گزارش

نقش رسانه ها و روزنامه نگاران در بحران

خبر گزاری پانا:نشست تخصصی˝بحران و رسانه˝ از سوی دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها، سیزدهم مهرماه ساعت ۳۰/۱۰-۳۰/۱۳ با حضور کارشناسان و خبرنگاران علاقمند به این حوزه و با سخنرانی اساتید علوم ارتباطات و روزنامه نگاری و عکاسان برجسته برگزار شد. در این نشست، یونس شکرخواه؛ استاد دانشگاه تهران و مدرس روزنامه نگاری، حسن نمکدوست ؛ استاد دانشگاه و مدیرمرکز مطالعات همشهری، محمد سلطانی فر؛مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها، اکبر نصرالهی؛ عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، اردشیرزابلی زاده؛ رئیس دا

کد مطلب: ۴۰۷۵۸۰
لینک کوتاه کپی شد

اهداف و ضرورت روزنامه نگاری بحران


نمکدوست؛ مدیر مرکز مطالعات همشهری در این نشست تخصصی، روزنامه نگاری بحران را مربوط به موقعیت های پیش بینی نشده عنوان کرد که هدف آن کمک به کاهش ابعاد آسیب ،افزایش امدادرسانی برای کاستن آلام و دادن روحیه و امید به افراد بحران زده است.


وی در ادامه، بحران را بروز یک مساله دانست و گفت: هدف روزنامه نگاری بحران، کمک به حل مساله است.


دکتر یونس شکرخواه هم ، بحران ها را محکی برای میزان آمادگی اتاق خبر رسانه ها عنوان کرد و گفت: در دنیا معمولا روزنامه نگاری جنگ و روزنامه نگاری بحران را با هم تدریس می کنندو باید در نظر داشت هیچ دلیلی نمی تواند در شرایط بحران، عدم آمادگی اتاق خبر را توجیه کند یعنی اتاق خبر، و خبرنگاران همیشه باید آماده شرایط بحرانی باشند و تنبل نباشند.


دکتر اردشیر زابلی زاده با اشاره به طبقه بندی بحرانها گفت: نمی توان مدل رسانه ای جنگ را شبیه مدل رسانه ای زلزله دانست و باید به هرکدام به گونه ای خاص پرداخت.


وی در توضیح بیشتر این طبقه بندی گفت: به اعتقاد من امروز در مساله بحرانها سرعت انتشار مهم نیست بلکه سرعت گفتمان سازی مهم و محور مرکزی خبر است و این مساله است که رسانه های مهم دنیا را به دنبال خود می کشاند بنابراین واژه سازی و مدل سازی در هر طبقه بندی مهم است و باید نگاه پیوست کاری داشته باشیم تا کار قوی رسانه ای در بحرانها ارائه شود.


اکبر نصرالهی؛ عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی هم ،در مورد اهمیت موضوع گفت: تجربه تاریخی نشان داده کشورما در معرض انواع بحرانهاست و همین موضوع باعث می شود بیش از سایر کشورها به روزنامه نگاری بحران توجه نشان دهیم.


وی افزود: رسانه ابزار مدیریت بحران است زیرا خود رسانه می تواند "بحران زا" یا " بحران زدا" باشد و بسیار مهم است که روزنامه نگاران و مسوولین از این ابزار برای مدیریت و کنترل بحران چگونه استفاده کنند.


نصرالهی ادامه داد؛ تجربه نشان داده مردم در زمان بحران به رسانه بیشتر مراجعه می کنند و اگر رسانه ها نتوانند نیاز مخاطبان را تامین کنند " مخاطب گریزی" پیش می آیدواینجاست که رسانه خود عامل ایجاد می شود ؛ اما رسانه می تواند بحران را در کشور تبدیل به فرصت کند؛ چرا که در حال حاضر بسیاری از بحرانها قابل پیش بینی است قبل از انکه بسیار بزرگ واحیانا غیر قابل کنترل شود.


دکتر سلطانی فر با انتقاد از نحوه اطلاع رسانی از بحران پیش آمده در عربستان(فاجعه منا) گفت: در انعکاس فاجعه منا شاهد عدم رویکرد مشخص خبری تحلیلی در این مساله بحران ساز بودیم و این جای تاسف دارد بطوریکه تا امروز نتوانستیم ۴ صفحه فتوفیچر در این مورد تهیه کنیم و باید بگوییم روزنامه نگاری بحران پشت سر روزنامه نگاری شهروندی قرار گرفته است.


وی در ادامه گفت: روزنامه نگاری بحران صرفا انعکاس اتفاقات یک بحران نیست ؛بلکه می تواند حتی بحران را کنترل و امید به حیات را در میان شهروندان گسترش دهد. همانطور که می تواند ابعادی فاجعه بار به آن بدهد.


خاورمیانه بهشت یا جهنم روزنامه نگاری بحران


دکتر سلطانی فر با اشاره به جنگها و اوضاع ناآرام خاورمیانه در حال حاضر و دهه های گذشته وضعیت این منطقه را بسیار بغرنج و بحرانی خواند و گفت: این منطقه بحرانی ترین منطقه جهان و به تعبیر روزنامه نگاران بهشت روزنامه نگاری بحران است .


در ادامه نشست دکتر حسن نمکدوست، مخالفت خود را با این تعبیر اعلام کرد وگفت: کسانی که فعالیت اطلاع رسانی و روزنامه نگاری را در اینگونه فجایع انجام داده اند می دانند که اینجا نه بهشت که جهنم روزنامه نگاری بحران است و کسی که شاهد این صحنه هاست جزء رنج کشیده ترین افراد است و تعبیر بهشت تعبیر درستی نیست.


جایگاه اخلاق در روزنامه نگاری بحران


یکی از مباحث مطرح شده در صحبتهای سخنرانان این نشست تخصصی بحث" اخلاق حرفه ای "در این نوع روزنامه نگاری بود. که از مباحث مهم و چالشی است.


دکتر یونس شکرخواه با اشاره به سه دایره بحران در این نوع روزنامه نگاری گفت: دایره اول مربوط به گذشته حادثه است دایره دوم نگاه به آینده دارد و دایره سوم چگونگی ورود به بحران را مد نظر دارد و روزنامه نگار حرفه ای باید در هرسه دایره وارد شود و مطالعه کند و استراتژی داشته باشد. در خصوص ورود به بحران باید گفت روزنامه نگار باید حرفه گری خود را نشان بدهد در چارچوب اخلاق حرکت کند تا بتواند امیدی در دل شخص بحران زده روشن کند.


وی در توضیح بیشتر مسائل اخلاقی در روزنامه نگاری بحرانافزود: باید به جای اینکه جو را روانی کنیم با پرسش های سخت فضای عقلانی را بر فضای بحران حاکم کنیم در عین حال نباید فضای بحران را فضای سیاسی ساخت.


دکتر نمکدوست نیز با اشاره مجدد به هدف روزنامه نگاری بحران یعنی کاهش ابعاد آسیب ها گفت: اگر این هدف انسانی سرلوحه کار روزنامه نگار باشد رقابت رسانه ای رنگ می بازد یعنی هدف رساندن اطلاعات و آگاهی به مخاطبان ،در اسرع وقت و درست ترین شیوه برای کنترل بحران است؛ از هر رسانه . زیرا هدف کمک به حل مساله است ؛مثلا اگر همکار رسانه ای شما در رسانه دیگر امکان ارسالِ عکس یا خیر از بحرانی را ندارد باید به او کمک کنید؛ مهم این نیست که رسانه شما اول باشد یا نام رسانه شما مطرح باشد اطلاع رسانی سریع و درست مهم است فارغ از نامها . فراموش نکنید! در موقع بحران در دسترس ترین رسانه رادیو است.


دکتر حسن نمکدوست در ادامه به بُعد دیگری از اخلاق رسانه ای در بحران ها اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین عرصه های رفتار اخلاق حرفه ای در صحنه روزنامه نگاری بحران صورت می گیرد اینکه در دل فاجعه می رویم تا از کشته ها و زخمی ها بهره برداری کنیم برای شهرت و جایزه و برای بالابردن تیراژ، یا برای آنکه ارتباطات و رسانه برای کمک برای حل مساله بیاید این مساله مهم است.


دکتر زابلی زاده نیز به وجهی دیگر از مسائل اخلاقی این نوع روزنامه نگاری پرداخت و گفت: برخی با انتشار عکسها و تصاویری که معمولا در بحران ها پیش می آید مخالفند و انتشار این گونه عکسهای فجیع از کشته ها و زخمی ها را مخالف با کرامت انسانی می دانند که خاطره بدی به جای می گذارد اما من معتقدم بستگی دارد به شرایط و بحران چرا که مثلا در مساله فاجعه منا اگر آن تصویر از قربانیان و کشته های پشته شده منتشر نمی شد سندی برای این جنایت وجود نداشت و احساسات عمومی با آن درگیر نمی شد.


دکتر سلطانی فر نیز به مساله پرچالش بین روزنامه نگاران یعنی انتخاب بین اصول اخلاقی انسانی یا کمک به آسیب دیدگان و یا رعایت اصول حرفه ای و انجام وظایف پرداخت و با ذکر خاطره ای از زلزله بم گفت: در روزهایی که زلزله بم رخ داده بود همراه با همکاران به بم رفته بودیم همکار عکاسمان از پدری که اجساد کودکانش را در فرقون ریخته و حمل می کرد عکس می گرفت که ناگاه مورد حمله پدر عصبانی و داغ دیده قرار گرفت که از چه عکس می گیری؟خجالت بکش! حتی مراهم مورد ضرب و شتم قرار داد . این چالش همچنان مورد بحث است که در این گونه موارد وظیفه خبرنگار کمک و اظهار همدردی است یا انجام وظیفه تهیه عکس و گزارش.


دکتر نصرالهی هم در این ارتباط گفت:نباید بحرانهای عاطفی و ملی را به بحران سیاسی تبدیل کنیم مثلا در اتفاق منا شاهد بودیم بسیاری تلاش داشتند این فاجعه را به سمت دو قطبی های متعدد پیش برند .یا مثلا در ماجرای اسید پاشی در اصفهان که در سالگرد آن هم قرار داریم ؛اشتباهات رسانه ها و مسوولان قضایی و عدم اعتماد آن دو به یکدیگر سبب شد که یک مساله بومی و محلی بشود یک مساله ملی وحتی بین المللی؛ در حالی که با یک مدیریت درست از هر دو سو، می توانست آن اتفاق را در همان سطح باقی گذارد و حل کند .

ویژگیهای روزنامه نگار بحران


دکتر یونس شکرخواه و دکتر سلطانی فر هر کدام در بخشی از سخنان خود به ویژگیهای زیر برای روزنامه نگاران بحران اشاره کردند.


شکرخواه: بسیاری از روزنامه نگاران امروز متاسفانه نه می خواندند،نه وقت می گذارند، نه حرکت می کنند. روزنامه نگاران متاسفانه تنبل شده اند .روزنامه نگار بحران بدون در نظر داشتن سابقه بحران و پیش بینی حرکت آینده آن قادر نیست در دل بحران وارد شود و آن را مدیریت کند بنابراین ضرورت است که وقت بگذارد، مطالعه کند و تحلیل کند.


دکتر سلطانی فر: باید بین روزنامه نگاری بین المللی - روزنامه نگاری جنگ و روزنامه نگاری بحران تفاوت قائل شد.
روزنامه نگاران بحران باید آمادگی ها و مهارتهای جسمی، روحی ، روانی و حتی حرکتی خاصی را داشته باشند. باید سریع الانتقال باشند.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار