ممکن است به برخی مشکلات بربخورد، حمایت هایی درنظر گرفته شود. تئاتر، فرهنگ یک مملکت است.
درپایان مختصری درباره حال و هوای کار اشاره می شود.
دوستداران تئاتراگر می خواهند درامی ساده و امروزی از دو نویسنده فرانسوی حی و حاضر: "ماتیو دولا پورت" و "الکساندر دولاپتولیر" ببینند تا با نمونه ای از مشکلات روز زندگی اقشار نیمه مرفه و روشنفکر فرانسه آشنا شوند، دیدن نمایش "اسم" به کارگردانی لیلی رشیدی - که اولین کارگردانی خود را تجربه می کند - را در تالار احسان شیراز، با بازی بازیگرانی چون حسن معجونی، داریوش موفق، عباس جمالی، سارا افشار و خود لیلی رشیدی بسیار مناسب است.
مزید اطلاع دوستداران اضافه می شود که این نمایش برای اولین بار در سال ۲۰۱۰ با کارگردانی "برنارد مرات" در تئاتر "ادوارد هفتم" پاریس به روی صحنه رفت و مورد استقبال مخاطبان و منتقدان فرانسوی قرار گرفت و جوایزی را هم به دست آورد وایضا. الکساندر دولاپتولیر در سال ۲۰۱۲ فیلمی براساس آن ساخت که مورد توجه منتقدان فرانسوی قرار گرفت. این نمایشنامه را "شهلا حائری" به فارسی برگردانده و توسط نشر قطره منتشر شده است.
قهرمانان این اثر نمایشی، چند دوست خانوادگی میان سال از اقشار میانی و تحصیلکرده فرانسوی وهر یک دارای خصال نمونه یا تیپیک هستند. به عبارت بهتر، نمونه ای از کل این قشر به حساب می آیند. آدم هایی که با وجود نسبت فامیلی، تضاد های آشتی ناپذیری باهم دارند. تضاد هایی که از دوران کودکی در نهاد آنها وجود داشته به صورت پنهان باقی مانده و با خود حمل می کنند.
آنها با وجود زندگی مرفه، شیک، امروزی، ارتباط متصنع، ظاهری و فاقد عاطفه فامیلی خود را عادتا وبه طور کلیشه ای ادامه می دهند اما این راز ها و تناقضات مانند آتشی زیر خاکستر همواره در شرف شعله ور شدن است که در بزنگاه این شب نشینی، برملا شده، عقده ها مانند دملی چرکین سر باز کرده وخصال واقعی هریک عیان می شود و به شکل تسویه حساب از هم درمی آید که حتی منجر به درگیری فیزیکی بیشان می شود.
درگیری از انتخاب یک «اسم» نامناسب برای کودک هنوز به دنیا نیامده یکی از شخصیت ها آغاز می شود وهمین موضوع بهانه ای برای بحث و جدل بین آنها می شود و گره های سر به مهر سالها را بازمی کند و درگیری به چنان اوجی می رسد که آبرویی برای هیچ یک حتی مادری که غایب است و فقط با تلفن با این گروه در ارتباط است باقی نمی ماند. این بی تناسبی در کردار و گفتار، لحظات کمیک و عبرت آموزی را خلق می کند.
اثر،نسبت به مناسبات این قشر ازجامعه خوش بین نیست و آن را به نقد می کشد. معتقد است که آنها هدف زندگی را گم کرده و روابطشان را به شکل مصنوعی ادامه می دهند و به همین دلیل لذتی از زندگی و ارتباط باهم نمی برند.
زبان اثر بسیار ساده و نرم و روشن وعاری از هر نوع تکلف و پیچیده گویی است. به راحتی با مخاطب ارتباط برقرار کرده به گفت و گو می پردازد و او را به فکر وا می دارد. اگرچه راه برون رفت ازاین مناسبات بی تناسب مبتلابه شخصیت ها را پیشنهاد نمی کند، اما ذهن مخاطب را به چالش می کشد که حتما راهی هست که باید جست و یافت.
چندهدف از دیدن این نمایش برای دوستداران هنر نمایش تامین می شود: نخست اینکه کمدی مفرح و آبرومند خانوادگی و بدور از لودگی های مرسوم نمایش های آنچنانی است. به علاوه ما را با اثری ساده و بی تکلف آشنا می سازد تا با تماشای آن با خلقیات و خصال نمونه وار و معضلات مبتلابه اقشار متوسط رو به بالای مردم پاریس آشنا شویم.
نمایش نسبت بسیار کم رنگی با ما دارد و نمی توانیم با آنهاهمذات پنداری کنیم زیرا تنها بخشی از مناسبات و عواطفی که در این نمایش جاری است با خلقیات و مناسبات اقشار مرفه و یا نیمه مرفه جامعه ما منطبق است و بقیه ربط و سنخییتی با فرهنگ ما ندارد. مثلا مادری که در این نمایش از آن صحبت می شود که با داشتن دو فرزند و شوهرعاشق فرزند خوانده خود می شود و به محض فوت همسرش عشق آن دو فاش می شود.
فارق از جنبه کمیک این قضیه که باعث تضادی دراماتیک است، حتی برای جامعه فرانسه تابو و غیر قابل پذیرش است وبا مادر ایرانی که به طور تیپیک زنی است از خود گذشته که ازخوشی های خویش در قبال فرزندانش چشم می پوشد، ابدا قابل قیاس نیست.
نکته قابل توجه گفتنی دیگر دراین نمایش راحتی بازیگران در بازی های طبیعی آنهاست. تماشاگر پس از مدتی انگارمی کند که نمایش نمی بیند بلکه نظاره گر یک زندگی است. بازیگران از بدو ورود به صحنه با اشیایی که در سالن پذیرایی و ناهار خوری و نشیمن چیده شده ارتباط طبیعی وآشنایی برقرار کرده و این اشیاء را به جزیی از زندگی و رویداد های ذهنی خود تبدیل می کنند و با آنها ارتباط برقرار کرده و زندگی می کنند.
در این میان لیلی رشیدی در نقش زن صاحبخانه، آنقدر با این اسباب و اثاثیه مانوس وآشنا است که بعد از لحظاتی انگارمی کنی که در خانه خودش زندگی می کند. اساسا چیدمان درست حجم عظیمی از لوازمی مانند ظروف خوراکها و نوشاکها، سیگار، کتاب، کلید، صندلی ، وغیره همه و همه به خوبی نقش می یابند و دریافت این زندگی را تسهیل می کنند و ارتباط بازیگران با آنها، کمک می کند که همه بازیها روان، طبیعی و قابل باور باشد و در کنار بقیه، بازی معجونی و رشیدی جلوه نظر گیری دارد.
نمایش"اسم" به طور رسمی به نویسندگی ماتیو دولاپورت و الکساندر دولاپتولیر و کارگردانی لیلی رشیدی از ۱۸ تا ۲۱ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۲۰:۳۰ در تالار احسان شیراز به روی صحنه می رود و علاقه مندان می توانند ازطریق موسسه فرهنگی هنری شهر آفتاب،آموزشگاه موسیقی آبنوس،کتاب اسفند و برای دریافت اطلاعات بیشتر با شماره روابط عمومی شهر آفتاب ۳۸ ۴۲ ۴۷ ۳۶ - ۰۷۱ تماس بگیرید.
ارسال دیدگاه